کد خبر: 162332
ف
علامه قزوینی: سفر ۳۶ ساله یک عاشق کتاب
امروز، ۶ خرداد، سالروز درگذشت علامه محمد قزوینی، ادیب و مصحح بزرگ ایرانی است. علامه محمد قزوینی که برای سفری کوتاه به اروپا رفته بود، ۳۶ سال مجذوب نسخ خطی و کتابخانه‌های غنی آن دیار شد و میراثی گران‌بها در تصحیح متون کهن فارسی بر جای گذاشت و الگویی برای پژوهشگران شد.

به گزارش ثریا هفتاد و شش سال پیش در چنین روزی (۶ خرداد)، علامه محمد قزوینی، ادیب برجسته و مصحح نامدار ایرانی، در تهران چشم از جهان فرو بست. علامه محمد قزوینی، مردی که عشق به مطالعه نسخ خطی نفیس فارسی و عربی او را برای ۳۶ سال در اروپا نگاه داشت، حتی زمانی که جهان درگیر جنگ جهانی بود، به تحقیق و پژوهش ادامه داد.

محمد قزوینی در یازده فروردین ۱۲۵۶ شمسی در محله سنگلج تهران، در خانواده‌ای اهل علم و فرهنگ دیده به جهان گشود. پدرش، ملأ عبدالوهاب قزوینی، از نویسندگان نامه دانشوران بود. محمد قزوینی پس از فراگیری مقدمات نزد پدر و درگذشت او، تحت سرپرستی شیخ محمدمهدی عبدالرب‌آبادی و نزد استادان برجسته عصر به تکمیل تحصیلات پرداخت و زبان فرانسه را نیز آموخت.

سفری که در سال ۱۲۸۲ شمسی برای دیدار برادر در لندن آغاز شد و قرار بود کوتاه باشد، به دلیل شیفتگی علامه قزوینی به نسخ خطی و آشنایی با شرق‌شناسانی چون پروفسور ادوارد براون، به اقامتی ۳۶ ساله در اروپا بدل گشت. این علاقه وافر به کتاب بود که او را واداشت تا موقتاً خیال اهل و وطن را به کناری گذارد، چنانکه خود در وصف عظمت کتابخانه‌ها و کتب نادره نوشته است.

روش دقیق و انتقادی علامه قزوینی در تصحیح متون کهن، از جمله تاریخ جهانگشای جوینی که به پیشنهاد براون آغاز کرد، الگویی برای نسل‌های بعدی پژوهشگران شد. او با شبکه‌ای گسترده از شرق‌شناسان برجسته اروپایی نظیر سر دنیسون رأس، باربیه دومنار، و ولادیمیر مینورسکی در تعامل بود و این ارتباطات به غنای پژوهش‌های ایران‌شناسی و معرفی میراث ادبی ایران در غرب کمک شایانی کرد.

در دوران مشروطه، علامه قزوینی از تبعیدشدگان سیاسی حمایت کرد و با علی‌اکبر دهخدا در پاریس ارتباط علمی و دوستانه داشت. پس از جنگ جهانی اول و اقامت در آلمان، به پاریس بازگشت و با بانویی ایتالیایی ازدواج کرد که حاصل آن یک دختر به نام ناهید (سوزان) بود.

علامه قزوینی در سال ۱۳۰۸ پیشنهاد نسخه‌برداری از نسخ خطی نایاب فارسی در اروپا را به دولت ایران داد که با موافقت روبرو شد و ۱۸ نسخه ارزشمند را با مقدمه‌ای علمی استنساخ و به ایران ارسال کرد. این نسخه‌ها، که بعدها برخی به چاپ رسیدند، منابع مهمی برای محققان ادبیات فارسی شدند.

با آغاز جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۱۸ شمسی، علامه قزوینی به ایران بازگشت و کتابخانه شخصی خود را نیز از پاریس به تهران انتقال داد. وی تا پایان عمر به تحقیق و تصحیح متون کهن فارسی، از جمله ویرایش دیوان حافظ با همکاری قاسم غنی، ادامه داد.

