به گزارش ثریا - هورمونها بیش از ۵۰ نوع هستند و صدها فرآیند بدن را مدیریت میکنند: از رشد و تولیدمثل تا چرخه خواب و بیداری، اما تأثیرشان فراتر از جسم است. نفیسا اسماعیل، استاد روانشناسی دانشگاه اتاوا، میگوید: «هورمونها واقعا بر خلقوخو و احساسات ما تأثیر میگذارند. آنها با نوروترانسمیترها ــ پیامرسانهای مغز ــ در تعامل هستند، مرگ سلولی را تنظیم میکنند یا حتی نورونهای جدید میسازند.»
نوسانات هورمونی میتواند خواب را مختل کند، انرژی را کاهش دهد و حتی به اضطراب و افسردگی منجر شود. این تأثیر بهویژه در دورههای گذار هورمونی ــ مانند بلوغ، بارداری، یائسگی یا حتی استرس مزمن ــ شدیدتر است.
چرا دختران نوجوان دوبرابر افسرده میشوند؟
پیش از بلوغ، نرخ افسردگی در پسران و دختران برابر است، اما از نوجوانی، دختران دوبرابر پسران افسرده میشوند؛ تفاوتی که تا پایان عمر ادامه دارد. هرچند تغییرات هورمونی در مردان تدریجیتر است، اما با افزایش سن، کاهش سطح تستوسترون میتواند در برخی مردان به نوسانات یا تغییرات خلقوخو منجر شود.اسماعیل میگوید: «تغییرات خلقی در مردان اغلب با نوسانات سطح تستوسترون در طول عمر مرتبط است؛ حقیقتی که متأسفانه به اندازه کافی مورد توجه و بررسی قرار نمیگیرد.»
هورمونها چگونه مغز را تغییر میدهند؟
استروژن میتواند گیرندههای سروتونین را حساستر کندوتعداد گیرندههای دوپامین راافزایش دهد؛ دومادهای که کمبودشان با افسردگی مرتبط است. همچنین استروژن از نورونها محافظت میکند و در ناحیه هیپوکامپ ــ مرکزحافظه و احساسات ــ نورونهای جدیدمیسازد.دردوران یائسگی،کاهش سطح استروژن باعث پسرفت شاخههای نورونی (دندریتها) در مغز میشود. نتیجه این تغییرات ساختاری، بروز مه مغزی و مشکلات حافظه است.
استرس مزمن: وقتی محورها از کار میافتد
استرس فعالکننده «محور هیپوتالاموس ــ هیپوفیز ــ آدرنال (HPA)» است. هیپوتالاموس سیگنال میدهد، غده هیپوفیز هورمون ACTH ترشح میکند، و غدد فوقکلیوی کورتیزول ــ هورمون استرس ــ آزاد میکنند. کورتیزول قند خون را بالا میبرد تا بدن برای واکنش آماده شود.اما در شرایط استرس مزمن ــ مانند تجربه آزار یا خشونت ــ این سیستم تنظیمکننده حیاتی دچار اختلال میشود. کورتیزول بالا (هورمون استرس) بهصورت مداوم باعث التهاب مغزی شده، نورونهای هیپوکامپ (مرکز حافظه) را از بین میبرد و حلقه بازخورد منفی (سیستم خاموشکننده استرس) را غیرفعال میکند.نتیجه این آسیبها صدمهدیدن آمیگدال (مسئول کنترل احساسات) و قشر پیشپیشانی (مسئول تمرکز و تصمیمگیری) است.این روان شناس هشدار میدهد: «کاهش حجم آمیگدال با تحریکپذیری و ناتوانی در کنترل احساسات منفی همراه است و آتروفی قشر پیشپیشانی باعث مشکل در تمرکز و تصمیمگیری میشود.»
اکسیتوسین: پادزهر استرس؟
اکسیتوسین ــ معروف به هورمون عشق ــ در زایمان و شیردهی ترشح میشود و حس پیوند و امنیت ایجاد میکند. مطالعات نشان میدهد اسپری بینی اکسیتوسین افراد را سخاوتمندتر، همکارتر و همدلتر میکند. اسماعیل میگوید: «وقتی احساس امنیت و حمایت میکنیم، کورتیزول کاهش مییابد.» هرچند هنوز مشخص نیست که اکسیتوسین از سد خونی ــ مغزی عبور میکند یا نه.هورمونهای تیروئید (T۳ و T۴)ضربان قلب و دما را تنظیم میکنند. خوشبختانه، اصلاح سطح هورمون معمولا علائم روانی را درمان میکند. اسماعیل میگوید: «اولین کاری که پزشکان در مواجهه با تغییر خلقوخو انجام میدهند، بررسی پروفایل هورمونی است.»
درمانهای نویدبخش در راه است
دانش جدید در حال تبدیل به درمان است. داروی «برکسانولون» که از آلوپرگنالولون (متابولیت پروژسترون) تقلید میکند در درمان افسردگی پس از زایمان بسیار مؤثر بوده است.مکمل تستوسترون در مردان با سطح پایین، همراه با برخی ضدافسردگیها، کارایی دارو را افزایش میدهد.«درمان جایگزینی هورمونی (HRT)» نیز برای برخی زنان یائسه مؤثر است.قرصهای ضدبارداری هورمونی برای برخی زنان مبتلا به اختلالات هورمونی معجزه میکند، اما برای دیگران موجب بدترشدن علائم میشود.
اسماعیل نتیجه میگیرد: «ما میدانیم هورمونها برخلقوخو تأثیر میگذارند،اما هنوزنمیدانیم چرابرخی افراد حساسترند. ضدافسردگیهای فعلی که سروتونین را تنظیم میکنند، در همه ــ بهویژه نوجوانان ــ مؤثر نیستند. باید مکانیسم دقیق را بفهمیم تا درمانهای بهتری بسازیم.» هورمونها نهتنها بدن، بلکه ذهن ما را هم هدایت میکنند. شناخت این نیروها، کلید رهایی از بسیاری اختلالات روانی خواهد بود.
منبع : مغز
مرور آثاری که با موضوع غدیر خلق شدند
سیمای فراتاریخی «قهرمان مردم» در لایههای هنر، عرفان و ادبیات
غدیر برای کودک نیازمند تخیل است
استقبال از کتابهای رهبر شهید انقلاب در نمایشگاه مجازی کتاب
اجماع اولیه فرو ریخت/ خبرگان بر روی رهبر شهید به توافق نرسیدند
مردم ما شایستگی «شیعه علی (ع)» بودن را اثبات کردند
مداح بحرینی سلب تابعیت شده به ایران میآید
غدیرخم تبیینگر مدل حکمرانی الهی و الگوی زیست مؤمنانه است
حمایت از ۳۵۰ استاد برای هدایت تحقیقات
تاثیر معدل در کنکور به دلیل غیبت شما هنوز بررسی نشده است
آیتالله فیاض رحلت کرد/ مرجعی که آیتالله خویی او را نور چشمش می دانست
تبعید به نجف، برگی تازه در روایت مرجعیت امام گشود
غدیر؛ واقعهای فراتر از تاریخ با ابعاد کلامی و تمدنی
تنگه هرمز را بیشتر بشناسید
حقوق اساتید چه نیازهایی را برآورده میکند؟
جزئیات آزمون مرحله غیرمتمرکز سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی اعلام شد
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
درخواست جمعی از اساتید حوزه علمیه برای دفن امام شهید در شهر مقدس قم
اعتراض دانش آموزان به تاثیر قطعی معدل بر کنکور
دل نوشته فرهاد قائمیان به مناسبت فرا رسیدن عید سعید غدیر خم
انتشار تازهترین اثر محسن چاوشی برای تکریم بیماران صعب العلاج
چگونه ابوترابی نقشه بعثیها برای قتلعام اسرا را ناکام گذاشت؟
مهمترین پیام اجتماعی غدیر اتحاد ملی ملتهاست
نابودی نیروی دریایی صدام به روایت یک نوجوان در این کتاب خواندنی
علی (ع) الگوی کامل انسانِ قهرمان و تولد در جهانی نمادین
چطور فوتبال به سلاح مخفی پنتاگون تبدیل شد؟
تصاویر کاتالوگ بزرگترین تولیدکننده آنتیبادی جنجال آفرین شد
آیا واقعا میتوان گسلهای تهران را فعال کرد؟
هوش مصنوعی ایلان ماسک طی ۴ روز یک جهان را نابود کرد
زمانبندی امتحانات دانشگاه شهیدبهشتی به دلیل برگزاری آزمون ارشد تغییرکرد
غدیر حلقهای است که سنتهای مذهبی را به فرهنگ ملی پیوند میزند
ریاکاریهای بنی عباس کتاب و منتشر شد
جشن مردمی غدیر؛ دانشگاه تربیتی تمدنسازی
وزیر آموزش و پرورش: هیچ ابزاری نمیتواند جای کتاب و کتابخوانی را بگیرد
اتاق ماهواره دانشگاه علم و صنعت به موزه جنگ تبدیل میشود
حسین گل گلاب مردی که با این شعر در ایران ماندگار شد
روایتی از غدیر فراتر از یک واقعه تاریخی در کتاب «زیارت غدیریه»
اصل ماجرای شایعه استعفای پزشکیان چه بود؟
راهاندازی رشته «موسیقی ردیف دستگاهی» در دانشگاه استاد فرشچیان
ثبت نام کودکان این کشور در اینستاگرام و تیک تاک ممنوع شد
چرا توصیه شده زیارت جامعه کبیره بخوانیم؟ مداومت آیت الله بهجت
نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاهها
خسارت جنگ به ۶۰ شرکت فناوری دانشگاه شریف
حسین سیب سرخی به سوگ مادر نشست
گردهمایی اندیشمندان جهان اسلام در نشست بین المللی غدیر، ولایت و وحدت برگزار میشود
نمایشگاه عکس فیلمهای احمدرضا درویش با عنوان «سرزمین خورشید» افتتاح شد
آهنگ جدید علیرضا قربانی برای ایران منتشر شد
امام هادی(ع) چگونه تهدید محاصره را تبدیل به فرصت ایجاد شبکه وکالت کرد؟
پرفروشترین کتابهای نمایشگاه مجازی کتاب هفتم مشخص شدند
خانم خبرنگار: نقد کتاب گمشده امروز رسانههاست
جامعه ایرانی با تکیه بر دینداری و مقاومت سرمایهای عظیم برای کشور است
آیتالله رشاد: فهم معارف ولایت، توفیقی از جانب خداست
استاد داوری اردکانی: بود و نبود فلسفهای که با نظم زندگی در هماهنگی نباشد، یکی است
بازخوانی و تحلیل پیامهای رهبر انقلاب در دانشگاه آزاد اسلامی
مهلت ثبتنام کارشناسی ارشد پردیس بینالمللی دانشگاه امیرکبیر تمدید شد
احتمال تغییر در تقویم آموزشی دانشگاهها برای مدیریت بحران انرژی قوت گرفت
ایران با ارتقای دو پلهای در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
برنامه کامل زمان بندی آزمونهای سال ۱۴۰۵ اعلام شد
اعتراف به ضعفهای کاخ سفید در دوران بایدن در کتاب خاطرات همسرش
چگونه یک بنای ایرانی، معماری غرب را دگرگون کرد؟
در اینجا کتابها بیشتر از اسباببازی فروش رفتند
استوری پرواز همای به یاد شهدای جنگ رمضان
تصویر دیده نشده از شهید نصرالله و سپهبد سلامی و محمد پاکپور
«دولتشهر تنها»، خرده روایت هایی از روستاهای کردنشین و محله های تهران
شاهنامه چگونه سیستم ایمنی جامعه ایرانی را تقویت میکند؟
وزیر ارشاد: تجمعات خیابانی اکسیر شجاعت مردم ایران را تکثیر کرد
کاظمی: پیشنهادات تاثیر قطعی معدل در کنکور به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد
وزیر آموزش و پرورش: نهضت عدالت آموزشی فقط مدرسهسازی نیست
امسال تمامی مراحل ثبت نام دانش آموزان غیرحضوری انجام میشود
امتحانات پایههای اول تا دهم از امروز آغاز میشود
محکومیت ۱۲ میلیاردی فرزاد فرزین باطل شد
عروسی خون در «کشتارگاه» را ببینید
بازدیدهای به وقت ایران ۱۰ میلیونی شد
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۵ اعلام شد
مدل جدید چت جی پی تی تبدیل به سلاح بانک های ژاپنی در مقابل هکرها شد
میز مطالعات اجتماعی جنگ در وزارت علوم تأسیس شد
بازگشت تدریجی به محیطهای دانشگاهی آغاز شد
وطندوستی در ذهنیت ایرانی اصل مسلم است
«بچه مردم» به جشنواره زلین جمهوری چک میرود
«صبح روز چهلم» روی آنتن میرود؛ روایتی از جنگ رمضان
برنامه کامل زمان بندی آزمونهای سال ۱۴۰۵ اعلام شد
بازگشت تدریجی به محیطهای دانشگاهی آغاز شد
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۵ اعلام شد
میز مطالعات اجتماعی جنگ در وزارت علوم تأسیس شد
ایران با ارتقای دو پلهای در رتبه ۶ جهانی مدارک علمی پراستناد قرار گرفت
احتمال تغییر در تقویم آموزشی دانشگاهها برای مدیریت بحران انرژی قوت گرفت
بازدیدهای به وقت ایران ۱۰ میلیونی شد
«بچه مردم» به جشنواره زلین جمهوری چک میرود
کاظمی: پیشنهادات تاثیر قطعی معدل در کنکور به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شد
محکومیت ۱۲ میلیاردی فرزاد فرزین باطل شد
«صبح روز چهلم» روی آنتن میرود؛ روایتی از جنگ رمضان
وزیر آموزش و پرورش: نهضت عدالت آموزشی فقط مدرسهسازی نیست
زمانبندی امتحانات دانشگاه شهیدبهشتی به دلیل برگزاری آزمون ارشد تغییرکرد
وطندوستی در ذهنیت ایرانی اصل مسلم است
خانم خبرنگار: نقد کتاب گمشده امروز رسانههاست
وزیر ارشاد: تجمعات خیابانی اکسیر شجاعت مردم ایران را تکثیر کرد
در اینجا کتابها بیشتر از اسباببازی فروش رفتند
استوری پرواز همای به یاد شهدای جنگ رمضان
اتاق ماهواره دانشگاه علم و صنعت به موزه جنگ تبدیل میشود
چگونه یک بنای ایرانی، معماری غرب را دگرگون کرد؟
مهلت ثبتنام کارشناسی ارشد پردیس بینالمللی دانشگاه امیرکبیر تمدید شد
اعتراف به ضعفهای کاخ سفید در دوران بایدن در کتاب خاطرات همسرش
استاد داوری اردکانی: بود و نبود فلسفهای که با نظم زندگی در هماهنگی نباشد، یکی است
مدل جدید چت جی پی تی تبدیل به سلاح بانک های ژاپنی در مقابل هکرها شد
شاهنامه چگونه سیستم ایمنی جامعه ایرانی را تقویت میکند؟
نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاهها
شیوه برگزاری امتحانات و کلاسهای دانشگاههای غیرانتفاعی اعلام شد
عروسی خون در «کشتارگاه» را ببینید
امسال تمامی مراحل ثبت نام دانش آموزان غیرحضوری انجام میشود
«دولتشهر تنها»، خرده روایت هایی از روستاهای کردنشین و محله های تهران
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.