به گزارش ثریا ریشههای استعمار را همواره در دل تاریخ میتوان پیدا کرد، هرجا که نشانی از ثروت و مکنت بوده طمع به دست آوردن آن نیز وجد داشته است. استعمارگری و استعمار در سطح جهانی اما از قرن ۱۶ و ۱۷ میلادی با نقش آفرینی کشورهای اروپایی و کاووش آنان در ممالک دیگر به شکل جدی و با نفوذ آنان در قارههای دیگر آغاز شد. ابتدا انگلیس وارد این میدان شده و سپس کشورهای دیگری نظیر پرتغال، فرانسه، اسپانیا، هلند و غیره نیز اضافه شدند.
پس از جنگ جهانی دوم، با فروپاشی امپراتوریهای استعماری و ظهور جنبشهای استقلالطلبانه، شیوههای سنتی استعمار که بر تسلط نظامی و سیاسی مستقیم متکی بود، کارایی خود را از دست داد. در این دوران، استعمارگران به دنبال راههای جدیدی برای حفظ نفوذ و بهرهبرداری از منابع کشورهای دیگر برآمدند که از آن به عنوان «استعمار نوین» یا «نوکلونیالیسم» یاد میشود. این شکل جدید از استعمار، به جای اشغال فیزیکی، بر نفوذ اقتصادی، سیاسی و فرهنگی تمرکز دارد.
استعمار اقتصادی شامل کنترل بازارهای داخلی، تحمیل سیاستهای اقتصادی به نفع قدرتهای استعماری، و بهرهبرداری از منابع طبیعی با قیمتهای پایین میشود.استعمار سیاسی را میتوان در نفوذ در ساختارهای سیاسی کشورها، حمایت از حکومتهای وابسته، و تضعیف اراده ملی برای تصمیمگیریهای مستقل متبلور دید. استعمار فرهنگی نیز به تلاش برای تغییر هویت، ارزشها و باورهای یک جامعه اشاره دارد. هدف نهایی، ایجاد وابستگی فکری و از بین بردن روحیه مقاومت است.
استعمار فرهنگی و بحران هویت
یکی از مهمترین ابعاد استعمار فرهنگی، ایجاد خودباختگی و بحرانهای شناختی در میان مردم است. این پدیده شامل چند مرحله کلیدی میشود.
کشورهای استعمارگر با استفاده از ابزارهای مختلف (رسانهها، آموزش، هنر، ادبیات) تلاش میکنند تا تصویر ذهنی مردم از خود، تاریخشان و فرهنگشان را تخریب کنند. آنها سعی میکنند ارزشهای بومی را بیاهمیت جلوه داده و ارزشهای غربی را برتر نشان دهند.
معرفی خود به عنوان قوم برتر و جامعه مستعمره به عنوان قوم پست؛ این انگاره، بنیان اصلی تضعیف روحیه مقاومت است. با تلقین این ایده که استعمارگران پیشرفتهتر و متمدنتر هستند و جوامع مستعمره عقبمانده و نیازمند هدایت، حس حقارت در مردم ایجاد میشود. این امر به تدریج مقاومت در برابر سلطه را کاهش میدهد و پذیرش فرهنگ و ارزشهای مهاجم را تسهیل میکند.
استعمارگران خود را مرکز جهان (از نظر فکری، علمی، فرهنگی) و سایر ملتها را پیرامون (وابسته و فرودست) معرفی میکنند. این دیدگاه، نفوذ آنها را در حوزههای علمی، فرهنگی، ادبی و هنری توجیه میکند.
استعمارگری فرهنگی میکوشد تا مردم را از هویت و تاریخ و تمدنی که به آن تعلق دارند منزجر کند. این انزجار هدفمند، پیامدهای مخربی دارد. وقتی فرد از هویت خود منزجر میشود، دیگر احساس تعلق به سرزمین، تاریخ و فرهنگ خود ندارد. این بیتفاوتی، زمینه را برای پذیرش کامل هویتهای بیگانه فراهم میکند.
گرفتن هویت خاک به معنای قطع ارتباط فرد با همه تعلقات دیگر اوست. دین، فرهنگ، زبان، آداب و رسوم. سرزمین نه تنها یک مکان جغرافیایی، بلکه نماد هویت، تاریخ و موجودیت یک ملت است.
اهمیت سرزمین در هویت: نقل قول از ویل دورانت در کتاب بیخودی توسط محسن ردادی که تعلق به سرزمین سرآغاز تمدن بوده است و ریشه هویت است به خوبی این نکته را تبیین میکند. هویت فردی و جمعی به شدت با سرزمین و مکان زندگی پیوند خورده است.
اشاره به اهمیت وطن در دین اسلام (که فرد دور از وطن مسافر به شمار میرود) نشان میدهد که این مفهوم، ریشههای عمیقی در فرهنگ و آموزههای دینی ما دارد و صرفاً یک مفهوم سیاسی نیست. وطن، مکانی است که فرد در آن متولد شده، حس تعلق دارد و هویتش را از آن میگیرد.
استعمار نوین، به ویژه در قالب فرهنگی، چگونه از طریق دستکاری اذهان و ایجاد بحرانهای هویتی، به دنبال حفظ سلطه و کنترل بر ملتهاست. این شکل از استعمار، با از بین بردن حس تعلق به خود، تاریخ و سرزمین، مقاومت ملی را تضعیف کرده و راه را برای نفوذ بیشتر قدرتهای خارجی هموار میکند. مبارزه با استعمار فرهنگی نیازمند بازسازی هویت ملی، تقویت ارزشهای بومی و آگاهی از ترفندهای استعمارگران است.
منبع: مهر
حال علامه امینی وقتی از مسیر مشایه به نزدیک کربلا میرسید، منقلب میشد
گوشهای از دلدادگی موکبداران عراقی در پیادهروی اربعین
اولین زیارت اربعین مادران داغدیده میناب؛ روایتی از دلهایی که سوخت
مریم همتیان بازیگر سینما و تئاتر درگذشت
داریوش فرضیایی بازیگر سریال جدید سیمافیلم شد
گانگستر مشهور سینما از دنیا رفت
مراسم یادبود اکبر عبدی برگزار شد؛ پخش سریال اکبر عبدی بعد از صفر
لطفاً زبان فارسی را تکه پاره نکنید!
پویش بزرگ کتابخوانی اربعین حسینی با محوریت «آب هرگز نمیمیرد» برگزار میشود
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
راهاندازی نخستین مرکز دانش تخصصی بازیهای رایانهای در کشور
رکورد سریع ترین پهپاد الکتریکی جهان شکسته شد
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
ابر خوشه استارلینک صاحب ۲۴ ماهواره جدید شد
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را میبلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.