به گزارش ثریا - هورمونها بیش از ۵۰ نوع هستند و صدها فرآیند بدن را مدیریت میکنند: از رشد و تولیدمثل تا چرخه خواب و بیداری، اما تأثیرشان فراتر از جسم است. نفیسا اسماعیل، استاد روانشناسی دانشگاه اتاوا، میگوید: «هورمونها واقعا بر خلقوخو و احساسات ما تأثیر میگذارند. آنها با نوروترانسمیترها ــ پیامرسانهای مغز ــ در تعامل هستند، مرگ سلولی را تنظیم میکنند یا حتی نورونهای جدید میسازند.»
نوسانات هورمونی میتواند خواب را مختل کند، انرژی را کاهش دهد و حتی به اضطراب و افسردگی منجر شود. این تأثیر بهویژه در دورههای گذار هورمونی ــ مانند بلوغ، بارداری، یائسگی یا حتی استرس مزمن ــ شدیدتر است.
چرا دختران نوجوان دوبرابر افسرده میشوند؟
پیش از بلوغ، نرخ افسردگی در پسران و دختران برابر است، اما از نوجوانی، دختران دوبرابر پسران افسرده میشوند؛ تفاوتی که تا پایان عمر ادامه دارد. هرچند تغییرات هورمونی در مردان تدریجیتر است، اما با افزایش سن، کاهش سطح تستوسترون میتواند در برخی مردان به نوسانات یا تغییرات خلقوخو منجر شود.اسماعیل میگوید: «تغییرات خلقی در مردان اغلب با نوسانات سطح تستوسترون در طول عمر مرتبط است؛ حقیقتی که متأسفانه به اندازه کافی مورد توجه و بررسی قرار نمیگیرد.»
هورمونها چگونه مغز را تغییر میدهند؟
استروژن میتواند گیرندههای سروتونین را حساستر کندوتعداد گیرندههای دوپامین راافزایش دهد؛ دومادهای که کمبودشان با افسردگی مرتبط است. همچنین استروژن از نورونها محافظت میکند و در ناحیه هیپوکامپ ــ مرکزحافظه و احساسات ــ نورونهای جدیدمیسازد.دردوران یائسگی،کاهش سطح استروژن باعث پسرفت شاخههای نورونی (دندریتها) در مغز میشود. نتیجه این تغییرات ساختاری، بروز مه مغزی و مشکلات حافظه است.
استرس مزمن: وقتی محورها از کار میافتد
استرس فعالکننده «محور هیپوتالاموس ــ هیپوفیز ــ آدرنال (HPA)» است. هیپوتالاموس سیگنال میدهد، غده هیپوفیز هورمون ACTH ترشح میکند، و غدد فوقکلیوی کورتیزول ــ هورمون استرس ــ آزاد میکنند. کورتیزول قند خون را بالا میبرد تا بدن برای واکنش آماده شود.اما در شرایط استرس مزمن ــ مانند تجربه آزار یا خشونت ــ این سیستم تنظیمکننده حیاتی دچار اختلال میشود. کورتیزول بالا (هورمون استرس) بهصورت مداوم باعث التهاب مغزی شده، نورونهای هیپوکامپ (مرکز حافظه) را از بین میبرد و حلقه بازخورد منفی (سیستم خاموشکننده استرس) را غیرفعال میکند.نتیجه این آسیبها صدمهدیدن آمیگدال (مسئول کنترل احساسات) و قشر پیشپیشانی (مسئول تمرکز و تصمیمگیری) است.این روان شناس هشدار میدهد: «کاهش حجم آمیگدال با تحریکپذیری و ناتوانی در کنترل احساسات منفی همراه است و آتروفی قشر پیشپیشانی باعث مشکل در تمرکز و تصمیمگیری میشود.»
اکسیتوسین: پادزهر استرس؟
اکسیتوسین ــ معروف به هورمون عشق ــ در زایمان و شیردهی ترشح میشود و حس پیوند و امنیت ایجاد میکند. مطالعات نشان میدهد اسپری بینی اکسیتوسین افراد را سخاوتمندتر، همکارتر و همدلتر میکند. اسماعیل میگوید: «وقتی احساس امنیت و حمایت میکنیم، کورتیزول کاهش مییابد.» هرچند هنوز مشخص نیست که اکسیتوسین از سد خونی ــ مغزی عبور میکند یا نه.هورمونهای تیروئید (T۳ و T۴)ضربان قلب و دما را تنظیم میکنند. خوشبختانه، اصلاح سطح هورمون معمولا علائم روانی را درمان میکند. اسماعیل میگوید: «اولین کاری که پزشکان در مواجهه با تغییر خلقوخو انجام میدهند، بررسی پروفایل هورمونی است.»
