به گزارش ثریا تاریخ ایران همواره با مفهوم «ایستادگی» پیوند خورده است؛ سرزمینی که در چهارراه تمدنها قرار گرفته و بارها آماج تهاجمات ویرانگر قرار گرفته، اما هر بار به واسطه روحیه مقاومت ملی و تدبیر رهبران لایق، ققنوسوار از میان خاکستر برخاسته است. این مقاومت، تنها یک کنش نظامی نبوده، بلکه ریشه در هویتی دارد که تن دادن به ذلت بیگانگان را بزرگترین گناه ملی میشمارد. در این میان، عصر صفوی و به ویژه دوران سلطنت شاه عباس اول، نقطه عطفی در بازیابی تمامیت ارضی و غرور ملی ایرانیان پس از قرنها تشتت و نفوذ بیگانگان به شمار میرود.
ریشههای مقاومت ملی در پهنه تاریخ ایران
دفاع در برابر دشمن خارجی در تاریخ ایران، از دو منظر «دفاع غریزی» و «دفاع آگاهانه» قابل بررسی است. ملت ایران بر اساس فطرت ذاتی و با بهرهمندی از تفکر تاریخی خود، همواره در برابر تهاجماتی که هویت، اعتقادات و سرزمینشان را تهدید میکرده، ایستادگی کردهاند. این مقاومت در دورانهای مختلف، از نبردهای باستانی در برابر امپراتوریهای مهاجم تا قیامهای مردمی علیه خلافتهای جائر و اشغالگران مغول، همواره تداوم داشته است. تهاجم در تعریف تاریخی آن، نبردی خشن و مسلحانه است که اغلب با انگیزههای قدرتطلبی و توسعهطلبی حکام بیگانه شکل میگیرد. در مقابل، ملت ایران با استفاده از عقل، اراده و اختیار، شکلی از دفاع آگاهانه را به نمایش گذاشته که هدف آن حفاظت از کیان ملی بوده است.
در سدههای اخیر، به ویژه از آغاز قرن نوزدهم میلادی، ایران با نفوذ استعمار نوین روبرو شد. اگرچه ایران هرگز به معنای رسمی مستعمره نشد، اما فشار قدرتهایی نظیر انگلیس و روسیه، بارها استقلال سیاسی و اقتصادی کشور را نشانه رفت. با این حال، حافظه تاریخی ایرانیان نشان میدهد که هرگاه اراده سیاسی منسجم با حمایت مردمی پیوند خورده، حتی قدرتمندترین ارتشهای جهان نیز ناچار به عقبنشینی شدهاند. این روحیه ملی، در واقع سد محکمی در برابر ذلت و تسلیم بوده است.
ظهور شاه عباس صفوی؛ معمار نوین اقتدار ایران
در میان چهرههای تاریخساز، شاه عباس اول صفوی (شاه عباس بزرگ) شخصیتی است که در یکی از بحرانیترین دورانهای ایران به قدرت رسید. زمانی که او بر تخت نشست، ایران از شرق تحت فشار ازبکان، از غرب زیر سلطه امپراتوری عثمانی و در جنوب در اشغال پرتغالیها بود. او در ابتدا با درک عمیق از واقعیتهای سیاسی، صلحی تاکتیکی با عثمانی برقرار کرد تا فرصت کافی برای اصلاحات داخلی و بازسازی ارتش فراهم کند. شاه عباس نیک میدانست که بدون یک نظام دفاعی سازمانیافته، مقاومت در برابر دشمنان خارجی غیرممکن است.
او با تشکیل سپاه «غلامان» که وفاداریشان مستقیماً به شخص شاه بود، توانست موازنه قدرت را میان قبایل قزلباش برقرار کرده و یک ارتش دائمی و مجهز به سلاحهای گرم (توپ و تفنگ) ایجاد کند. این اصلاحات نظامی، زیربنای پیروزیهایی شد که بعداً تمامیت ارضی ایران را احیا کرد.
حماسه بازپسگیری خاک و دریا؛ شاه عباس در برابر متجاوزان
یکی از درخشانترین فصول زندگی شاه عباس، مقاومت و کنشگری او در برابر اشغالگران خارجی برای حفظ تمامیت ارضی و دریایی ایران است. او با استراتژی «گام به گام»، ابتدا ازبکان را در نبرد هرات شکست داد و مرزهای شرقی را امنیت بخشید. اما چالش بزرگتر، امپراتوری عثمانی بود که بخشهای وسیعی از غرب ایران، از جمله تبریز و بغداد را در اشغال داشت. شاه عباس با بهرهگیری از نبوغ نظامی و ارتش نوسازی شده خود، در سلسله جنگهایی موفق شد عثمانیها را شکست داده و سرزمینهای اشغالی را بازپس بگیرد. پیروزی او در نبرد ارومیه و بازپسگیری تبریز، جبرانی تاریخی بر شکست تلخ چالدران در دوران شاه اسماعیل بود.
در عرصه دریایی نیز، شاه عباس اجازه نداد خلیج فارس به جولانگاه همیشگی استعمارگران تبدیل شود. حضور پرتغالیها در جزیره هرمز و تنگه هرمز، به منزله قطع رگ اقتصادی ایران بود. شاه عباس با همکاری سرداران دلیری چون امامقلیخان، پروژهای بزرگ برای اخراج اشغالگران طراحی کرد. در سال ۱۶۲۲ میلادی، نیروهای ایرانی موفق شدند با یک عملیات مقتدرانه، قلعه هرمز را فتح و پس از ۱۱۷ سال، استعمار پرتغال را از خلیج فارس پایان دهند. این اقدام نه تنها یک پیروزی نظامی، بلکه نمادی از حاکمیت ملی و صیانت از مرزهای آبی کشور بود.
