به گزارش ثریا سیدمجید کمالی پژوهشگر فلسفه در یادداشتی درباره نسبت میان «وجود و زمان» و «اخلاقِ نیکوماخوس» به بررسی این نسبت پرداخته است:
از میان مفسران و شارحانی که به نسبت اندیشههای هایدگر و فلسفه ارسطو پرداخته اند، سه تن که تفاسیرشان به مثابه سه الگوی متفاوت قابل شناسایی است، عبارتند از، فرانکو ولپی، ژاک تامینو و والتر بروگان.
الگوی نخست؛ از نظر ولپی، ساختارهای فکریِ اخلاق نیکوماخوس به نحوی تبدل یافته به وجود و زمان منتقل میشود. این ساختارها در اخلاقِ نیکوماخوس در افقِ زندگی و کنشِ انسانی توصیف میشود؛ این در حالی است که همین ساختارها در وجود و زمان، گرچه به نحوی تغییر شکل یافته، به دازاین به مثابه نحوه و طورِ بودنِ دازاین نزدیک میشود. به زعم ولپی، مهم ترینِ این ساختارها، که خود او به تحلیلِ آن اهتمام دارد، فرونسیس است.
الگوی دوم؛ اما برخلاف ولپی، تامینو در تفسیر خود از این نسبت، جانبِ ارسطو را گرفته، و از منظرِ فلسفه ارسطو کارِ هایدگر را تحلیل میکند. تامینو، رویکرد هایدگر را نقد میکند و خوانش او از مفاهیم و معانی اصلیِ اخلاق نیکوماخوس را اقتباسی ضیق و فروکاهنده میداند..
الگوی سوم؛ والتر بروگان، از منظرِ تفکر هایدگر، دست به خوانشِ ارسطو میزند و از این طریق، می کوشد، سرآغازهای وجود و زمان را در اندیشههای ارسطو به طورِ عام و در اخلاقِ نیکوماخوس بیابد. در واقع، او در این قیاس، بیشتر به دنبال مطرح کردنِ ارسطو به عنوانِ پیشگامِ فلسفه هایدگر است.
هر یک از این الگوهای سه گانه، گرچه وجهی مهم از نسبت میانِ وجود و زمان و اخلاقِ نیکوماخوس را نشان میدهد، اما در نهایت منجر به نادیده گرفتن یکی از اطرافِ بحث میشود. به عبارتی، قرار نیست ما از طریقِ این مقایسه، نقصی را متوجه اندیشههای ارسطو یا هایدگر بدانیم یا اصالت را به یکی از آن دو بدهیم. مطالعه تطبیقیِ ما میتواند به گونهای باشد که ضمنِ نشان دادنِ این نسبت، جانبِ هر دو اندیشه را آنچنانکه هست، نگاه دارد.
بنابراین، شایسته است در این مطالعه تطبیقی و انتقادی، همزمان شباهتها و تفاوتهای این دو اثر، در بستری تاریخمند بیان شود. اگر در چنین بستری به ساختار موضوعیِ این دو کتاب بنگریم، روشن میشود که هر دو به زندگی و حیاتِ انسانی میپردازند.
ارسطو در اخلاق نیکوماخوس، کردارها، اعمال و فضائل اخلاقی انسان را در بسترِ زندگی، از منظر دستیابی به سعادت موضوعِ تاملاتِ خود قرار میدهد و هایدگر، در وجود و زمان در تحلیلِ دازاین به حیاتِ انسانی میپردازد. اساساً همین موضوع مشترک است که زمینه امکانِ مقایسه میان دو اثر را فراهم میکند. اما با وجودِ این اشتراکِ موضوعی، منظری که این دو متفکر در افقِ آن به این موضوع مینگرند، متفاوت است. همین تفاوتِ منظر است که منجر به اختلافِ بنیادیِ وجود و زمان و اخلاق نیکوماخوس میشود.
ارسطو در اخلاق نیکوماخوس، به دنبالِ تعیینِ صورتی خاص از زندگی است که افراد باید برای رسیدن به فضائل و سعادت در پیش بگیرند؛ در واقع، او از منظر رفتارها و کردارهای عملی است که به زندگیِ انسانی توجه میکند. از آن سو، هایدگر از منظرِ فهمی که هر یک از انسانها از زندگیِ خود به مثابه طورِ خاصی از وجود دارند، به موضوع مینگرد.
پرسش از نسبت میان اخلاقِ نیکوماخوس و وجود و زمان، نتایجِ مهمی در پی دارد، از جمله در فهم مواجهه هر یک از این دو فیلسوف با «خیر». این بحث را از آن رو متذکر میشوم که در امر مقایسه ساختاریِ این دو اثر بسیار مهم است. نزدِ ارسطو، مسئله زندگیِ خیر و نیک و البته، سعادت، پرسشی آشکار و عیان است و در اخلاق نیکوماخوس به وضوح مطرح میشود؛ اما در هایدگر مفهوم خیر به این نحو مطرح نیست، چراکه او می کوشد، زندگیِ انسانی را به مثابه «نحوه ای از بودن» که مختصِ آدمی است، فهم کند.
از این رو، در وجود و زمان برخلافِ اخلاقِ نیکوماخوس این مسئله مطرح نیست که فلان رفتار یا عمل خاص در زندگی افراد خوب است یا بد، بلکه این پرسش بر سر این است که فرد در نسبت با وجودی که به او داده شده، به چه نحو رفتار میکند یا اینکه فرد از کجا خود را می فهمد؛ ساحتی که در آن، کاری انجام میدهد، میاندیشد یا احساس میکند. در تحلیل دازاینِ هایدگر، گرچه معانی ای همچون اصالتمندی و نااصالتمندی دازاین در متنِ زندگی طرح میشود، این معانی نسبتی با «فهمِ از وجود» دارد و در ساحتِ کنشها و ارزش داوریهای اخلاقی باقی نمیماند.
از این رو، نظامی از ارزشها و باورهای اخلاقی، بیرون از تعینی که هایدگر برای وجودِ انسانی قائل است، یعنی وجود به مثابه «ممکن بودن» و «وجودتوانستن»، قرار میگیرد. به همین دلیل، هایدگر به صراحت مخالف این است که وجود و زمان به مثابه اثری اخلاقی تلقی شود.
منبع: خبرگزاری مهر
تبریک وزیر آموزش و پرورش به قهرمانان المپیاد جهانی فیزیک
روایت ایستادگی ایران در مجلات رشد دانش آموزان
دستورالعمل تداوم برپایی میادین و تجمعات مردمی اعلام شد
پایگاهسازی برای آینده جهان تشیع/ارتباط عاطفی آیت الله بروجردی با مسجد چگونه بود؟
نسب رهبر شهید به کدام امامزادههای ایران میرسد؟
تصویری دیدهنشده از آیت الله سید مجتبی خامنهای در سرپل ذهاب
آخرین تصویر منتشر شده از لیندسی گراهام قبل از مرگش در اوکراین+عکس
نگاهی دقیق به ارزیابی احادیث تحلیلی با تکیه بر روش فهرستی در این کتاب خواندنی
ابراز همدردی الهام پاوه نژاد در واکنش به حملات دشمن به جنوب کشور
چرا غرب از آیتالله خامنهای هراس داشت؟
اینفوگرافیک/در چه صورت از آزمون جامع دکتری معاف میشویم؟
شیاطین در سوگ لیندسی گراهام +عکس
چت جی تی پی از دسترس خارج شد
هشدار سازمان سنجش درباره فعالیت صفحات جعلی در شبکههای اجتماعی
پیام تسلیت وزیر علوم در پی شهادت دانشجوی دانشگاه هرمزگان
تفکیک پذیرش سوابق تحصیلی از آزمون؛ تأکید معاون آموزشی وزارت علوم بر بازه زمانی واحد
گذراندن ۷ واحد درسی از میان دروس ارائه شده معارف اسلامی برای این دانشجویان الزامی شد
معاون علمی رئیس جمهور بر توسعه زیرساختهای کوانتومی تاکید کرد
تیم ملی المپیاد فیزیک ایران در المپیاد ۲۰۲۶ کلمبیا غوغا به پا کرد
گلوله مخصوص ساقط کردن پهپادهای سریع توسط روسیه ساخته شد
پسر استیو جابز به سرطان مبتلا شد
تبریک رئیس فرهنگستان علوم به قهرمانان المپیادهای جهانی ریاضی و فیزیک
تصویری از تبلت جدید سامسونگ لو رفت +عکس
درمان ناباروری مردان با سلولهای بنیادی در آزمایشگاه
ستونهای غلیظ دود در مرزهای مشترک عراق و کویت+عکس
دود از پایگاه آمریکایی بلند شده از خاک عراق قابل مشاهده است +عکس
کشف یک محراب تاریخی در پاسارگاد+عکس
لیندسی گراهام که امروز به درک واصل شد که بود؟ +عکس
اتحادیه اروپا فیس بوک و اینستاگرام را تهدید کرد
ایلان ماسک مالک اوپن ای آی را به سرقت تجاری محکوم کرد
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.