درمانهای نویدبخش در راه است
دانش جدید در حال تبدیل به درمان است. داروی «برکسانولون» که از آلوپرگنالولون (متابولیت پروژسترون) تقلید میکند در درمان افسردگی پس از زایمان بسیار مؤثر بوده است.مکمل تستوسترون در مردان با سطح پایین، همراه با برخی ضدافسردگیها، کارایی دارو را افزایش میدهد.«درمان جایگزینی هورمونی (HRT)» نیز برای برخی زنان یائسه مؤثر است.قرصهای ضدبارداری هورمونی برای برخی زنان مبتلا به اختلالات هورمونی معجزه میکند، اما برای دیگران موجب بدترشدن علائم میشود.
اسماعیل نتیجه میگیرد: «ما میدانیم هورمونها برخلقوخو تأثیر میگذارند،اما هنوزنمیدانیم چرابرخی افراد حساسترند. ضدافسردگیهای فعلی که سروتونین را تنظیم میکنند، در همه ــ بهویژه نوجوانان ــ مؤثر نیستند. باید مکانیسم دقیق را بفهمیم تا درمانهای بهتری بسازیم.» هورمونها نهتنها بدن، بلکه ذهن ما را هم هدایت میکنند. شناخت این نیروها، کلید رهایی از بسیاری اختلالات روانی خواهد بود.
منبع : مغز
حمایت آیت الله رشاد از بازسازی و ساخت مجدد کنیسه آسیب دیده در جنگ
آیا در جنگ هرکاری مجاز است؟ نگاهی به اخلاق در میدان نبرد
تأثیر سوابق پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ مثبت شد / ۶ درس نهایی برای کنکور
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن
آذینبندی و شادیهای عمومی باید به عنوان مدخل معرفت باشد
فرایند محدودیت در اینترنت شفاف میشود؛ ماجرای اینترنت پرو و خط سفید چه بود؟
۷۸ درصد ترافیک اینترنت به حالت قبل و اول دی ماه بازگشت
آغاز ثبت نام آزمون کاردانی به کارشناسی از ۲۴ خرداد ماه
مصوبه افزایش حقوق اعضای هیئت علمی لغو نشده است
تداوم فعالیت علمی دانشگاه شهید بهشتی با وجود آسیب در جنگ
ضیافت نور در آسمان خرداد؛ دیدار دو سیاره منظومه شمسی در آسمان ایران
نسخه جدید چتجیپیتی؛ از تولید عکس تا رزرو سفر در یک پنجره
مهلت دفاع از پایان نامه دستیاران پزشکی تا پایان آذر ۱۴۰۵ تمدید شد
حضوری شدن برخی امتحانات دانشگاه علم و صنعت در مقطع کارشناسی
ایران در جمع ۶ کشور دارای توان ساخت تجهیزات پیشرفته کرایوژنیک
چرا نقش استادان دانشگاه فراتر از کلاس درس است؟
انویدیا با غولهای فناوری کره جنوبی قرارداد بست
هوش مصنوعی زلزله یاب شد
ثبتنام خودکار ۸۵ درصد دانشآموزان ابتدایی در استان سمنان
فعالیت ۳۷ هزار سفیر سلامت دانشآموزی
هفته بینالمللی قرآن در کربلا افتتاح شد
چرا روابط فیلم «تهران کنارت» در سطح ماند؟
ولایت فقیه یک هویت تمدنی و تاریخی برای ملت ایران است
تأکید رئیس جهاددانشگاهی بر رفع موانع دیوانسالاری و بازگشت به شورای عالی انقلاب فرهنگی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
دومین فراخوان تربیت مجاهد فرهنگی توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها
دستگاههای اجرایی ملزم به استفاده از پیامرسانهای بومی شدند
طرح جدید دانشکده مدیریت شریف برای جذب دانشجوی دکتری با مزایای بینظیر
پیش ثبتنام الکامپ ۲۹ آغاز شد
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
اجماع شورای عالی انقلاب فرهنگی بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵
جزئیات احکام انضباطی دانشجویان در ایمیل معاون دانشجویی دانشگاه شریف به اساتید
امتحانات دانشگاه علمی کاربردی غیرحضوری شد
امام در اصول فقه به «عرف عقلایی» اهمیت میداد
خبرنگاران ایرانی از دریافت ویزا برای پوشش جام جهانی محروم شدند
موقوفات چطور به حل مشکلات اقتصادی ورود کردهاند؟
زندگی امام موسی کاظم (ع) تابلویی تمامعیار از مدیریت بحران و کادرسازی دینی است
بازیگر معروف ایرانی نقش ترامپ را بازی میکند+عکس
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
متن جدید امیرحسین قیاسی در حمایت از ایران و در واکنش به جنگ
آیتالله مبلغی: نخستین ثمره استقامت، گشایش راهها و شکستن بنبستهاست
ثبت نام ۲ هزار هیئت جدید در سامانه عطر سیب/ رویکرد نمایشگاه امسال خانواده محور است
خدمترسانی موکب ها به زائران عید غدیر در نجف اشرف
روایتی از بزرگترین وقف درمانی تهران در کتاب «میراث فرمانفرما»
آخرین حضور و غیاب کودکان شهید میناب با حضور پرویز پرستویی
بازیگر معروف فیلم پدرخوانده ترامپ را ظالم و فاسد خواند
روایت الگوی خانواده موفق در «زندگی زیباست» رادیو معارف
آنچه سیاهچالهای عباسی درباره امام کاظم(ع) پنهان نکردند
چرا روایت ماکان نصیری از صدها گزارش خبری اثرگذارتر شد؟
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
قائم مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب شد
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
خط فارسی، مرجعیت علمی ایران را منطقهای میکند
وزارت آموزش و پرورش اعلام برنامه امتحانات نهایی را تکذیب کرد
رویکرد تحولی سمپاد از تربیت دانشآموز موفق به سوی پرورش انسان اثرگذار
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
تعلل دولت در اجرای طرح ترمیم حقوق، شکاف بیاعتمادی را گسترش داد
نمایهشدن سه مجله دانشگاه تهران در کتابخانه دیجیتال آلمان
مصاحبه دکتری دانشگاه علامه طباطبائی از فردا آغاز میشود
یک روز جابجایی در برنامه امتحانات دانشگاه صنعتی شریف
اقتباسی عروسکی از رمان «اسب جنگی» به روی صحنه رفت
مساله وطن در صدای علیرضا قربانی و نجابتِ اندوه در آهنگ جدید او
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
جناب خان و هومن به آنتن تلویزیون برگشتند
کتاب برای رهبر شهید ابزار ساخت انسان و جامعه بود
پیکر آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض در کاظمین و کربلا تشییع شد
ممیزیهای فراوان کلینیک رویا صدای بازیگران را در آورد
سه انفجار خورشیدی در یک شبانهروز رخ داد
آغاز کلاسهای حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد
بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانشآموخته/ علوم پزشکی در صدر اشتغال
جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید
پیمان شاهبد: باید از هر نوع فیلم مستقلی حمایت کرد
روایتی خواندنی از گروه سرود خرمآباد از یک روز غمانگیز
نگاهی به پرسپولیس؛ دیگری ساختن از «ایران» و مرجان ساتراپی
درک پیام غدیر؛ امامت، ستون فقرات حفظ اسلام در جامعه
حجتالاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد
غدیر، مسئله فراموشی یا تبعیت؟
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
امکان ادامه تحصیل مجدد در پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی برای دانشآموختگان فراهم شد
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
آغاز کلاسهای حضوری دانشگاه صنعتی شریف از ۲۳ خرداد
جزئیات ثبت نام آزمون دستیاری دندانپزشکی را اینجا بخوانید
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
بررسی وضعیت اشتغال بیش از ۴۰۹ هزار دانشآموخته/ علوم پزشکی در صدر اشتغال
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
تنگه هرمز را بیشتر بشناسید
حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده میکند؟
حجتالاسلام محمد قمی: نهضت خمینی همچنان ادامه دارد
بیوک میرزایی: محبت مردم بزرگترین سرمایه یک هنرمند است
کتاب صمود روایتی از دردی که از دور فهمیده نمیشود
مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند
سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایههای هنر، عرفان و ادبیات
شورای عالی انقلاب فرهنگی: تغییری در تأثیر قطعی معدل کنکور امسال نداریم
غدیرخم تبیینگر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است
غدیر برای کودک نیازمند تخیل است
ترس اروپا از خاموشی دیجیتال شدت گرفت
سه انفجار خورشیدی در یک شبانهروز رخ داد
حمایت جدی دانشگاه آزاد از دانشجویان دکتری؛ دستورالعمل پژوهشی نیمسال ۱۴۰۴۲ آمد
اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند
بزرگترین وداع قرن برای امام امت/ بدرقهای به وسعت ایران
هوش مصنوعی افکار رئیس جمهور چین را ترویج میکند
درک پیام غدیر؛ امامت، ستون فقرات حفظ اسلام در جامعه
ممیزیهای فراوان کلینیک رویا صدای بازیگران را در آورد
امکان ارسال مستقیم جستجو به هوش مصنوعی در گوگل فراهم میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: دستورات لازم برای حضور فعالتر جهاد دانشگاهی صادر میشود
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.