کد خبر: 150238
ف
علم حکمی؛ لازمه دستیابی به تمدن نوین اسلامی
مراسم تجلیل از استادان سرآمد آموزشی عصر امروز (دوشنبه، ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳) با حضور حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب در دانشگاه علم و صنعت برگزار شد.

به گزارش ثریا حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در این مراسم ضمن تبریک هفته معلم خطاب به استادان اظهار کرد: ان‌شاءالله خداوند به شما توفیق دهد تا شغل معلمی که شغل انبیاست را با صحت و سلامت و تربیت دانشجویان ایمانی و دغدغه‌مند نسبت به سرمایه‌های ایرانی به محقق کنید.

وی با گرامیداشت یاد شهیدمطهری بیان کرد: شهید مطهری فیلسوف، فقیه و عالم دین بود و در کنار عالم دین بودن دارای غیرت دینی هم بود؛ چرا که بین غیرت دینی و عالم دین بودن تفاوت وجود دارد، البته باید از همسر ایشان مرحومه مغفوره خانم روحانی هم یاد کنیم؛ چرا که شهیدمطهری قطعا با پشتیبانی همسرشان توانستند جایگاه علمی را کسب کنند.

دبیر شوری عالی انقلاب فرهنگی افزود: همه شما استادان با اصطلاح مدرن، آشنایی دارید، اصطلاح مدرن وصف خیلی از موضوعات از قبیل فلسفه، علم، فناوری، صنعت، سبک زندگی و ... است. معروف است که می‌گویند دکارت پدر فلسفه مدرن است، یعنی قبل از دکارت فلسفه، فلسفه مدرن نبود یا می‌گویند نیوتون در نیمه دوم قرن هفدهم پدر علم مدرن است، یعنی قبل از وی علم بود، اما علم مدرن نبود. این سوال خیلی مهم است که می‌گویند علم مدرن چیست؟ و چه فرقی با علم غیر مدرن دارد؟ علمی در دوران قرون وسطی مطرح بود که در اصطلاح غربی‌ها علم با مبنای سنت مسیحی نام داشت که با ظهور گالیله در قرن هفدهم و نیوتون در نیمه دوم قرن هفدهم علم مدرن شکل گرفت.

استاد خسروپناه با طرح این سوال که علم مدرن چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟ ادامه داد: اصولا ما در تفکر اسلامی معتقد به علم، دانش، معرفت و فریضه دانستن علم هستیم و توصیه شده‌ایم که به دنبال علم برویم و فرموده‌اند که بر زن و مرد مسلمان علم فریضه هست. این علم که العلم سلطان یا فریضه است، چیست؟ آیا علم مدرن هست؟ با تعبیر فلسفه علم، چقدر با این پارادایم علم مدرن موافق هستیم؟ دانشگاه‌ها شکل گرفته و دروس دانشگاهی عمدتا علومی است که از غرب آمده است، اکنون فیزیک یک علم مدرن است و با فیزیکی که در طبیعات قدیم تدریس می‌شد، متفاوت است.
وی ادامه داد: در طبیعات قدیم عناصر ۴ گانه‌ای را قائل بودند که شامل خاک و آب و باد و آتش می‌شده است؛ اما قوانین حاکم بر علم مدرن هر روز در حال توسعه است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: بنابراین پارادایم علمی تغییر کرده است، آیا با داشته‌هایی که داریم با علم در اندیشه اسلامی می‌توانیم علم مدرن را بپذیریم، معمولا این سوال را خیلی‌ها ساده جواب می‌دهند و می‌گویند هر علمی که نافع باشد، باید مورد استفاده قرار بگیرد حال علم مدرن باشد یا علم دوران سنت باشد، اگر نافع است باید بپذیریم. فیزیک و شیمی و زمین‌شناسی و علوم مهندسی و فناوری نافع هستند و استفاده می‌شوند که برخی از این علوم بهره نادرست می‌برند و آن را بد استفاده می‌کنند مثل چاقویی که یکی از آن استفاده درست می‌کند و دیگری استفاده غلط می‌کند.

استاد خسروپناه گفت: اسلام بر علم حکمی و مبتنی بر حکمت تأکید دارد که با علم سنت مسیح قرون وسطی متفاوت است. با علم مدرن هم متفاوت است، البته وقتی می‌گویند تقابل طبیعتا نافی وجوه اشتراک نیست.

وی با طرح این پرسش که چه نسبتی بین علم حکمی با علم مدرن وجود دارد؟ اضافه کرد: عقل قطعا ابزار علم است، البته امروزه در علم مدرن مخصوصا در مهندسی، صنعت، فناوری و... غیر از عقل؛ از تخیل هم بهره می‌بریم و به همین علت است که بشر صاحب علم اکتسابی زایشی است و تولید علم می‌کند، اما حیوانات این کار را نمی‎کنند، آنها علم دارند، اما علم غریزی است و ما انسان‌ها علم عقلی داریم، قطعا پشتوانه علم عقل است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: اگر بخواهم تفاوتی در ساحت عقل بین علم مدرن و علم حکمی ذکر کنم این هست؛ عقلی که در دوره مدرن و دوره فلسفه مدرن مطرح است و در علم مدرن اثرگذاشته است 2 معنایی از عقل بود؛ دکارت وقتی از عقل سخن می‌گوید عقل نظری ریاضی را مدنظر قرار می‌دهد و می‌گوید اگر انسان ریاضی بداند عالم را نیز می‌شناسد. وقتی نوبت به عقل استدلالی کانت رسید، عقل دیگری را به نام عقل علمی به میدان نشاند. پس از کانت فیلسوفان دیگری مانند ماکس وبر که جامعه‌شناس و فیلسوف بود، عقل معاش یا برنامه‌ریز را مورد تأکید قرار داد.  

استاد خسروپناه گفت: در سیر علم مدرن که مبتنی بر فلسفه مدرن است، 3 عقل نظری و عقل عملی و عقل ابزاری مطرح است. اگر کسی بخواهد علم مدرن را بر اساس عقل مدرن تعریف کند باید بگوید علم مدرن دانش زاییده عقل نظری یا عقل عملی با عقل ابزاری است. اما آیا در حکمت عقل نظری را قبول داریم؟ اگر نهادهای اصلی قدرت ابن سینا، سهروردی تا خواجه نصیرالدین، علامه طباطبایی باشند عقل نظری و عقل عملی را قبول داشتند. ما شیعیان عقل نظری و عملی را قبول داریم. آیا در فرهنگ اسلامی واژه‌ای معادل عقلانیت برنامه‌ریز داریم یا خیر؟

وی بیان کرد: منشأ حکمت را «خرد ناب» می‌دانیم که اگر جامع شود معنای لُبّ می‌دهد. عقل جامعه و خرد ناب این است که عقل نظری، عملی و معاش را قبول داشته باشیم، اما این عقل مدرن است، در علم حکمی که مبتنی بر خردناب است، غیر از عقل نظری، عملی و معاش یک عقل چهارمی به نام عقل معاد است که اگر این ۴ عقل سمع و بصر، تخیل، تعقل و عقل ناب با هم جمع شوند عقل معاد یا لُبّ را شکل می‌دهند، پس فرق علم مدرن با علم حکمی در این نیست که یکی عقل را قبول داشته باشد و دیگری خیر، بلکه هر دو عقل نظری و عملی و معاش و برنامه‌ریزی را قبول دارند، ولی علم حکمی عقل معاش و معاد را هم قبول دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: برخی نظریه‌های علوم اجتماعی مانند عقلانیت ارتباطی که هابرماس مطرح می‎کند عقل نظری را قبول ندارد، پست‌مدرن‌ها عقل نظری و عملی را قبول ندارند و جزء علم مدرن به شمار می‎آیند، البته نمی‌خواهم بگویم کسی که جزء پست مدرن است علم نظری و عملی را قبول ندارد، اما هستند کسانی که در علم مدرن عقل نظری و عملی را قبول ندارند، امروزه روان‌شناسی و جامعه شناسی پست‌مدرن داریم، پس وقتی علم حکمی خواهیم داشت که عقل نظری و عملی و معاش و معاد با هم جمع شوند که حکمت را تشکیل می‌دهد و علمی که از حکمت سرچشمه بگیرد علم حکمی نام دارد.
استاد خسروپناه افزود: آیا در برنامه آموزشی و درسی و شورای گسترش و تعیین رشته‌ها و سرفصل‌ها و تدوین کتب درسی این تمایز فلسفی اثر می‌گذارد یا خیر؟ استادان و نخبگان باید برای این پرسش پاسخ بیابند.
وی تأکید کرد: عالمان ما از ابن‌سینا تا رازی، شیخ بهایی و میرداماد و... علم حکمی را دنبال می‌کردند، اگر بخواهیم به تمدن نوین اسلامی برسیم، محتاج علم حکمی هستیم. حال باید دنبال آن باشیم که چگونه علم حکمی را با عقل معاد پیوند دهیم، شما استادان حکمت‌بنیان ان‌شاءالله با کنش و خرد و فضیلت و اخلاقی که دارید می‌توانید این علم را به ثمر برسانید، ولی مهم است که در برنامه‌های درسی به آن توجه کنیم و امیدواریم خداوند عمری به ما عطا کند تا علم حکمی را در سراسر دنیا نشر دهیم.

منبع: شورای عالی انقلاب فرهنگی


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت