به گزارش ثریا در مراسم شب شهادت امام حسن عسکری(ع) در حسینیه شهدا قم، آیت‌الله احمد مبلغی، نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی و نماینده مجلس خبرگان رهبری، با تبیین ظرفیت‌های ناشناخته سنت‌های اجتماعی قرآن، تأکید کرد که حوادث بزرگ اجتماعی را می‌توان با بهره‌گیری از این سنت‌ها تحلیل کرد و از آنها برای شناخت مسیر حرکت جامعه و آینده آن بهره گرفت.

آیت‌الله مبلغی در این مراسم با اشاره به اینکه یکی از حوزه‌های مهم و گشوده‌شده دانش قرآنی در سده اخیر، موضوع «سنت‌های اجتماعی قرآن» است، اظهار داشت: اندیشمندانی همچون علامه طباطبایی، شهید مطهری و شهید محمدباقر صدر در این عرصه گام‌های مهمی برداشته‌اند و دیدگاه‌های ارزشمندی ارائه کرده‌اند.

سنت های اجتماعی قرآن راهی برای تحلیل واقعیت های اجتماعی

وی افزود: سنت‌های اجتماعی قرآن ظرفیت بزرگی برای تحلیل واقعیت‌های اجتماعی دارند، ظرفیتی که هنوز به صورت کامل فعال نشده است و می‌تواند در مسیر تولید اندیشه و تحلیل‌های عمیق اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی با بیان اینکه قرآن کریم «تبیان هر چیز» است، گفت: یکی از ابعاد این تبیان بودن، آن است که می‌توان نور قرآن را بر حوادث اجتماعی تاباند و با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآنی، واقعیت‌های جامعه را تحلیل کرد.

وی ادامه داد: امروز حوادث اجتماعی فراوانی در ایران، منطقه و جهان رخ می‌دهد و تحلیل‌های مختلفی از سوی رسانه‌ها و مراکز علمی ارائه می‌شود، اما جامعه اسلامی می‌تواند با تکیه بر سنت‌های الهی، تبیینی عمیق، آگاهی‌بخش و درس‌آموز از این حوادث ارائه دهد.

آیت‌الله مبلغی با اشاره به ظرفیت حوزه‌های علمیه برای استخراج علوم انسانی از قرآن، تصریح کرد: یکی از میدان‌های بسیار مستعد در این زمینه، مراجعه به سنت‌های اجتماعی قرآن و قرار دادن آنها به عنوان معیار برای تحلیل حوادث اجتماعی است.

چهار سنت الهی در تحلیل حوادث بزرگ اجتماعی

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه سخنان خود چهار سنت الهی را که در قرآن کریم آمده و قابلیت تطبیق بر حوادث اجتماعی دارند، مورد اشاره قرار داد و گفت: سنت نخست، «تغییر ما به نفس» است؛ همان سنتی که در آیه شریفه «إِنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّی یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم» بیان شده است.

وی سنت دوم را «تمحیص» دانست و افزود: خداوند در قرآن می‌فرماید «وَلِیُمَحِّصَ اللهُ الَّذینَ آمَنوا»؛ تمحیص به معنای خالص شدن و زدوده شدن ناخالصی‌هاست؛ همان‌گونه که طلا در آتش قرار می‌گیرد تا ناخالصی‌های آن از بین برود.

آیت‌الله مبلغی همچنین از «انزال سکینه» به عنوان سومین سنت الهی یاد کرد و گفت: خداوند در قرآن می‌فرماید «هُوَ الَّذی أَنزَلَ السَّکینَةَ فی قُلوبِ المُؤمِنین»؛ آرامش الهی بر دل‌های مؤمنان نازل می‌شود تا آنان بتوانند مراحل دشوار آزمون‌ها و فشارها را پشت سر بگذارند.

وی چهارمین سنت را «تمییز خبیث از طیب» عنوان کرد و افزود: خداوند مؤمنان را در شرایطی قرار می‌دهد تا پاک از ناپاک و حق از باطل آشکار شود.

