به گزارش ثریا - هنوز در فصل زمستان هستیم و فرارسیدن موج دیگری از سرما اتفاق چندان عجیبی نیست. در این بین، واکنشهای افراد برای مواجهه با سرمای زمستان متفاوت است؛ برخی با پیادهرویهای انرژیبخش در فضای باز به استقبال سرما میروند و افراد دیگری هم هستند که یک پتوی گرم و یک قهوه داغ، در خانه خود را محافظت میکنند.
اما وقتی دما پائین میآید و هوا سرد میشود، یک موضوع بین همه ما مشترک است: دوست داریم درباره شدت سرمایی که حس میکنیم حرف بزنیم. جملههایی مثل: آنقدر سرد است که سرما را در استخوانهایم حس میکنم، ازجمله عبارتهای رایجی است که خیلی زیاد در فصل زمستان میشنویم. اما سؤالی که در این میان مطرح میشود این است که آیا این ادعا، پایه و اساس علمی دارد؟
ارتباط دما و رطوبت
رطوبت نسبتاً بالا، حتی در دماهای پایین به این معناست که رطوبت موجود در هوا، هوای گرم اطراف بدن ما را با سرعت بسیار زیادی جابهجا میکند. این رطوبت بهعلاوه جذب لباسهای ما هم میشود که خودش باعث انتقال گرما از بدن به بیرون میگردد. جالب است بدانید که نرخ انتقال حرارتِ آب، تقریباً ۷۰ برابر بیشتر از هواست.
بدن ما در دمای تقریبی ۳۷ درجه سانتیگراد در کارآمدترین حالتش قرار دارد، اما دمای اندامهای انتهایی ما میتواند تا ۶ درجه خنکتر باشد. البته تغییرات در دمای بدن بسته به جنسیت، سن و وضعیت سلامت متفاوت است؛ معمولاً افراد مسن سرما را بیشتر حس میکنند و زنان نسبت به مردان در برابر سرما حساستر هستند.
تأثیر سرما بر استخوانهای ما
استخوانهای ما درواقع سرما را آنگونه که ما درک میکنیم، حس نمیکنند. یعنی در استخوانها، از گیرندههای حساس به دما که در پوست ما وجود دارد خبری نیست. دلیلش هم روشن است، با توجه به اینکه استخوانهای اصلی ما زیر لایههایی از عضلات، بافتهای همبند و پوست دفن شدهاند، نیاز حیاتی و ضروری به حس کردن دما ندارند.
اما اینکه استخوانها سرما را حس نمیکنند، به این معنا نیست که سرما بر آنها تأثیری ندارد. به زبان دیگر استخوانها، تغییرات دما، بهویژه خنک شدن هوا را از طریق اعصاب موجود پریوست (ضریع)، یعنی بیرونیترین لایه استخوان درک میکنند. در این لایه، شبکهای از نورونها (سلولهای انتقالدهنده سیگنال) وجود دارد که با الگویی شبیه به تور ماهیگیری چیده شدهاند و همین شبکه نورونی، تغییر شکل یا آسیب لایههای زیرین استخوان را حس میکند.
البته قرار گرفتن کوتاهمدت بدن در معرض سرما مشکلی برای استخوانها ایجاد نمیکند، اما اگر برای مدتزمانی طولانی و مثلاً چندین هفته در معرض سرما قرار بگیریم، ممکن است برودت هوا باعث کوتاه شدن طول استخوانها، کاهش ضخامت آنها و حتی کاهش میزان تراکم مواد معدنی در استخوانها شود.
![]()
بافتهای آسیبپذیرتر در مواجهه با سرما
سایر بافتهای اسکلتی-عضلانی در مقایسه با استخوانها، بهمراتب بیشتر در معرض تغییرات دما و فشار هستند. مایع سینوویال که روانکننده بیشتر مفاصل اصلی است، با کاهش دما غلیظتر شده و همین اتفاق، حرکت عادی مفاصل را سختتر و ناخوشایندتر میکند؛ این همان وضعیتی است که در افراد دارای بیماریهای زمینهای مفصلی مثل روماتیسم یا آرتروز تشدید میشود.
