هجرت پیامبر اکرم (ص) پس از ۱۳ سال مقاومت سرسختانه در برابر مشرکین مکه و بعد از آن که مشرکین موفق به قتل پیامبر خدا (ص) نشدند آغازی بر حرکت پر قدرت اسلام شد. جان فشانی حضرت علی (ع) در شب اول ماه ربیع (لیلة المبیت) این امکان را برای پیامبر فراهم کرد تا به راحتی از صحنه ترور مشرکین خارج شوند و مشرکین در تصمیم شومی که برای پایان کار اسلام گرفته بودند ناکام ماندند. با ورود پیامبر (ص) به مدینه این حرکت شتاب گرفت و با وحدت و بستن پیمان نامهها در یثرب که بعد از ورود پیامبر خدا (ص) «مدینه النبی» نام گرفت، حکومت اسلامی تشکیل شد.
فداکاری امیرالمومنین در آغاز هجرت
زمانی که مشرکان تصمیم به قتل پیامبر گرفته بودند و شمشیر زنانی از قبایل مختلف با شمشیرهای آخته، خود را برای ترور پیامبر (ص) آماده کرده بودند؛ [۱] حضرت علی (ع) با فداکاری و از جان گذشتگی خود، در بستر پیامبر خوابید تا پیامبر خدا به راحتی از مکه خارج شود. این افتخاری است برای حضرت که خود را مهیای شمشیرهای آخته نمود تا حرکت اسلام ادامه پیدا کند و آیه «وَ مِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ اِبْتِغٰاءَ مَرْضٰاتِ اَللّٰهِ وَ اَللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبٰادِ؛ [۲] و از مردم کسی است که جانش را برای خشنودی خدا میفروشد [مانند امیرالمؤمنین (علیه السلام)] و خدا به بندگان مهربان است.» در حق ایشان نازل شد.
هجرت و پایان اختلافات دهها ساله اوس و خزرج
دو قبیله بزرگ اوس و خزرج که سالها با هم اختلاف و جنگ داشتند به برکت هجرت پیامبر، دست دوستی دادند و مردم یثرب به انصار معروف شدند. ایشان عهدنامهای میان آنان بست [۳] و از هر تیره خواست تا دیه خونهایی را که بر عهده دارند پذیرفته و بپردازند. [۴] قرآن کریم در این باره میفرماید: «وَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مَا أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ؛ [۵] خداوند میان دلهایشان الفت انداخت و اگر آنچه در زمین بود هزینه میکردی نمیتوانستی میان دلهایشان الفت بیندازی؛ ولی خداوند میان آنها الفت افکند که او عزیز و حکیم است.»
هجرت، آغاز تشکیل حکومت اسلامی
با هجرت پیامبر خدا و استقرار مسلمانان در مدینه، حکومت اسلام شکل گرفت و آغازی شد بر نابودی شرک و بت پرستی در منطقه عربستان به گونهای که بعد از ده سال تمام سرزمینهای حجاز، اسلام آوردند و قبله مسلمانان از بتهای مشرکان پاک سازی شد. و علاوه بر مکه خیلی از مناطق اطراف مکه و مدینه و حتی یمن اسلام آوردند؛ به گونهای که در حجة الوداع، هزاران مسلمان با پیامبر (ص) در حج و مراسم غدیر شرکت داشتند که اینها فقط بخشی از مسلمانان بودند.
هجرت پیامبر مبدا تاریخ مسلمانان قرار گرفت
همانگونه که در قرآن آمده تعداد ماهها دوازده ماه است که قبل از اسلام هم به همین نامها موجود بودند و در دوره جاهلیت در چهار ماه جنگ و خونریزی حرام بود. قرآن کریم نیز به این نکته اشاره کرده و میفرماید: «إِنَّ عِدَّةَ اَلشُّهُورِ عِنْدَ اَللّٰهِ اِثْنٰا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتٰابِ اَللّٰهِ یَوْمَ خَلَقَ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضَ مِنْهٰا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ؛ [۶] یقیناً شماره ماهها در پیشگاه خدا از روزی که آسمانها و زمین را آفریده در کتاب [علم] خدا دوازده ماه است؛ از آنها چهار ماهش ماه حرام است.»
در اینکه کدام ماه اول سال قمری محسوب میشد نقل شده در سال ۴۱۲ میلادی، یعنی حدود دو قرن پیش از ظهور اسلام، سران قبلیههای عرب در مکه، برای یکسان سازی و سامان دادن به پیوستگی و اسامی ماههای عرب، گرد هم آمدند. جلسه یاد شده در منزل «کلاب بن مرة»، جدّ پنجم پیامبر شکل یافت. از آن زمان، روز اول محرم را اول سال قمری قرار دادند. [۷] آنچه میتوان ادعا کرد این است که ماهها کاملاً مشخص بوده و کسی اختلافی نداشت و اول و آخر سال هم معلوم بوده اما عرب، مبدأ تاریخ مشخصی نداشته و سالها با اسامی مختلف استفاده می شده و به مناسبتهای مشهور نسبت داده میشد مانند عام الفیل یا سال بعثت و هجرت؛ اما اینکه از چه زمانی هجرت پیامبر (ص) مبدأ تاریخ قرار گرفت دو قول وجود دارد:
قول اول: سال هجرت به دستور پیامبر (ص) مبدأ تاریخ قرار گرفت. نقل است که پیامبر (ص) هنگام ورود به مدینه دستور به کتابت تاریخ داد. همچنین مکاتبههایی از زمان پیامبر (ص) با تاریخ سال قمری وجود دارد؛ از جمله صلحنامه بین پیامبر (ص) و نصارای نجران که با تاریخ سال پنجم هجری قمری و وصیت پیامبر (ص) به سلمان فارسی با املای حضرت علی (ع) با تاریخ سال نهم هجری. [۸]
قول دوم: این کار در زمان عمر بن خطاب و به پیشنهاد حضرت علی (ع) اتفاق افتاد. خلیفه دوم شورایی تشکیل داد تا آغازی را برای تاریخ اسلام مشخص کنند. در این شورا نظرات مختلفی ارائه شد که در نهایت حضرت علی (علیه السلام) پیشنهاد دادند هجرت پیامبر (ص) از مکه به مدینه مبدا تاریخ اسلام قرار گیرد که عمر آن را پذیرفت و به صورت بخشنامه به سراسر شهرها اعلام شد. [۹]
هجرت پیامبر خدا (ص) سر منشأ برکات فراوانی بود که به برخی اشاره شد. هجرت، اختلافات دهها ساله را از بین برد و سرزمین عربستان را از شرک و بت پرستی تهی کرد و حکومت توحیدی را به عرصه ظهور رساند و سر منشأ شکلگیری تمدن اسلامی گردید.
