کد خبر: 173343
ف
 «آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمی‌کند/اخلاق ویژه جامعه شبه‌مدرن شهری!
ما با نسلی روبرو هستیم که اخبار را از طریق تیترهای تلگرامی دنبال می‌کند، فلسفه را در جملات قصار اینستاگرامی می‌جوید و سیاست را در کامنت‌های تند و تیز خلاصه می‌کند.

به گزارش ثریا در خیابان‌های کلان‌شهرهای امروز، منظره‌ای پارادوکسیکال پیش روی هر ناظری است. شهروندانی که با آخرین مدل‌های گوشی‌های هوشمند در حال جابه‌جایی هستند، خودروهایی با پیشرفته‌ترین تکنولوژی‌های روز را می‌رانند و در خانه‌هایی مجهز به سیستم‌های هوشمند زندگی می‌کنند؛ اما همین شهروندان در مواجهه با ساده‌ترین اصول زیست شهری، مانند رانندگی بین خطوط، تفکیک زباله یا رعایت حقوق عابر پیاده، رفتارهایی متعلق به دوران پیشامدرن از خود نشان می‌دهند. این وضعیت که می‌توان آن را «شبه‌مدرنیته» نامید، حکایت از یک گسست عمیق دارد؛ پذیرش ابزار مدرن بدون پذیرش اندیشه‌ مدرن.

ابزار به مثابه هویت، نه کارکرد

نخستین لایه شبه‌مدرنیته در ایران، در حوزه مصرف تکنولوژی خود را نشان می‌دهد. در جوامع توسعه‌یافته، تکنولوژی ابزاری برای افزایش بهره‌وری، تسهیل ارتباطات و تولید دانش است. اما در لایه‌های وسیعی از جامعه ما، ابزار مدرن از «کارکرد» تهی شده و به «نماد منزلت» تغییر ماهیت داده است.

وقتی آخرین مدل یک تلفن هوشمند مثل آیفون پیش از آنکه برای قابلیت‌های پردازشی‌اش خریداری شود، برای «دیده شدن» در دست صاحبش تهیه می‌گردد، ما با پدیده کالایی شدن هویت روبرو هستیم. در این فضا، «داشتن» جای «بودن» را می‌گیرد. شهروند شبه‌مدرن تصور می‌کند با تملک اشیاء مدرن، لزوماً مدرن شده است؛ در حالی که اندیشه و رفتار او همچنان در قید و بند الگوهای گاه بدوی باقی مانده است. این تضاد، تکنولوژی را از یک موتور محرک توسعه به یک ابزار تفاخر طبقاتی تقلیل می‌دهد.

رانندگی شهری؛ آینه تمام‌نمای اخلاق مدنی

شاید هیچ عرصه‌ای به اندازه ترافیک و رانندگی، تضاد میان ابزار و اندیشه را عیان نکند. رانندگی در کلان‌شهرها، صحنه نبرد خودروهای مدرنی است که توسط ذهنیت‌های غیرمدرن هدایت می‌شوند. مدرنیته در ذات خود با «نظم»، «پیش‌بینی‌پذیری» و «رعایت قراردادهای اجتماعی» گره خورده است. اما در پشت فرمان پیشرفته‌ترین خودروها، ما شاهد رفتارهایی هستیم که بر پایه «حق تقدم زوری»، «زرنگی کاذب» و «تجاوز به حریم دیگری» بنا شده‌اند.

این پارادوکس نشان می‌دهد که لایه‌هایی از جامعه، فرم تمدن که خودرو باشد را پذیرفته‌اند، اما از پذیرش روح تمدن که قانون‌گرایی باشد سر باز می‌زنند. در واقع، خودرو به جای آنکه وسیله‌ای برای جابه‌جایی منظم باشد، به اکستنشن قدرت فردی تبدیل شده است تا فردیت مهارنشده‌ خود را در فضای عمومی به رخ دیگران بکشد. اینجاست که «آیفون و آیین‌نامه» در دو دنیای کاملاً متفاوت سیر می‌کنند.

شکاف دیجیتال؛ دانش سطحی در برابر تفکر عمیق

ورود اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، وعده‌ «جامعه اطلاعاتی» را می‌داد، اما در اتمسفر شبه‌مدرنیته، این ابزارها عمدتاً به بستری برای بازتولید سطحی‌نگری تبدیل شده‌اند. دسترسی سریع به اطلاعات، جایگزین فرآیند دشوار «کسب دانش» شده است. شهروند شبه‌مدرن خود را در دریایی از اطلاعات غوطه‌ور می‌بیند، اما فاقد تفکر انتقادی برای تحلیل آن‌هاست.