سرما درعینحال باعث منقبض شدن بافتها شده و آنها را سفتتر و محکمتر میکند. تاندونها که عضلات را به استخوان متصل میکنند، در شرایط سرما، سفت تر میشوند و لیگامانها (رباطها) که استخوانهای مختلف را در اطراف مفاصل به هم پیوند میدهند، سختتر خواهند شد. در پی سفت تر شدن این دو بافت، کار برای وارد کردن نیرو توسط عضلات برای حرکت دادن استخوانها دشوارتر شده و به نیروی بیشتری نیاز خواهد بود و در نتیجه دامنه حرکتی آنها کاهش خواهد یافت. این وضعیت در شرایطی که هوا علاوه بر سرما، مرطوب هم باشد، تشدید میشود.
در هنگام مواجهه با سرما، جریان خون در اندامهای انتهایی ما هم کاهش مییابد. این مکانیسم محافظتی طراحی شده بدن است تا این اطمینان حاصل شود که هسته مرکزی بدن ما، یعنی جایی که تمام اندامهای حیاتی اصلی در آن قرار دارند، سرد نشده و از دمای عملیاتی بهینه ۳۷ درجه سانتیگراد پایینتر نرود. کاهش خون در این بافتها هم به دلیل ورود خون کمتر، در انقباض بافتها نقش دارد.
تمام این تغییرها منجر به افزایش کرنش مکانیکی یا فشار بر سلولهای گیرنده در استخوانها و بافتهای اطراف میشود. چنین اتفاقی گیرندههای درد را تحریک میکند و همین ممکن است بهعنوان احساس سرما درک شود.
نقش مغز و ویتامین D
در این میان، مغز هم به نوع خودش ایفای نقش میکند. خیلی از مواقع، آسمان خاکستری با سرما و رطوبت همراه است. مثلاً شهر لندن در ماه دسامبر بهطور متوسط ۳.۴ ساعت آفتابی دارد ولی ایالت کلرادو در آمریکا در همان ماه بهطور متوسط حدود هشت ساعت نور خورشید دارد.
ماههای تاریک زمستانی در نیمکره شمالی به این معناست که خیلی از ما نور خورشید کافی برای تأمین ویتامین D بدنمان را دریافت نمیکنیم. کمبود ویتامین D هم با ضعف استخوان و بیماریهایی مثل راشیتیسم (در کودکان) و استئومالاسی (در بزرگسالان) مرتبط است؛ اما این موضوع پیامدهای دیگری هم در نحوه مواجهه با احساس سرما دارد.
تحقیقات نشان میدهد افرادی که سطح ویتامین D پایینی دارند، حساسیت بیشتری نسبت به درد، بهویژه دردهای اسکلتی-عضلانی دارند. این تنها تأثیر سیستم عصبی ویتامین D بر درک سرما نیست و کمبود این ویتامین، با افزایش علائم اضطراب و افسردگی هم مرتبط است. در نتیجه افراد مبتلا به این شرایط، تحمل متفاوتی در برابر دما دارند.
نور خورشید پوست را در معرض تابش و نور مرئی خورشید قرار میدهد که هر دوی اینها اثر گرمکنندگی طبیعی دارند؛ بنابراین، سرمای آفتابی و خشک، حس خیلی متفاوتی نسبت به سرمای مرطوب و خاکستری ایجاد خواهد کرد.
خبر خوب این است که دریافت کالری اضافی میتواند به شما کمک کند تا از پسِ موج سرما بربیایید. پوشیدن لایههای زیاد لباس و حرکت کردن تا حد امکان هم با تولید و به دام انداختن حداکثر گرمای ممکن در مجاورت بدن، به گرم نگه داشتن شما کمک خواهد کرد.
فصل سرما
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
شرایط ثبتنام پذیرفتهشدگان نوورود شاهد و ایثارگر
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد
کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون
آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
چرا سهم شیر دانشآموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش میکشد
درخشش دانشآموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیههای متفرقه اطلاعیه داد
برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.