تحلیل حوادث اخیر در چارچوب سنت‌های قرآنی

آیت‌الله مبلغی در ادامه با بیان اینکه گاهی چند سنت الهی به صورت پیوسته در یک حادثه اجتماعی فعال می‌شوند، اظهار داشت: برای فهم عمیق‌تر یک حادثه باید آن را در چارچوب این سنت‌ها تحلیل کرد.

وی با اشاره به شرایط پیش از جنگ اخیر و فشارهای خارجی علیه جمهوری اسلامی ایران، گفت: در آن شرایط، اصل نخست یعنی تغییر درونی و تصمیم بر عدم تسلیم، در جامعه شکل گرفت و در سخن امام شهید با جمله «مثلی لا یبایع مثله» تجلی یافت؛ یعنی پذیرش نکردن تسلیم در برابر فشار و زورگویی.

نماینده مجلس خبرگان رهبری افزود: پس از آن، مرحله تمحیص آغاز شد؛ مرحله‌ای سخت که با جنگ، فشار، آسیب‌ها و دشواری‌های فراوان همراه بود، اما همین مرحله موجب شد ظرفیت‌های درونی جامعه آشکار شود.

وی ادامه داد: تمحیص، جامعه را در برابر دو مسیر قرار می‌دهد؛ مسیر ترس، عقب‌نشینی و رها کردن میدان، یا مسیر حضور، مقاومت و ایستادگی. آنچه در جامعه مشاهده شد، انتخاب مسیر دوم بود.

آیت‌الله مبلغی با اشاره به حضور گسترده مردم در صحنه‌های مختلف، اظهار داشت: این حضور نشانه فعال شدن سنت سکینه الهی است؛ آرامشی که باعث می‌شود انسان در شرایط دشوار، بر اساس ایمان و باور خود حرکت کند و محاسبات صرفاً مادی را کنار بگذارد.

افزایش ایمان و آشکار شدن صف‌بندی حق و باطل

وی با اشاره به ادامه آیه مربوط به سکینه الهی، گفت: خداوند می‌فرماید سکینه را در دل‌های مؤمنان نازل کرد تا «ایمانشان افزوده شود». امروز جامعه‌ای که از این مراحل عبور کرده، همان جامعه پیش از این آزمون‌ها نیست؛ بلکه ایمانی افزوده و تجربه‌ای جدید یافته است.
آیت‌الله مبلغی با بیان اینکه یکی از نتایج این فرآیند، آشکار شدن حقایق برای جامعه است،

اظهار داشت: سنت «تمییز خبیث از طیب» موجب می‌شود بسیاری از واقعیت‌ها روشن شود و جامعه بتواند ریشه‌های ظلم، ناامنی و دشمنی با ملت‌ها را بهتر بشناسد.

وی افزود: یکی از آثار مهم این روند، نزدیک‌تر شدن بخش‌هایی از جامعه به ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب و مقاومت است؛ کسانی که شاید پیش از این فاصله یا بی‌تفاوتی داشتند، در شرایط جدید احساس مسئولیت بیشتری پیدا کرده‌اند.

ضرورت خدمت بیشتر مسئولان به ملت

نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت قدردانی از مردم، اظهار داشت: پس از عبور از این مراحل، مسئولان باید قدر این ملت را بدانند و با خدمت بیشتر، گسترده‌تر و سازنده‌تر در کنار مردم باشند.

وی خاطرنشان کرد: امروز به واسطه این تحولات، امکان یک تحول بزرگ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فراهم شده است؛ زیرا فاصله میان مردم و مسئولان کاهش یافته و ظرفیت‌های جدیدی برای حرکت جامعه شکل گرفته است.

آیت‌الله مبلغی در پایان با اشاره به پیوند حوادث بزرگ تاریخ اسلام با نهضت عاشورا گفت: هرگاه صحنه‌ای از ایثار، شهادت و فداکاری مشاهده می‌کنیم، باید آن را با عاشورا پیوند دهیم؛ چرا که مسیر عزت و مقاومت امت اسلامی ریشه در فرهنگ حسینی دارد.