سرانجام در ۶ خرداد ۱۳۲۸، علامه محمد قزوینی بر اثر عوارض ناشی از عمل جراحی، در ۷۲ سالگی درگذشت و پیکر وی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، در جوار شیخ ابوالفتوح رازی، به خاک سپرده شد. سید حسن تقی زاده، وصی او، وی را «بیرونی ثانی» خواند و محمدتقی بهار (ملک الشعرا) قصیده معروفی در سوگ او سرود.

میراث گران‌بهای علامه قزوینی، شامل کتابخانه نفیس او که توسط دانشگاه تهران خریداری و به کتابخانه دانشکده ادبیات منتقل شد، و مهم‌تر از آن، روش علمی و دقت وسواس‌گونه‌اش در تحقیق و تصحیح متون کلاسیک ادبیات فارسی است که تأثیر عمیقی بر مطالعات ایران‌شناسی گذاشته و همچنان الگوی پژوهشگران است.

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

دست‌نوشته رهبر شهید انقلاب برای تقدیر از شهید حسن طهرانی مقدم

تصویر منتشرشده در رسانه‌ها تحت عنوان تست موشک در آسمان غرب تهران

ساخت نانوذرات دارویی ضدسرطان با نور خورشید در زمانی کوتاه

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

زمزمه‌های استعفای مدیر انویدیا آغاز شد

«مواد و ساخت پیشرفته» پیشران اقتدار صنعتی و ارتقای تاب‌آوری فناورانه

سناریوهای ورود با تأخیر دانشجویان نوورود گروه علوم پزشکی بررسی شد

هکرها نهاد ناظر بر امنیت مالی کره جنوبی را هک کردند

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

خدمات بیمه‌ای فرهنگیان قزوین در مسیر ارتقا و تسهیل دسترسی

نهضت مدرسه‌سازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام می‌رسد

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

فارسی در هند فقط زبان شعر نبود

کتاب «کهکشان نیستی» به زبان عربی ترجمه و منتشر شد

زینب طهرانی‌مقدم: شعر ما را به شناخت عمیقی از اسطوره‌های ملی می‌رساند

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

شاگردی که تا پای شهادت از مکتب طهرانی‌مقدم جدا نشد

مکرون: هوش مصنوعی خطرناک باید برای کودکان ممنوع شود

تغییرات تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی اعلام شد؛ تمدید مهلت ثبت نام

دانشجویان متأهل ملزم به بازپرداخت یکجای وام ودیعه مسکن شدند

تقویم جدید آزمون زبان انگلیسی MHLE سال ۱۴۰۵ منتشر شد

قبل از خرید قطعات آسانسور این 7 نکته را بدانید

مهلت دانشجویان الزهرا(س) برای ثبت‌نام وام تحصیلی و ودیعه مسکن متأهلی

اعلام نتیجه اولیه آزمون سردفتری اسناد رسمی نوبت سال ۱۴۰۴

مجموعه‌رباعی «دوستش داشته باش» سروده میلاد عرفان‌پور منتشر شد

روایت زندگینامه شهید حاج اسماعیل رضایی منتشر می‌شود

۱۵ درصد مدارس کشور در برنامه بازرسی‌های دوره‌ای قرار می‌گیرند

ارائه ۸۵ طرح دانش‌آموزی در بیست‌وهشتمین جشنواره جوان خوارزمی

تصویر منتشر شده از جاسک

تصویری از عملیات های نیروی هوایی ارتش در شب های اخیر

رژیم چنج در آمریکا رخ داد+عکس

تقویم جدید آزمون زبان انگلیسی MHLE سال ۱۴۰۵ منتشر شد

دانشجویان متأهل ملزم به بازپرداخت یکجای وام ودیعه مسکن شدند

تغییرات تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی اعلام شد؛ تمدید مهلت ثبت نام

قبل از خرید قطعات آسانسور این 7 نکته را بدانید

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

مکرون: هوش مصنوعی خطرناک باید برای کودکان ممنوع شود

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

نهضت مدرسه‌سازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام می‌رسد

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

سناریوهای ورود با تأخیر دانشجویان نوورود گروه علوم پزشکی بررسی شد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

خدمات بیمه‌ای فرهنگیان قزوین در مسیر ارتقا و تسهیل دسترسی

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

کتاب «کهکشان نیستی» به زبان عربی ترجمه و منتشر شد

فارسی در هند فقط زبان شعر نبود

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد