به گزارش ثریا در روزهای سخت و بحرانهای اجتماعی، خنده و طنز اغلب نقشی فراتر از سرگرمی پیدا میکنند. آنچه در ظاهر به شکل لطیفه، شوخی یا تصویرهای طنزآمیز در میان مردم دیده میشود، در واقع واکنشی پیچیده و چندلایه به فشارهای روانی و اجتماعی است. در بسیاری از جوامع، هنگامی که شرایط دشوار میشود -از جنگ و بحرانهای اقتصادی گرفته تا بیماریهای فراگیر یا محدودیتهای اجتماعی- طنز به یکی از ابزارهای مهم مردم برای کنار آمدن با واقعیت تبدیل میشود.
از دیدگاه روانشناسی، طنز یکی از سازوکارهای دفاعی نسبتاً سالم در برابر فشارهای روانی به شمار میآید. انسان وقتی با اضطراب، ترس یا ناامیدی روبهرو میشود، گاهی از طریق شوخی و خندیدن تلاش میکند فاصلهای ذهنی با موقعیت دشوار ایجاد کند. این فاصله به فرد کمک میکند تا احساس نکند کاملاً تحت سلطه شرایط قرار گرفته است. به بیان دیگر، خندیدن به یک وضعیت دشوار میتواند نوعی اعلام غیرمستقیم باشد که فرد هنوز توانایی مواجهه با آن را دارد.
در سطح زیستی نیز خنده تأثیرات قابل توجهی بر بدن میگذارد. پژوهشها نشان میدهند که خندیدن میتواند میزان هورمونهای استرس مانند کورتیزول را کاهش دهد و در عوض ترشح اندورفینها -مواد شیمیایی مرتبط با احساس آرامش و رضایت- را افزایش دهد. به همین دلیل، خنده در شرایط فشار میتواند نقش تنظیمکنندهای در سلامت روانی افراد ایفا کند.
اما کارکرد طنز تنها به سطح فردی محدود نمیشود. در بسیاری از بحرانهای اجتماعی، شوخیها و لطیفههای مشترک به نوعی زبان جمعی تبدیل میشوند. مردم با به اشتراک گذاشتن طنز درباره شرایطی که همه در آن گرفتارند، نوعی حس همدلی و همبستگی ایجاد میکنند. این شوخیهای مشترک میتوانند احساس «تنها نبودن» را تقویت کنند و تجربه دشوار را به تجربهای جمعی تبدیل کنند.
یکی از پدیدههای شناختهشده در چنین شرایطی، شکلگیری «طنز سیاه» یا طنز تلخ است. این نوع طنز معمولاً مستقیماً به موضوعات دردناک یا ترسناک اشاره میکند. در موقعیتهایی مانند جنگ، بحرانهای پزشکی یا شرایط اجتماعی دشوار، افراد درگیر گاهی به شوخیهایی متوسل میشوند که برای کسانی که خارج از آن موقعیت هستند ممکن است عجیب یا حتی بیرحمانه به نظر برسد. با این حال، برای کسانی که در متن بحران قرار دارند، چنین شوخیهایی اغلب راهی برای تحمل فشار روانی و ادامه دادن است.
با این حال، خنده در بحران لزوماً به معنای بیتفاوتی نیست. از بیرون ممکن است چنین برداشت شود که وقتی مردم درباره شرایط دشوار شوخی میکنند، مسئله را جدی نمیگیرند. اما در بسیاری از موارد، این خندهها حامل احساسات پیچیدهای مانند خستگی، ناامیدی، اعتراض یا حتی نوعی مقاومت خاموش هستند. طنز گاهی به مردم اجازه میدهد چیزهایی را بیان کنند که بیان مستقیم آنها ممکن نیست.
مهارت طنزپردازی و خندیدن و خنداندن در روزای سخت، گویی یکی از تخصص های ما ایرانیان است. یک نگاه گذرا به شبکه های اجتماعی در همین جنگ اخیر نمونههای خوبی از این توانایی را نشان میدهد:
* از دانشجوها امتحان گرفتم یه پسر عرب بعدش اومده میگه من امتحانمو خوب ندادم یه فرصت دیگه میخوام که بیشتر بخونم، من خاورمیانهایم نمیدونم شنیدی بههمریخته اوضاع یا نه. گفتم من ایرانیام داداش. گفت oh shit nevermind :))))
* زندگی در مجاورت پارک توی روزهای جنگی خیلی تجربهی عجیبیه، درحالیکه از دور صدای پدافند و جنگنده میاد، بچهها دارن با صدای بلند و پرانرژی توی پارک میگن: اوت بود اوت بود!
* جنگندهها آنقدر نزدیک به زمین پرواز میکنن که مامانم بهم گفت اتاقتو مرتب کن خلبان میبینه زشت نباشه.
* من نمیفهمم چرا اینقدر حرفای ترامپ رو تفسیر میکنید، در حالی که این آدم وقتی رییس فیفا رو دیده به این فکر میکرده که کلهش شبیه بادومزمینیه.
* اینترنت که وصل بشه، جلسات تراپی خارجنشینها با تراپیستهای داخل ایرانشون باید چیز بامزهای باشه!
* اگه همونقدر که تو این چندروز پروکسی و کانفیگ تست زدم، قبل کنکور تست زده بودم، الان تو اروپایی جایی بورسیه درسی شده بودم.
*یه روز دیدم بابام داره اسنپ راننده رو نصب میکنه، گفتم درسته جنگ شده ولی هنوز اون قدرا هم سخت نشده بابا، گفت نه شما قدر تحلیلهای سیاسی منو نمیدونین!
* توی خاورمیانه سه تا حالت بیشتر وجود نداره: یا جنگه، یا آتش بسه، یا روز دختره!
* ترامپ اومد حکومت رو تو ایران تغییر بده، کابینه خودش regime change شد!
البته طنز در شرایط بحرانی همیشه کارکرد مثبت ندارد. در برخی موارد، شوخی میتواند به ابزاری برای پنهان کردن درد واقعی یا بیحسی عاطفی تبدیل شود. همچنین اگر طنز به سمت تحقیر یا آسیب رساندن به گروههای آسیبپذیر برود، ممکن است خود به عاملی برای تشدید تنشهای اجتماعی تبدیل شود.
با وجود این پیچیدگیها، تجربههای تاریخی نشان میدهد که در بسیاری از جوامع از جمله ایران، طنز یکی از نخستین واکنشهای فرهنگی به فشارهای شدید بوده است. در شرایطی که بسیاری از ابزارهای دیگر بیان محدود میشوند، خنده و شوخی میتوانند به زبان غیررسمی و انعطافپذیری تبدیل شوند که هم درد را بیان میکند و هم به انسانها کمک میکند تابآوری خود را حفظ کنند.
به همین دلیل، در بسیاری از مواقع هرچه فشارهای اجتماعی بیشتر میشود، شکلهای خلاقانهتری از طنز نیز در میان مردم پدیدار میشود؛ طنزی که همزمان میتواند نشانه رنج، سازگاری و تلاش برای ادامه دادن و پایداری باشد.
منبع: مهر
احیای اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی با بازخوانی فلسفه عاشورا
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
رئیس سازمان فضایی ایران خبر داد: بهکارگیری ظرفیتهای ویژه ماهوارهای در تشییع رهبر شهید انقلاب
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
هشدار به مدارس غیردولتی؛ با هرگونه دریافت شهریه غیرقانونی برخورد میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
روایت شیخ حسین انصاریان از سه حقی که خداوند بر انسانها نهاده است
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
امیرحسین مدرس برنامه نغمههای حسینی را به مناسبت ماه محرم اجرا میکند
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) حال و هوای محرمی گرفت
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
زمان تشییع پیکر بهروز رضوی اعلام شد
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
شبکههای اجتماعی برای زیر ۱۶ سالهها ممنوع شد
تمرکز بر امنیت سایبری و تابآوری شبکه در ایام تشییع رهبر شهید
دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه ۷۰۱ جهان را کسب کرد؛ همچنان صدرنشین دانشگاههای ایران
محقق ایرانی پمپ مینیاتوری برای نرم روباتها ابداع کرد
اندیشمندان مسلمان از شهدای کودک میناب میگویند
خبر خوش برای فناوران علوم شناختی؛ حمایت بدون سقف از طرحهای فناوری
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
خودروهای خودران بایدو با نام «AmiGo» مجوز فعالیت در شرق سوئیس گرفتند
رقابت سخت منطقهای برای جذب دانشجویان خارجی؛ هشدار دانشگاه امیرکبیر
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
طرح «حامی» برای جبران کاستیهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود
وام ودیعه مسکن دانشجویان علوم پزشکی برای شهر تهران افزایش یافت
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
جهان اسلام به این روحانی فرزانه و اهل ادب میبالد
بانو مجتهده امین نماد توانمندی زنان است
بازیگر معروف: صداپیشگان شایسته دریافت اسکار بازیگری هستند
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
حرمهای کربلا در آستانه محرم سیاه پوش شدند
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
اهمیت هوش مصنوعی در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
جلسه تلاوت و هماندیشی قاریان بینالمللی مزین به نام رهبر شهید
جریان قاتلان حسین (ع) امروز در مقابل امت ایشان قرار گرفتهاند
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
تاثیر باورنکردنی چای بر سلامتی و افزایش طول عمر
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.