پی نوشت:
[۱] اعلام الوری، ص ۸۸.
[۲] بقره، آیه ۲۰۷.
[۳] ویکی اهل البیت.
[۴] همان.
[۵] انفال، آیه ۶۳.
[۶] توبه، آیه ۳۶.
[۷] باشگاه خبرنگاران جوان، به نقل ازتاریخ طبری، ج ۳، ص ۹۲۶.
[۸] ویکی شیعه.
[۹] همان.
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
چمران هنوز زنده است
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
معاون تربیتبدنی و سلامت: یک میلیون دانشآموز سفیر ایمنی و کمکهای اولیه شدند
۵۰۰ هزار دانشآموز زیر چتر کارت نشاط قرار گرفتند
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
قصهای خواندنی برای کودکان: وقتی روباه جنگل را بههم ریخت
حسن طهرانیمقدم پدر موشکی ایران چگونه با نمیشودها مبارزه کرد؟
از بچههای میناب تا ناوچه دنا و انستیتو همه در مستندهای جدید جنگی
مهرانه مهین ترابی پس از ۲۳ سال دوری از تئاتر به صحنه باز میگردد
سریالهای جدید برای پخش دوبله شدند
مادران برای کوچکترین شهید کربلا لالایی خواندند
راز زنده ماندن مومنان در برزخ؛ هدایت، مشروط به ولایت است
روایت حدادعادل از ویژگیهای آیت الله مجتبی خامنهای
ماجرای خواندنی دیدار دکتر شریعتی و علامه جعفری
حجت الاسلام پناهیان: شفافیت نامه اخیر رهبری نشانه قدرت جمهوری اسلامی است
تمدید مهلت پذیرش دانشجویان بینالمللی در دانشگاه علامه طباطبائی
قابلیت جدید واتساپ: پیام متنی یکبار قابل مشاهده به واتساپ میآید
شرکت اپل از گران شدن محصولات خود خبر داد
ساماندهی برنامههای هوش مصنوعی با محوریت تولید داخلی
هشدار وزیر علوم: هوش مصنوعی بدون اخلاق، پیشرفتهترین ابزار ظلم میشود
دادگاه در دهلی نو درخواست بازگشایی تلگرام را رد کرد
رشد استفاده از VPN در بعضی کشورهای اروپایی با قوانین جدید
انحصار قدرت و ثروت در الیگارشی اموی: از خلافت تا سلطنت
حجتالاسلام قمی: وحدت یعنی همبستگیِ آرا و سلایق متفاوت حول محور امام
راز زنده ماندن مؤمنان در برزخ تمسک به امام حق و ولی الله الاعظم است
اعلام مجموعههای امتحانی کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۶
بازخوانی پنج فرمان راهبردی امام رضا (ع) در سلوک عاشورایی
فلسفه اسلامی و غفلت از «باید و نباید»های اجتماعی؛ یک شکاف تاریخی
اقتصاد فقط نان نیست؛ سلاح علی(ع) برای امنیت ملی و استقلال در برابر دشمنان
انتشار آثار میانرشتهای مسئلهمحور؛ اولویت جدید گروه سیاستپژوهی علوم انسانی
تغییر زمان آزمونهای کشوری و دانشگاهی به دلیل مراسم وداع و تشییع رهبر شهید
احیای اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی با بازخوانی فلسفه عاشورا
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
رئیس سازمان فضایی ایران خبر داد: بهکارگیری ظرفیتهای ویژه ماهوارهای در تشییع رهبر شهید انقلاب
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
هشدار به مدارس غیردولتی؛ با هرگونه دریافت شهریه غیرقانونی برخورد میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه ۷۰۱ جهان را کسب کرد؛ همچنان صدرنشین دانشگاههای ایران
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
تغییر زمان آزمونهای کشوری و دانشگاهی به دلیل مراسم وداع و تشییع رهبر شهید
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
اعلام مجموعههای امتحانی کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۶
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
انتشار آثار میانرشتهای مسئلهمحور؛ اولویت جدید گروه سیاستپژوهی علوم انسانی
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
هشدار وزیر علوم: هوش مصنوعی بدون اخلاق، پیشرفتهترین ابزار ظلم میشود
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
شبکههای اجتماعی برای زیر ۱۶ سالهها ممنوع شد
روایت شیخ حسین انصاریان از سه حقی که خداوند بر انسانها نهاده است
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
راز زنده ماندن مؤمنان در برزخ تمسک به امام حق و ولی الله الاعظم است
تمرکز بر امنیت سایبری و تابآوری شبکه در ایام تشییع رهبر شهید
امیرحسین مدرس برنامه نغمههای حسینی را به مناسبت ماه محرم اجرا میکند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.