میراث مقاومت و صیانت از کیان ملی
کارنامه شاه عباس صفوی نشان میدهد که مقاومت در برابر بیگانه تنها با شعار ممکن نیست، بلکه نیازمند تدبیر، نوسازی ساختارها و شجاعت در تصمیمگیری است. او با احیای جادهها، ساخت کاروانسراها و تقویت تجارت، پشتوانه اقتصادی لازم برای جنگهای طولانیمدت را فراهم کرد. او به جهانیان ثابت کرد که ایران، علیرغم تمامی فشارها، ظرفیت تبدیل شدن به یک قدرت تراز اول را دارد.
در نهایت، تاریخ مقاومت ملی ایران به ما میآموزد که تمامیت ارضی و استقلال، میوههای درختی هستند که ریشه در ایستادگی آگاهانه دارند. شاه عباس با درک درست از مفهوم «دولت-ملت» در آن عصر، توانست جغرافیای ایران را یکپارچه کرده و نام ایران را به عنوان کشوری مقتدر در نقشههای جهانی تثبیت کند. این روحیه دفاع از سرزمین، در طول قرنهای بعد نیز به عنوان میراثی گرانبها در دل مردم ایران باقی ماند و هرگاه بیگانهای قصد تعرض به این خاک را داشت، با دیواری از مقاومت مردمی روبرو شد که ریشه در همین اصالت تاریخی داشت.
رئیس سازمان فضایی ایران خبر داد: بهکارگیری ظرفیتهای ویژه ماهوارهای در تشییع رهبر شهید انقلاب
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
هشدار به مدارس غیردولتی؛ با هرگونه دریافت شهریه غیرقانونی برخورد میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
روایت شیخ حسین انصاریان از سه حقی که خداوند بر انسانها نهاده است
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
امیرحسین مدرس برنامه نغمههای حسینی را به مناسبت ماه محرم اجرا میکند
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) حال و هوای محرمی گرفت
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
زمان تشییع پیکر بهروز رضوی اعلام شد
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
شبکههای اجتماعی برای زیر ۱۶ سالهها ممنوع شد
تمرکز بر امنیت سایبری و تابآوری شبکه در ایام تشییع رهبر شهید
دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه ۷۰۱ جهان را کسب کرد؛ همچنان صدرنشین دانشگاههای ایران
محقق ایرانی پمپ مینیاتوری برای نرم روباتها ابداع کرد
اندیشمندان مسلمان از شهدای کودک میناب میگویند
خبر خوش برای فناوران علوم شناختی؛ حمایت بدون سقف از طرحهای فناوری
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
خودروهای خودران بایدو با نام «AmiGo» مجوز فعالیت در شرق سوئیس گرفتند
رقابت سخت منطقهای برای جذب دانشجویان خارجی؛ هشدار دانشگاه امیرکبیر
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
طرح «حامی» برای جبران کاستیهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود
وام ودیعه مسکن دانشجویان علوم پزشکی برای شهر تهران افزایش یافت
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
جهان اسلام به این روحانی فرزانه و اهل ادب میبالد
بانو مجتهده امین نماد توانمندی زنان است
بازیگر معروف: صداپیشگان شایسته دریافت اسکار بازیگری هستند
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
حرمهای کربلا در آستانه محرم سیاه پوش شدند
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
اهمیت هوش مصنوعی در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
جریان قاتلان حسین (ع) امروز در مقابل امت ایشان قرار گرفتهاند
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
احتمال اعمال محدودیت دوباره بر اینترنت بینالملل وجود دارد؟
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
تعیین سقف افزایش شهریه دانشگاههای غیردولتی بر اساس نرخ تورم
بازیهای تیم ملی فوتبال ایران در سینماها پخش میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
جزئیات جدید اعمال سوابق تحصیلی در کنکور سراسری ۱۴۰۵ را اینجا بخوانید
دقت در نسبت با خاستگاه علوم انسانی بسیار مهم است
از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه در کتاب «فقه، مردم و حکمرانی»
افتتاح سردخانه دومداره آمونیاکی شهر اهر با حضور حجت الاسلام خاموشی
واکاوی در مسئله عرفان و سلامت معنوی کودکان در یک نشست
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
نیاز داریم که همگی نسبت به معضلات و نیازها احساس مسئولیت کنیم
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
روایت جواد موگویی از یک جنایت جنگی: حادثه لامرد در سایه روایتهای اشتباه رسانهای گم شد
آئین اختتامیه روایت علوی برگزار شد
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
اقدامات حرم حضرت ابوالفضل العباس(ع) برای استقبال از ماه محرم
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
جزئیات برنامههای محرمی اوقاف در قالب طرح سوگواره بصیرت عاشورایی اعلام شد
نتیجه نهایی گفتگوی پیامبر با مسیحیان نجران پس از ماجرای مباهله چه شد؟
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
برگزاری نمایشگاه معماری حرمین شریفین در مکه مکرمه
به کارگیری هوش مصنوعی جمینای در کروم به غرب آسیا رسید
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
پویش «ایران در پناه قرآن» تا پایان خرداد تمدید شد
معرفی چهار آلبوم موسیقی تازه وارد در فضای مجازی
۳۵ ثانیه، ۷۲۰ هزار گلوله در لامرد/ جنایتی که روایت نشد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.