به گزارش ثریا - خاک یکی از پایههای اصلی حیات روی زمین است و بقای میلیونها انسان به آن وابسته است. این منبع طبیعی، علاوه بر فراهم کردن بستر رشد گیاهان و تولید غذا، در چرخه مواد غذایی، ذخیره کربن و جلوگیری از فرسایش نقش اساسی دارد. با این حال، فعالیتهای انسانی در دهههای اخیر باعث افزایش آلودگی خاک شده است. استفاده گسترده از کودهای شیمیایی و حیوانی، لجن فاضلاب، فعالیتهای معدنی، صنایع آهن و فولاد، حملونقل و نشت مواد نفتی از جمله عواملی هستند که موجب ورود فلزات سنگین و ترکیبات سمی به خاک میشوند. این آلایندهها میتوانند برای مدت طولانی در خاک باقی بمانند و اثرات منفی بر رشد گیاهان، سلامت حیوانات و در نهایت سلامت انسان داشته باشند.
آلودگی خاک تنها به سطح زمین محدود نمیشود. اگر خاک آلوده پاکسازی نشود، آلایندهها به تدریج به لایههای عمیقتر نفوذ میکنند و میتوانند منابع آب زیرزمینی را نیز آلوده کنند؛ منابعی که در بسیاری از مناطق، از جمله ایران، بخش مهمی از آب شرب را تأمین میکنند. به همین دلیل، پاکسازی خاکهای آلوده به یکی از اولویتهای مهم زیستمحیطی تبدیل شده است. تصویب قانون حفاظت، بهسازی و بهرهبرداری از خاکهای کشور در سال ۱۳۹۸ نیز نشاندهنده اهمیت این موضوع در سطح ملی است. در چنین شرایطی، یافتن روشهایی مؤثر، کمهزینه و سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی خاک اهمیت زیادی دارد.
غلامحسین صفری از کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تبریز به همراه یکی از همکاران خود و با همکاری دانشگاههای علوم پزشکی قزوین، البرز و ایرانشهر، پژوهشی درباره سازوکارهای مختلف استفاده از گیاهان برای حذف آلایندههای گوناگون از خاک انجام دادند. آنها در این مطالعه به بررسی جامع روشهایی پرداختند که در آنها از توانایی طبیعی گیاهان برای جذب، تثبیت یا تجزیه مواد آلاینده استفاده میشود.
این پژوهش به صورت مروری ـ توصیفی انجام شده و پژوهشگران برای گردآوری اطلاعات، مقالات منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ را در پایگاههای علمی معتبر داخلی و بینالمللی جستوجو کردند. درنهایت ۵۰ مقاله مرتبط و باکیفیت انتخاب شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
نتایج بررسی نشان داد مهمترین آلایندههای خاک شامل فلزات سنگین و ترکیبات نفتی مانند گروه BTEX هستند؛ موادی که از سوختها و فرآوردههای نفتی به محیط وارد میشوند.
بر اساس این نتایج که در «فصلنامه مهندسی بهداشت محیط» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی البرز انتشار یافتهاند، روشهای مختلف گیاهپالایی میتوانند در کاهش این آلودگیها مؤثر باشند. از جمله این روشها میتوان به کنترل هیدرولیک یا استفاده از گیاهان پرمصرف آب برای مهار حرکت آلایندهها، استخراج گیاهی که در آن گیاه فلزات را جذب و در اندامهای هوایی خود ذخیره میکند، تثبیت گیاهی برای کاهش تحرک فلزات در خاک و تجزیه آلایندهها در ناحیه اطراف ریشه اشاره کرد.
پژوهشگران تأکید کردهاند که گیاهپالایی در مقایسه با روشهای فیزیکی و شیمیایی پاکسازی خاک، هزینه کمتری دارد و اجرای آن سادهتر است. این روش به تجهیزات پیچیده نیاز ندارد و با محیط زیست سازگارتر است. با این حال، محدودیتهایی نیز دارد؛ از جمله زمانبر بودن فرآیند، وابستگی به شرایط آبوهوایی، خطر مصرف گیاهان آلوده توسط حیوانات و لزوم مدیریت صحیح بقایای گیاهی که فلزات را در خود انباشته کردهاند.
بر اساس اطلاعات تکمیلی این پژوهش، گیاهپالایی تنها به یک سازوکار محدود نمیشود. در برخی موارد، گیاهان با ترشح آنزیمها مواد آلاینده را تجزیه میکنند. در موارد دیگر، میکروارگانیسمهای اطراف ریشه در فرآیند تجزیه نقش دارند که به آن تجزیه در ریزوسفر گفته میشود.
همچنین در روش ریزوفیلتراسیون، گیاهان با ریشههای خود فلزاتی مانند کادمیوم، سرب، مس و نیکل را جذب و در ریشه نگه میدارند. حتی گزارش شده برخی گیاهان خاص توانایی جذب مقادیر بالایی از فلزات سمی را دارند و میتوانند در بهبود کیفیت خاکهای آلوده مؤثر باشند.
مطالعات مرورشده نشان میدهند گیاهپالایی علاوه بر کاهش آلایندهها، میتواند در بلندمدت به بهبود ساختار خاک و افزایش فعالیت میکروبی کمک کند. این موضوع باعث میشود زمینهای آلوده در آینده دوباره برای کشاورزی یا کاربریهای دیگر قابل استفاده شوند. البته انتخاب گیاه مناسب برای هر نوع آلودگی و فراهم کردن شرایط رشد مطلوب، نقش مهمی در موفقیت این روش دارد.
منبع : گیاهان
ماجرای کاروانی در مشایه کربلا که چند مرجع تقلید در آن حاضر بودند
خوانشی از حکمرانی شبکهای، مشارکت اجتماعی و ظرفیت تمدنسازی اربعین
نوای «یالثارات الحسین» در پیادهروی جاماندگان تهران/طنین عشق در پایتخت
اربعین یک «تجربه همسرنوشتی» ایجاد کرد/وحدت نیازمند مراقبت است
تکمیل بزرگترین مجتمع اسکان زائران اربعین در کربلا
برگزاری محفل انس با قرآن ویژه اربعین حسینی در حرم عبدالعظیم
اربعین، مانور تمدن سازی مهدوی؛ وقتی قدرت نرم از مرزها فراتر می رود
کلید نهایی پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی منتشر شد
بازخوانی حادثه خروج اوپنایآی/ چگونه هوش مصنوعی مهاجم شد؟
رومینگ اربعین ارزانتر شد/ توصیه به استفاده از بستههای ایرانی
حال علامه امینی وقتی از مسیر مشایه به نزدیک کربلا میرسید، منقلب میشد
گوشهای از دلدادگی موکبداران عراقی در پیادهروی اربعین
اولین زیارت اربعین مادران داغدیده میناب؛ روایتی از دلهایی که سوخت
مریم همتیان بازیگر سینما و تئاتر درگذشت
داریوش فرضیایی بازیگر سریال جدید سیمافیلم شد
گانگستر مشهور سینما از دنیا رفت
مراسم یادبود اکبر عبدی برگزار شد؛ پخش سریال اکبر عبدی بعد از صفر
لطفاً زبان فارسی را تکه پاره نکنید!
پویش بزرگ کتابخوانی اربعین حسینی با محوریت «آب هرگز نمیمیرد» برگزار میشود
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
راهاندازی نخستین مرکز دانش تخصصی بازیهای رایانهای در کشور
رکورد سریع ترین پهپاد الکتریکی جهان شکسته شد
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
ابر خوشه استارلینک صاحب ۲۴ ماهواره جدید شد
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را میبلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.