به گزارش ثریا - موسـیقی‌های محلی در بسیاری از مناطق ایران‌زمین نقشی جدایی ناپذیر در بقای بافتــار فرهنگی، تداوم آیین‌هــا و مناسک محلی و مردم بومی دارند و هر یـک به‌طور کلی در زندگی روزمره می‌توانند دستمایه‌ای بــرای انــواع پژوهش‌های اجتماعی، فرهنگی شوند.
اثر معروف و شاهکار بی‌مانند نظامی، خمسه یا پنج گنج است که در قلمرو داستان‌های غنایی جایگاهی بسیار والا دارد و او را باید پیشوای این‌گونه شعر در ادب فارسی دانست. شاعر بر روی هم رفته سی سال از زندگی خود را بر سر نظم و تدوین آن‌ها گذاشته است. خمسه یا پنج گنج نظامی شامل پنج مثنوی است: مخزن‌الاسرار، لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفت‌پیکر و اسکندرنامه. همین غنای شعری آنچنان در دل مردمان این سرزمین جا کرده که «نظامی‌خوانی» و نوع خاص خوانش شاهکار شاعر، برای قرن‌ها و تا به امروز به اسلوبی متمایز تبدیل شده است.
مهمترین بحث در حفظ و اشاعه نغماتی چون نظامی‌خوانی، برگزاری نشست، سمینار، جشنواره و افزایش بنیه پژوهشی در این خصوص خواهد بود. در این خصوص، ستاد ملی برگزاری سومین دوره بزرگداشت حکیم نظامی، اولین جشنواره موسیقی جوان نظامی‌خوانی را به دو صورت «خوانش» و «منظومه‌خوانی موسیقایی» برگزار می‌کند
امروزه بیش از پیش ارزش این میراث فرهنگی دانسته می‌شود و سعی بر آن است تا بتوان هم آن را به صورت دقیق به نسل‌های بعد منتقل کرد هم به جهانیان شناساند. ثبت و تبدیل موسیقی به نتاسیون روی کاغذ عمل کاملی نیست زیرا نت نویس از میان تمام پدیده‌های آکوستیک، آن دسته را که به نظرش اساسی می‌رسد انتخاب می‌کند و بر اثر پیچیدگی صداها خود نت نویس هم جذب و درک آن را مشکل می‌بیند و سیستم آوانگاری قراردادی غرب قادر نیست کلیه ویژگی‌های ملودیک، ترکیبات و کیفیت‌های صوتی نظامی‌خوانی را مشخص نماید. این واقعیت صد البته در مورد دیگر نغمات موسیقی ایرانی خاصه نواحی یا کلاسیک ایرانی را شامل می‌شود. برای نمونه با وجودیکه موسیقی نظری غربی دستگاه شور را تامپره و معادل نزدیکِ گام فریژین قلمداد می‌کند اما این مساله و رجیست به هیچ عنوان در مورد دستگاه سه‌گاه صدق نمی‌کند و با هیچ الگو و پرده‌گذاری با موسیقی نظری غرب تامپره‌پذیر نخواهد بود.
از این رو مهمترین بحث در حفظ و اشاعه نغماتی چون نظامی‌خوانی، برگزاری نشست، سمینار، جشنواره و افزایش بنیه پژوهشی در این خصوص خواهد بود. در این خصوص، ستاد ملی برگزاری سومین دوره بزرگداشت حکیم نظامی، اولین جشنواره موسیقی جوان نظامی‌خوانی را به دو صورت «خوانش» و «منظومه‌خوانی موسیقایی» برگزار می‌کند.
لازم به ذکر است که تنوع و تکثر نظامی‌خوانی در گستره ایران فرهنگی از شاخصه‌های این قالب موسیقایی است که اینجا به نسبتی مساوی غنی از کلام و موسیقی توامان است. به همین دلیل نظامی‌خوانی هر زیست‌بومی متفاوت از دیگری‌ست، از بوشهر تا گنجه، از خراسان تا لرستان. در این میان به دلیل بهره متواتر موسیقی لرستان از دستگاه ماهور که نزدیک‌ترین فواصل تامپره را با تونالیته ماژور یا گام بزرگ کلاسیک غربی دارد در شرحی کوتاه بدان می‌پردازیم.
همانطور که گفته شد موسیقی لرستان بیشتر در مقامهایی در ماهور که آنهم در جزییات دارای تفاوت‌هایی در میکروتن‌هاست، اجرا می‌شود. غالب نغمات و مقام‌های موسیقی لرستان در محدوده یک دانگ یا یک تتراکورد اجرا می‌شود و بیشتر پرش‌ها از فاصله اول به سوم است. اما در نظامی‌خوانی قالب، اجرا و اشاره و تکیه نت‌ها از درجه اول به پنجم اتفاق می‌افتد و بعد اشاره به درجات ششم و محسوس بالارونده و سپس روند پایین‌رونده، فرود و ایست به درجه اول. ویژگی دیگر نظامی‌خوانی در لرستان این است که فاصله سوم از نظر کوک و ریزپرده‌های سِنت و کوما، به پرده ماهور کلاسیک ایرانی و به همان نسبت به تامپره ماژور غربی نزدیک‌تر است تا مقامهایی مانند ساریخوانی و علی‌دوستی که آن را در همین بحث طبقه‌بندی مقام‌ها متفاوت‌تر از دیگر مقام‌ها می‌کند.
از مختصر شرح فوق می‌توان دریافت که نظامی‌خوانی در ایران فرهنگی از آن جهت که ملودی تثبیت شده روی کلام نظامی، وجهه مشخصه‌ای دارد، عبارت است از هم‌پوشانی آکسان‌ها، و هجاها و وزن شعر که تا حدود زیادی بر اوزان عروضی شعر منطبق است و سراینده بعید به نظر می‌رسد کششی طولانی‌تر یا کوتاه‌تر از وزن عروضی کلام شاعر گنجه را برای اجرای نظامی‌خوانی برگزیند.
جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤیَّد متولد ۵۳۵ هجری قمری متخلص به نظامی، شاعر و داستان‌سرای ایرانی پارسی‌گوی در سده ششم هجری (دوازدهم میلادی) است، که به‌عنوان صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات فارسی شناخته شده است.
منبع : جشنواره موسیقی جوان نظامی‌خوانی
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
تعیین تکلیف بدهی وام‌های دانشجویی پس از پایان سنوات مجاز تحصیلی
آیت‌الله رشاد: خروج آمریکا از عراق باید برای مسئولان درس عبرت باشد
خاموشی: وقت عبور از برنامه‌محوری به اثرمحوری در فعالیت‌های فرهنگی است
واکاوی اندیشه امام شهید در باب امت واحده
ارائه مقالاتی از کشورهای مختلف در نشست اربعین، گفتمان مقاومت
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
برنامه مدارس اینستاگرام گسترده تر می شود
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
برگزاری چهاردهمین کنگره ملی شعر فاطمی در سه زبان؛ توجه ویژه به نوقلمان
جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
زمان ثبت درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته‌های جدید اعلام شد
امکان تحصیل بدون آزمون مدال‌آوران بازی‌های آسیایی ناگویا فراهم شد
اجازه نمی‌دهیم کسی به پرچم ایران اهانت کند
قالیباف: یا بازار نفت احمق است یا آمریکا دروغ می‌گوید+عکس
پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است
ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس
مهلت ثبت‌نام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد
سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه
مهلت مجدد ثبت‌نام در آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
اعلام تسهیلات ویژه برای برگزیدگان المپیاد علمی دانشجویی کشوری
اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری ۱۴۰۵ در نیمه اول مهر
رقابت داوطلبان در سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور آغاز شد
۱۰۹۶ میلیارد ریال به حساب اعضای صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد
استقلال آموزش و پرورش کالپوش؛ گامی در مسیر تحقق عدالت آموزشی
داخلی‌سازی صنعت نوشت‌افزار به بیش از ۸۵ درصد رسید
معرفی بسته‌های تربیت و یادگیری ارزیابی شده ویژه کودکان برای سال تحصیلی جدید
مدارس تراز؛ سامانه‌ای برای پایش، ارزیابی و مدیریت داده‌محور مدارس
اهتمام به نماز، بخش مهمی از فرآیند تربیت دانش‌آموزان است
بازدید ۴۰۰ میلیونی سکوهای ایرانی برای رئیس جمهور ایران
آنتروپیک بازنده شکایت از پنتاگون شد
درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان
تأکید معاون آموزشی دانشگاه شریف بر اهمیت بازگشت به آموزش حضوری
این دانشگاه‌ها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند
ضرورت هماهنگی در سیاست‌گذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است
یک پژوهش جدید نشان می‌دهد: مریخ آب گرم داشت!
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
گوگل هوش مصنوعی را به فضا می‌برد
تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه می‌دهد
مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد
تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست
واکاوی مفهومی مؤلفه‌ها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان
دین در جهان شبکه‌ها؛ چرا شیوه گفت‌وگو با نسل جدید باید تغییر کند؟
سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند
روایت رسانه‌های جهان از یک روز متفاوت در تهران
آغاز ثبت‌نام ترم پاییز دوره‌های آموزش قرآن دارالتحفیظ
توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری
نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمی‌شناسیم
چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی کنکور ۱۴۰۵ در دسترس قرار گرفت
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.