کد خبر: 39981
ف
جنس گزاره‌های سند الگوی پیشرفت چه باید باشد؟
گزاره‌های سندی برای الگوی پیشرفت، از جنس پارادایمی و مبانی نظری نیستند، بلکه امتداد این مبانی با زبان برنامه‌ای که شامل شاخص‌ها، راهبردها، ‌فرایندها و مدل‌هاست، باید عرضه شود.

به گزارش ثریا متن زیر بخشی از یادداشت حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحمید واسطی* است که در شماره ۲۶ و ۲۷ فصلنامه صدرا منتشر شده است.

مقوله‌های «پیشرفت، الگوی پیشرفت، اهداف پیشرفت، ابعاد و ارکان پیشرفت» قالب‌هایی هستند که بر اساس مبانی پارادایمی شکل می‌گیرند و سپس از محتوا پُر می‌شوند؛ لکن گزاره‌های سندی برای الگوی پیشرفت، از جنس پارادایمی و مبانی نظری نیستند، بلکه امتداد این مبانی با زبان برنامه‌ای که شامل شاخص‌ها، راهبردها، ‌فرایندها و مدل‌هاست، باید عرضه شود.

امتداد مفهومی مبانی نظری

برخی از این مبانی پارادایمی، مبانی پایه مشترک هستی‌شناسانه و انسان‌شناسانه و روش‌شناسانه است که نقطه تلاقی و تفاهم میان مدل‌های مختلف پیشرفت را حاصل می‌کند، مانند:

در هستی، ساختارها و ‌فرایندها، امور حیات را اداره می‌کنند.

انسان دارای نیازهای متعددی است و به دنبال رفع آن نیازهاست.

انسان برای رشد و «بهینه‌سازی» تلاش می‌کند و به دنبال هدف و معنایی در زندگی است.

رشد، یک حرکت است و حرکت، دارای قاعده و قانون است.

بر اساس موارد یادشده می‌توان قالب‌های ذیل را برای ارتقای سند منتشرشده از الگوی پایه پیشرفت، پیشنهاد کرد:

«پیشرفت»: ساختارسازی و ‌فرایندسازی برای بهینه‌سازیِ پاسخ به تمام لایه‌های هرم نیازهای انسان.

«الگوی پیشرفت»: تعیین چگونگی تحقق پیشرفت (چگونگی در اینجا یعنی تعیین علل اربعه، مقولات عشر، و مقومات سته حرکت که ناظر است بر این پرسش‌ها: چه عامل یا عواملی، چه کیفیت و کمیت و زمان و مکان و اجزا و روابط و زمینه و شرایطی، از چه نقطه شروعی، از چه مسیری، با چه ابزار و وسیله‌ای، به چه مقصدی؟)

«هدف پیشرفت»: ارتقای تمایلات و تلاش‌های بشر از نیازهای اولیه به نیازهای ثانویه و رسیدن به هدف زندگی.

«ابعاد پیشرفت»: ساختارهای کلان لازم برای پیشرفت و یا به عبارتی محورهای نیازهای انسان در هرم نیازها که حداقل چهل محور ذیل را در بر می‌گیرد:

سیستم و مدل حکومت، دولت و ادارات؛

سیستم شهرسازی، آمایش سرزمین، مسکن و معماری؛

مدل جمعیت و منابع انسانی؛

منابع غذایی، انرژی و مواد اولیه؛

محیط‌زیست؛

لباس و پوشش؛

زبان و خط و ارتباطات؛

دادگستری؛

نیروی انتظامی، نظامی، دفاعی و امنیتی؛

بهداشت و درمان (جسمی، روحی، خانوادگی، کاری، شهری)؛

مالکیت؛

کشاورزی (‌فرایندهای تولیدی)؛

ابزارسازی و صنعت؛

‌تجارت، بازرگانی، بازار، واردات و صادرات؛

پول، بانک، اقتصاد، بازارهای سرمایه و بورس، مالیات و عوارض؛

بیت‌المال و بودجه؛

خانواده و ازدواج؛

جامعه‌سازی، سرمایه اجتماعی؛

کار، مشاغل، استخدام و دستمزد (‌فرایندهای درآمدزایی)؛

ارتباطات، اطلاع‌رسانی، مطبوعات (‌فرایندهای رسانه‌ای)؛

سازمان‌ها، تعاونی‌ها (فرایندهای همکاری و هم‌افزایی)؛

استانداردسازی، بهره‌وری؛

نظارت، بازرسی، سنجش (‌فرایندهای کنترلی و ارزیابی)؛

ثبت‌اسناد و احوال؛

برنامه‌ریزی، مدیریت منابع و زمان؛

شهرداری و خدمات شهری؛

آموزش و تحقیقات (‌فرایندهای دانشی)؛

فرهنگ عمومی؛

‌فرایندهای تأمین اجتماعی؛

بیمه و بازنشستگی (‌فرایندهای پشتیبانی)؛

دین‌ورزی، معنویت، مناسک و مکان‌ها و مراسم عبادی؛

سفر، جهانگردی و حمل‌ونقل؛

انتخابات؛

احزاب؛

اقلیت‌های دینی، اقوام و گروه‌های اجتماعی خاص؛

روابط بین‌الملل؛

ورزش، تفریح، اوقات فراغت و استراحت؛

تاریخ و میراث تاریخی؛

هنر و زیبایی‌شناسی؛

نمادها.

«ارکان پیشرفت»: ‌فرایندهای کلان لازم برای پیشرفت که شامل ۳ کلان ‌فرایند است:

‌فرایندهای معرفتی (مانند فکر و علم و معنویت)، ‌فرایندهای قانونی (تعیین حدومرزها که حاوی عدالت و امنیت است)، ‌فرایندهای اخلاقی فرهنگی (تعیین مطلوبیت‌ها که حاوی بهینه‌سازی و بهره‌وری فردی و اجتماعی است).

این قالب‌ها، با هر نظام فکری که محتواگذاری شوند، الگوی پیشرفت بر اساس آن نظام فکری پدید می‌آید (مثلاً تعیین هدف زندگی بر اساس نظام فکری موردنظر، تعیین مصادیق و مراتب نیازها بر اساس انسان‌شناسی موجود در نظام فکری موردنظر، تعیین مصادیق در چگونگی حرکت از نقطه شروع به مقصد بر اساس دیدگاه نظام فکری موردنظر).

«نظریه پیشرفت»: تعیین چیستی، چرایی و چگونگی پیشرفت در قالب و محتوا، بر اساس یک دستگاه پارادایمی (حاوی مبانی هستی‌شناسانه، انسان‌شناسانه، معرفت‌شناسانه، روش‌شناسانه، علم‌شناسانه، جامعه‌شناسانه، تاریخ‌شناسانه، ارزش‌شناسانه)

بنابراین با اشراب دستگاه پارادایمی مبتنی بر نگرش اسلام، نظریه پیشرفت اسلامی شکل می‌گیرد و بر اساس این نظریه، و با استفاده از دیگر آموزه‌های اسلام که مربوط به تعریف ‌فرایندهای تحقق پیشرفت است، الگوی اسلامی پیشرفت تولید می‌شود.

* استادیار گروه منطق فهم دین، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد