به گزارش ثریا - موسـیقیهای محلی در بسیاری از مناطق ایرانزمین نقشی جدایی ناپذیر در بقای بافتــار فرهنگی، تداوم آیینهــا و مناسک محلی و مردم بومی دارند و هر یـک بهطور کلی در زندگی روزمره میتوانند دستمایهای بــرای انــواع پژوهشهای اجتماعی، فرهنگی شوند.
اثر معروف و شاهکار بیمانند نظامی، خمسه یا پنج گنج است که در قلمرو داستانهای غنایی جایگاهی بسیار والا دارد و او را باید پیشوای اینگونه شعر در ادب فارسی دانست. شاعر بر روی هم رفته سی سال از زندگی خود را بر سر نظم و تدوین آنها گذاشته است. خمسه یا پنج گنج نظامی شامل پنج مثنوی است: مخزنالاسرار، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفتپیکر و اسکندرنامه. همین غنای شعری آنچنان در دل مردمان این سرزمین جا کرده که «نظامیخوانی» و نوع خاص خوانش شاهکار شاعر، برای قرنها و تا به امروز به اسلوبی متمایز تبدیل شده است.
مهمترین بحث در حفظ و اشاعه نغماتی چون نظامیخوانی، برگزاری نشست، سمینار، جشنواره و افزایش بنیه پژوهشی در این خصوص خواهد بود. در این خصوص، ستاد ملی برگزاری سومین دوره بزرگداشت حکیم نظامی، اولین جشنواره موسیقی جوان نظامیخوانی را به دو صورت «خوانش» و «منظومهخوانی موسیقایی» برگزار میکند
امروزه بیش از پیش ارزش این میراث فرهنگی دانسته میشود و سعی بر آن است تا بتوان هم آن را به صورت دقیق به نسلهای بعد منتقل کرد هم به جهانیان شناساند. ثبت و تبدیل موسیقی به نتاسیون روی کاغذ عمل کاملی نیست زیرا نت نویس از میان تمام پدیدههای آکوستیک، آن دسته را که به نظرش اساسی میرسد انتخاب میکند و بر اثر پیچیدگی صداها خود نت نویس هم جذب و درک آن را مشکل میبیند و سیستم آوانگاری قراردادی غرب قادر نیست کلیه ویژگیهای ملودیک، ترکیبات و کیفیتهای صوتی نظامیخوانی را مشخص نماید. این واقعیت صد البته در مورد دیگر نغمات موسیقی ایرانی خاصه نواحی یا کلاسیک ایرانی را شامل میشود. برای نمونه با وجودیکه موسیقی نظری غربی دستگاه شور را تامپره و معادل نزدیکِ گام فریژین قلمداد میکند اما این مساله و رجیست به هیچ عنوان در مورد دستگاه سهگاه صدق نمیکند و با هیچ الگو و پردهگذاری با موسیقی نظری غرب تامپرهپذیر نخواهد بود.
از این رو مهمترین بحث در حفظ و اشاعه نغماتی چون نظامیخوانی، برگزاری نشست، سمینار، جشنواره و افزایش بنیه پژوهشی در این خصوص خواهد بود. در این خصوص، ستاد ملی برگزاری سومین دوره بزرگداشت حکیم نظامی، اولین جشنواره موسیقی جوان نظامیخوانی را به دو صورت «خوانش» و «منظومهخوانی موسیقایی» برگزار میکند.
لازم به ذکر است که تنوع و تکثر نظامیخوانی در گستره ایران فرهنگی از شاخصههای این قالب موسیقایی است که اینجا به نسبتی مساوی غنی از کلام و موسیقی توامان است. به همین دلیل نظامیخوانی هر زیستبومی متفاوت از دیگریست، از بوشهر تا گنجه، از خراسان تا لرستان. در این میان به دلیل بهره متواتر موسیقی لرستان از دستگاه ماهور که نزدیکترین فواصل تامپره را با تونالیته ماژور یا گام بزرگ کلاسیک غربی دارد در شرحی کوتاه بدان میپردازیم.
همانطور که گفته شد موسیقی لرستان بیشتر در مقامهایی در ماهور که آنهم در جزییات دارای تفاوتهایی در میکروتنهاست، اجرا میشود. غالب نغمات و مقامهای موسیقی لرستان در محدوده یک دانگ یا یک تتراکورد اجرا میشود و بیشتر پرشها از فاصله اول به سوم است. اما در نظامیخوانی قالب، اجرا و اشاره و تکیه نتها از درجه اول به پنجم اتفاق میافتد و بعد اشاره به درجات ششم و محسوس بالارونده و سپس روند پایینرونده، فرود و ایست به درجه اول. ویژگی دیگر نظامیخوانی در لرستان این است که فاصله سوم از نظر کوک و ریزپردههای سِنت و کوما، به پرده ماهور کلاسیک ایرانی و به همان نسبت به تامپره ماژور غربی نزدیکتر است تا مقامهایی مانند ساریخوانی و علیدوستی که آن را در همین بحث طبقهبندی مقامها متفاوتتر از دیگر مقامها میکند.
از مختصر شرح فوق میتوان دریافت که نظامیخوانی در ایران فرهنگی از آن جهت که ملودی تثبیت شده روی کلام نظامی، وجهه مشخصهای دارد، عبارت است از همپوشانی آکسانها، و هجاها و وزن شعر که تا حدود زیادی بر اوزان عروضی شعر منطبق است و سراینده بعید به نظر میرسد کششی طولانیتر یا کوتاهتر از وزن عروضی کلام شاعر گنجه را برای اجرای نظامیخوانی برگزیند.
جمالالدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤیَّد متولد ۵۳۵ هجری قمری متخلص به نظامی، شاعر و داستانسرای ایرانی پارسیگوی در سده ششم هجری (دوازدهم میلادی) است، که بهعنوان صاحب سبک و پیشوای داستانسرایی در ادبیات فارسی شناخته شده است.
منبع : جشنواره موسیقی جوان نظامیخوانی
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید
ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد
تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست
دعوت جهاددانشگاهی از دانشگاهیان برای حضور در مراسم تشییع رهبر شهید
تأکید بر صیانت از اقتدار ملی و تبعیت از رهبری در مذاکرات آتی
آمادگی دانشگاه علامه برای اسکان ۶ هزار زائر مراسم تشییع رهبر شهید
قابلیت جدید چت در تلگرام دردسرساز شد
توجه رهبر شهید به نخبگان؛ تحول سیاستگذاری علمی با محوریت نوآوری و نسل جوان
نقشۀ مسدودی خیابانهای منتهی به مصلی تهران
حضور سردار سید مجید موسوی در مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب
رزمندگان هوافضای سپاه در آماده باش کامل عملیاتی
کشف یک سیاره قابل سکونت در ۲۵ سال نوری از زمین
چگونه ناتوانی دولت قاجار و ظلم دشمن، «قحطی بزرگ»را در جنگ جهانی رقم زد؟
دعوت معاون علمی رئیس جمهور از نخبگان برای حضور در آیین تشییع رهبر شهید
دعوت ستاد کانونهای مساجد از مردم برای حضور در تشییع رهبر شهید
تصویری از یادبود کودکان مظلوم و شهید میناب
بازدید سردار وحیدی از بیمارستان موقت مصلای تهران
آیا تو را تشییع میکنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟
رقیب چینی جدید اوپن ای آی و آنتروپیک از راه رسید
جمعیت حاضر در مقابل ورودی های منتهی به مصلی تهران
رهبر شهید انقلاب اسلامی، حکمرانان را خادمان ملت میدانستند
رهبر شهید: متن تاریخ، منظومه معرفت، میراث تمدن
واکنش زینب سلیمانی به آخرین وداع با رهبر شهید در حسینیه امام
سوء استفاده آمریکا و اسرائیل از هوش مصنوعی در جنگ
هماکنون انتظار دلدادگان رهبر شهید برای ورود به مصلی تهران
بسیج اپراتورها برای مدیریت ترافیک ارتباطی در مراسم تشییع رهبر شهید
گامی تازه در درمان نابینایی برداشته شد
مرحله کتبی آزمون پذیرش فلوشیپ پزشکی برگزار شد
دعوت بسیج اساتید برای شرکت در بدرقه باشکوه پیکر مطهر آقای شهید ایران
دانشگاهها برای وداع با رهبر شهید انقلاب آماده میشوند
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.