ما با نسلی روبرو هستیم که اخبار را از طریق تیترهای تلگرامی دنبال می‌کند، فلسفه را در جملات قصار اینستاگرامی می‌جوید و سیاست را در کامنت‌های تند و تیز خلاصه می‌کند. این «توهم دانایی» که ابزار مدرن ایجاد کرده، مانع از شکل‌گیری اندیشه‌ی عمیق و پرسشگر شده است. در واقع، تکنولوژی به جای آنکه افق‌های فکری را بگشاید، به ابزاری برای تثبیت پیش‌فرض‌های قدیمی و تعصبات گذشته در قالبی نو تبدیل گشته است.

ریشه‌های فرهنگی؛ مدرنیته‌ وارداتی و غیاب رنسانس فکری

چرا جامعه در میانه این تضاد گرفتار شده است؟ ریشه اصلی را باید در این واقعیت جستجو کرد که مدرنیته در ایران، نه محصول یک تحول درونی و فکری مانند رنسانس یا عصر روشنگری، بلکه یک «پروژه وارداتی» بوده است. ما همواره تکنولوژی را خریده‌ایم، اما فلسفه‌ی پشت آن را نه.

وقتی ابزار مدرن بدون زیرساخت فکری متناسب وارد یک فرهنگ می‌شود، فرهنگ میزبان سعی می‌کند آن ابزار را در قالب‌های قدیمی خود هضم کند. نتیجه، یک «موجود کاریکاتوری» است که لباسی مدرن بر تن دارد اما به زبانی کهن سخن می‌گوید. شبه‌مدرنیته محصول فرار از دشواری «تغییر رفتار» و پناه بردن به سهولت «خرید اشیاء» است. تغییر اندیشه دهه‌ها زمان می‌برد، اما خرید یک گجت جدید تنها چند ساعت طول می‌کشد؛ و جامعه‌ی در حال گذار، همواره مسیر کوتاه‌تر را برمی‌گزیند.

چالش بهره‌وری در جامعه شبه‌مدرن

شبه‌مدرنیته تنها یک مسأله فرهنگی نیست؛ بلکه یک مانع بزرگ اقتصادی است. توسعه پایدار نیازمند «انضباط صنعتی»، «تخصص‌گرایی» و «اخلاق کار» است. اما در جامعه شبه‌مدرن، چون اندیشه‌ی مدرن (مانند زمان‌سنجی و برنامه‌ریزی) نهادینه نشده، تکنولوژی‌های گران‌قیمت لزوماً به افزایش بهره‌وری منجر نمی‌شوند.

ما کارخانه‌های مدرنی داریم که با ذهنیت سنتی اداره می‌شوند، ادارات الکترونیکی داریم که همچنان درگیر بروکراسی کاغذبازانه هستند و شهرهایی هوشمند که شهروندانش به جای همکاری جمعی، در رقابتی فرساینده برای منافع شخصی هستند. این اتلاف منابع، محصول همان شکاف «فرم و محتوا» است. تا زمانی که تکنولوژی با «اخلاق تمدنی» همراه نشود، سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌ها، خروجی مطلوبی نخواهند داشت.

برای عبور از تله‌ی شبه‌مدرنیته، راهی جز بازگشت به آموزش «مبانی شهروندی» و «تفکر منطقی» وجود ندارد.تکنولوژی باید به عنوان ابزاری برای مسئولیت‌پذیری بیشتر معرفی شود، نه فرار از آن.علاوه بر آن نهادهای مدنی و رسانه‌ها باید به جای تبلیغ مصرف‌گرایی، بر آموزش رفتارهای تمدنی (مانند حقوق متقابل و صبوری اجتماعی) تمرکز کنند. جامعه باید یاد بگیرد که ارزش فرد به عمق اندیشه و خروجی عمل اوست، نه به مدل ابزاری که در دست دارد.

تمدن در جان است، نه در اشیاء

شبه‌مدرنیته شهری، خواب آشفته‌ای است که در آن خیال می‌کنیم با تغییر ظاهر، تغییر ماهیت داده‌ایم. اما واقعیت سرسخت نشان می‌دهد که «آیفون» به تنهایی نمی‌تواند کسی را مدرن کند، اگر «اندیشه» همچنان در بند پیش‌داوری‌ها و رفتارهای ضداجتماعی باشد.

توسعه واقعی زمانی آغاز می‌شود که ما به همان اندازه که برای به‌روز کردن ابزارهایمان تلاش می‌کنیم، برای به‌روز کردن رفتارهای مدنی، نظم شخصی و احترام به قانون نیز وقت بگذاریم. مدرنیته یک «ایستگاه» نیست که با خرید بلیط (تکنولوژی) به آن برسیم؛ بلکه یک «فرآیند فکری» و «انضباط اخلاقی» است که باید در لایه‌های عمیق جان و روان یک ملت ریشه بدواند. تنها در آن صورت است که ابزارهای مدرن، واقعاً در خدمت زندگی و پیشرفت قرار خواهند گرفت.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آغاز دریافت کارت ۵ آزمون علوم پزشکی از امروز

جدیدترین تغییرات فراخوان جذب هیئت علمی علوم پزشکی را اینجا ببینید

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان آزمون دکتری از اول شهریور

جزئیات ثبت نام آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی گروه علوم پزشکی اعلام شد

نتایج نهایی آزمون دکتری اعلام شد

بیش از ۷۵۰ هزار نفر کارت کنکور ۱۴۰۵ و آزمون پذیرش دانشجو معلم گرفتند

زمان و تعداد سوالات گروه‌های پنجگانه کنکور سراسری ۱۴۰۵ مشخص شد

هشدار درباره کاهش رتبه علمی ایران در جهان

پایان اسکرول بی‌نهایت و شمارش لایک در اینستاگرام

آزمون تربیت معلم همزمان با کنکور سراسری ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

بزرگترین هواپیمای تمام برقی جهان ۲۷ دقیقه پرواز کرد

«ایران دیجیتال»؛ پیوند فناوری و نظام تعلیم و تربیت

تضمین امنیت کنکور رکن اصلی تحقق عدالت آموزشی/ برخورد قانونی با تقلب

توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد

ناسا به طرح لشکرکشی روبات‌های کروی به تایتان گرنت داد

حضور بیش از ۱۰۰ استارتاپ در اینوتکس ۲۰۲۶ قطعی شد

برگزاری محفل قرآنی‌ها به مناسبت چهلم رهبر شهید انقلاب

صفحه اینترنتی معرفی رهبر شهید به زبان ژاپنی راه اندازی شد

تهیه کننده سریال اسباب زحمت: شخصیت‌های سریال‌های آقاخانی از جنس مردم هستند

گرامیداشت رهبر شهید با نگاهی به اندیشه ایشان در حوزه‌های انسانی

جدول پخش شبکه ۴ تغییر کرد

گردهمایی اصحاب هنر و اندیشه با گفتاری درباره آینده نزدیک ایران برگزار می‌شود

مرحوم ابوترابی الگوی مقاومت در شرایط سخت‌ اسارت

نگاهی به حدود ۶۰۰ آیه مرتبط با جهاد و قتال و پاسخ به چالش‌های امروز در این کتاب

مهران مدیری تحت عمل جراحی و درمان قرار گرفت

آموزش و پرورش باید در کنار سه قوه، «قوه چهارم» کشور باشد

حامد همایون مهمان درجام شد

«غوطه‌ور» در صف اکران رفت

خوراک رسانه‌ای کودک دهه ۶۰ با امروز فرق دارد

چگونه ایمان‌ در زمان جنگ تقویت می‌شود؟

بزرگداشتی برای میراث دار فلسفه و طب حکیم ابوعلی سینا

درباره ارتداد در اسلام و انواع آن بیشتر بدانید

امتحانات ترم تابستان دانشگاه‌های سراسری و آزاد حضوری شد

آمادگی کامل شبکه ملی اجرا و حفاظت برای برگزاری مطلوب کنکور ۱۴۰۵

ثبت‌نام آزمون دکتری گروه علوم پزشکی سال ۱۴۰۵

حکم اخراج یکی از دانشجویان دانشگاه شریف ابلاغ شد

مسعود امیرلویی پس از ۵ سال مبارزه درگذشت

تمدید مهلت ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵

حمله سایبری گسترده به تأسیسات آب آمریکا

دستگاه‌های عکسبرداری پزشکی کوچک‌تر می‌شوند

اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵

امتحانات ترم تابستان دانشگاه‌ها حضوری شد

راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی

مهلت ویرایش محل برگزاری چهلمین دوره آزمون دستیاری دندانپزشکی تمدید شد

دستور جدید ترامپ به شرکت ها برای حمله سایبری

اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم مقدس ایران

یافته‌های جدید از نقش استارلینک در تجاوز نظامی آمریکا به ایران

مراسم معرفی سرپرست صندوق رفاه دانشجویان برگزار شد

تمهیدات لازم برای بازگشایی مطلوب مدارس خوزستان

رئیس جمهور: مسجد یکی از ظرفیت‌های مؤثر در ارتقای سطح سواد عمومی است

تابستان؛ فرصتی برای جبران بخشی از عقب‌ماندگی‌ها دانش آموزان

آغاز پیش‌ثبت‌نام تکمیل ظرفیت میان‌پایه و پایه دهم مدارس شاهد

۲۴۰۷ پروژه مدرسه‌سازی سال گذشته تحویل شد

نظر پیامبر (ص) درباره خاک بازی کودکان چیست؟

شنیدن صدای جامعه باید با یک سازوکار شفاف انجام شود

نماز خواندن در خانه ای که سگ در آن است چه حکمی دارد؟

«زوتوپیا ۳» ساخته می‌شود

آغاز پخش برنامه «محفل ستاره‌ها»؛ این برنامه برای حال خوب کودکان است

آغاز پخش «هزار داستان» با اجرای مجری معروف

مدیرعامل جدید مؤسسه فرهنگی دارالعرفان شیعی معرفی شد

چرا باید سیره مبارزاتی ائمه اطهار را بازخوانی کنیم؟

حمایت از نخبگان با اولویت هوش مصنوعی با تمرکز بر همکاری با دانشگاه‌های تراز اول

روسیه توسعه رقیب استارلینک را به سرعت ادامه می‌دهد

۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد

پاول دوروف تولد ۱۳ سالگی تلگرام را تبریک گفت

آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها از ۴ مهرماه

در سوگ یکی از پرطنین‌ترین صداهای تاریخ موسیقی ایران

علی نصیریان مهمان نخستین برنامه «هم‌کلام» شد

حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد

بردلی کوپر فیلمبرداری پیش‌درآمد «اوشن» را شروع کرد

چرا ربیع‌الاول، بهار ماه‌ها نامگذاری شده است؟

سه پروژه راهبردی پژوهشگاه ملی سرطان در انتظار حمایت

امسال آیفون ۱۸ عرضه نمی‌شود؟

اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمون‌های علوم پزشکی کشور

شنبه آخرین مهلت ثبت‌نام در ۵ آزمون علوم پزشکی

آغاز نام‌نویسی بیست‌ودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا

کنسرت‌ها دوباره آغاز می‌شوند/ بازگشت خوانندگان به روی صحنه

تعلیق داوری در مناظره امام رضا(ع) با جاثلیق و مسئله گفت‌وگوی امروز

آخرین وصایای امام رضا(ع) به اباصلت‌

پایان ماه صفر گریختن از یک زمان نحس نیست

رتبه‌بندی مدارس غیردولتی از مهرماه آغاز می‌شود

تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی

توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز می‌شود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت

مهلت جشنواره جوان خوارزمی تا ۱۵ شهریور تمدید شد

تمدید مهلت ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵

آشنایی نسل جدید با سیره امام رضا(ع) از دریچه این کتاب‌ها

کمک داوطلبانه یا شهریه پنهان؛ مرز دریافت پول از والدین کجاست؟

اعمال شب و روز ۲۸ صفر چیست؟

۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد

اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵

رامبد جوان با یک مسابقه هوش مصنوعی بازمی‌گردد

سرپرست صندوق رفاه دانشجویان منصوب شد

منوچهر هادی بر سر مزار اکبر عبدی حاضر شد+عکس

راهبردهای پیامبر(ص) در مدیریت بحران؛ الگویی زنده برای امروز

آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها از ۴ مهرماه

حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد

۲/۵ میلیون دانش‌آموز در مسیر آموزش دقیق هوش مصنوعی

شنبه آخرین مهلت ثبت‌نام در ۵ آزمون علوم پزشکی

کمپین تابستانی فیدیبو برای کتاب‌خوان‌ها

راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی

سید جلال حسینی درگذشت

صلح امام حسن (ع) چه تاثیری در افشای چهره واقعی نفاق اموی داشت؟

آغاز نام‌نویسی بیست‌ودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا

انتشار کتاب‌های «احکام کاربردی نوجوان» برای تازه‌مکلف‌ها

چالش‌های مربوط به «از دست نرفتن روایت»در عرصه بین‌المللی از زبان معاون وزیر علوم

اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمون‌های علوم پزشکی کشور

امتحانات ترم تابستان دانشگاه‌ها حضوری شد

سفر جهادی به بشاگرد در کتاب «تخته‌های سفید» روایت شد

شکایت از ترامپ برای فروش پست‌هایش

هوش مصنوعی با یک هزار میلیارد پارامتر به رقابت اوپن ای آی می‌رود