به گزارش ثریا چهارم شعبان، روز میلاد قمر بنیهاشم، حضرت ابوالفضل العباس (ع)، روزی است که آسمان از شکوه وفاداری و زمین از عطر ایثار لبریز میشود. عباس بن علی (ع) نه فقط برادر امام حسین (ع)، بلکه پرچمدار کربلا و مظهر غیرت، شجاعت و ادب در برابر ولایت است. ولادت آن بزرگمرد، تولد مردی است که تا همیشه تاریخ، نامش با وفا، بصیرت و فداکاری گره خورده است. امروز دلها به شوق میلادش میتپد و زبانها به ذکر رشادت و وفاداریاش متبرک میشود.
از جمله امامانی که مدح حضرت عباس را گفته اند میتوان به حضرت سیدالشهدا (ع)، امام سجاد (ع)، امام صادق (ع)، امام باقر (ع) و امام زمان (عج) اشاره کرد.حضرت عباس امامزادهای هستند که به صورت خاص امام صادق علیه السلام برایشان زیارت نامه خوانده اند. این درحالی است که ما در میان امامزادگان، امامزادهای نداریم که زیارت نامه داشته باشد.
ویژگی دیگر حضرت عباس علیه السلام مطیع پیامبر اکرم (ص), امام علی علیه السلام و امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بودند. در قرآن کریم سه نوع اطاعت آمده است: نخست اطاعتی که صددرصد ممنوع است، دیگر اطاعتی که صددرصد درست بوده و آخر اطاعتی که مشروط است؛ اطاعت صددرصد ممنوع مانند اطاعت از کفار و مشرکان، اطاعت مطلق تبعیت از خدا، پیامبر و امامان معصوم و اطاعت مشروط مربوط به اطاعتی میشود که گناه در آن صورت نپذیرد. بنابراین حضرت عباس مطیع محض بودند. برای همین است وقتی امام حسین علیه السلام به حضرت میگویند تو میدان نبرد نرو بلکه برو و آب بیاور اعتراض نمیکنند و انجام میدهند. از دیگر ویژگیهای حضرت وفاداری و تسلیم بودن در برای پروردگار و اولیایی الهی است. وفاداری را باید از حضرت آموخت.بر همین اساس برای شناخت شخصیت حضرت عباس علیه السلام با حجت الاسلام امیر علی حسنلو استاد حوزه علمیه به گفتگو پرداختیم که حاصل آن در ادامه تقدیم میشود.
*مهمترین ویژگی شخصیتی حضرت عباس(ع) چیست؟
مهمترین و محوریترین ویژگی شخصیتی حضرت ابوالفضل العباس (ع)، بصیرت برخاسته از ایمان و ولایتپذیری مطلق است؛ ویژگیای که اگر درست فهمیده شود، همه فضایل دیگر ایشان شجاعت، وفاداری، ایثار، ادب و فداکاری ذیل آن معنا پیدا میکند.
حضرت عباس(ع) صرفاً یک انسان شجاع یا یک رزمنده دلاور نبود؛ تاریخ اسلام کم از این افراد به خود ندیده است. آنچه عباس را عباس کرد، شناخت عمیق او از امام زمان خویش و انتخاب آگاهانه راه ولایت بود. او میدانست در کدام سوی تاریخ ایستاده و چرا باید تا آخرین نفس در آن مسیر بماند. این شناخت، احساسی و هیجانی نبود، بلکه حاصل تربیت در مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) و رشد در فضای معرفت و عقلانیت اهلبیت(ع) بود.
بصیرت حضرت عباس(ع) را میتوان در شب عاشورا بهروشنی دید؛ آنگاه که امام حسین(ع) بیعت را از یاران برداشت و راه رفتن را بر آنان گشود. در چنین لحظهای، بسیاری از انسانها دچار تردید میشوند، اما عباس(ع) بدون مکث، وفاداری خود را اعلام کرد و فرمود آیا زنده بمانیم تا پس از تو زندگی کنیم؟ خدا هرگز چنین روزی را نیاورد. این جمله، نه شعار است و نه صرفاً بیان احساس؛ بلکه بیانی از مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) و رشد در فضای معرفت و عقلانیت اهلبیت(ع) بود.
از دل همین بصیرت است که وفاداری بینظیر عباس(ع) معنا پیدا میکند. وفاداری او، تعصب کور خانوادگی نبود؛ اگر چنین بود، میتوانست بهعنوان برادری دلسوز، امام حسین(ع) را به سازش یا عقبنشینی دعوت کند. اما عباس(ع) هرگز چنین نکرد، زیرا میدانست که حسین(ع) امام حق است و حق، جای سازش ندارد. وفاداری عباس، وفاداری به حقیقت بود.
ویژگی دیگر که از همین بصیرت سرچشمه میگیرد، ادب شگفتانگیز حضرت عباس(ع) در برابر امام است. او با آن جایگاه رفیع، قامت رشید و قدرت نظامی، خود را همواره عبد امام میدانست. هرگز امام حسین(ع) را با عنوان برادر خطاب نکرد، مگر در آخرین لحظههای حیات. این ادب، نشانه ضعف یا خودکمبینی نیست؛ بلکه اوج معرفت است. عباس(ع) فهمیده بود که ادب در برابر حجت خدا، نشانه کمال انسان است. حضرت عباس(ع) فقط قهرمان کربلا نیست؛ الگوی انسان مؤمن آگاه در همه عصرها است.
*چرا شخصیت حضرت عباس(ع) فراتر از یک قهرمان تاریخی تلقی میشود؟
شخصیت حضرت ابوالفضل العباس(ع) را اگر تنها در قالب یک قهرمان تاریخی یا یک پهلوان جنگی تحلیل کنیم، در حقیقت به او جفا کردهایم. تاریخ پر است از جنگاوران شجاع و فرماندهان قدرتمند، اما آنچه حضرت عباس(ع) را از همه آنان متمایز میکند، ترکیب کمنظیر قدرت، معرفت، ایمان، ادب و آگاهی است؛ ترکیبی که او را از سطح قهرمان به مرتبه الگو ارتقا میدهد.
قهرمان تاریخی معمولاً کسی است که با نیروی بازو، مهارت نظامی یا شجاعت فردی شناخته میشود؛ اما حضرت عباس(ع) پیش از آنکه صاحب بازو باشد، صاحب بصیرت بود. او دقیقاً میدانست در کدام جبهه ایستاده و چرا باید تا آخرین لحظه در این مسیر بماند. انتخاب او، انتخابی احساسی یا خانوادگی نبود؛ بلکه تصمیمی آگاهانه و مبتنی بر شناخت عمیق از جایگاه امام حسین(ع) بهعنوان امام حق و حجت خدا بود.
ماجرای شریعه فرات، نقطه اوج فراتر رفتن عباس(ع) از یک قهرمان تاریخی است. قهرمان معمولاً در چنین لحظهای به فکر بقا و پیروزی شخصی است؛ اما عباس(ع) در اوج تشنگی، آب را به یاد تشنگی امام و کودکان رها کرد. این رفتار، صرفاً یک حرکت احساسی نیست؛ بلکه اوج خودسازی، غلبه عقل ایمانی بر غریزه و ترجیح حق بر نفس است. چنین انسانی، دیگر صرفاً قهرمان نیست؛ او معلم انسانیت است.
از همین روست که نام حضرت عباس(ع) محدود به تاریخ کربلا نمانده است. او در وجدان جمعی شیعه و حتی غیرشیعه، به نماد وفاداری، ایثار و انسانبودن تبدیل شده است. قهرمانان تاریخی متعلق به زمان خود هستند، اما حضرت عباس(ع) فراتاریخی و فرامکانی است؛ زیرا پیام او، پیام انتخاب آگاهانه حق در سختترین شرایط است.
*جایگاه حضرت عباس(ع) در منظومه فکری و اعتقادی شیعه چگونه تعریف میشود؟
در منظومه فکری و اعتقادی شیعه، جایگاه حضرت ابوالفضل العباس(ع) جایگاهی عاطفی صرف یا اسطورهای نیست؛ بلکه جایگاهی دقیق، تعریفشده و ریشهدار در مفاهیم امامت، ولایت، عبودیت و شفاعت است. شیعه، عباس(ع) را نه امام میداند و نه معصوم، اما او را در قله ایمان عملی و ولایتپذیری کامل قرار میدهد.
نخستین محور در تعریف جایگاه حضرت عباس(ع)، تجلی کامل ولایتمداری است. در اندیشه شیعه، محور هدایت، امام معصوم است و ارزش هر فرد به میزان معرفت و تبعیت او از امام زمانش سنجیده میشود. حضرت عباس(ع) در این منظومه، نمونه اعلای انسانی است که همه هستی خود را در مسیر اطاعت از امام حسین(ع) معنا میکند. او نه تصمیم مستقل از امام میگیرد و نه حتی خواسته شخصی خود را بر خواست امام مقدم میداند.
به همین دلیل است که در زیارات، از حضرت عباس(ع) با تعابیری چون عبد صالح، مطیع لله و لرسوله و لأمیرالمؤمنین و الحسن و الحسین یاد میشود. این عبارات، جایگاه کلامی او را مشخص میکند: عباس(ع) مظهر بندگی آگاهانه است؛ بندگیای که از سر اجبار نیست، بلکه از سر معرفت است.
محور دوم، جایگاه خاص حضرت عباس(ع) در مسئله شفاعت و قرب الهی است. بر اساس روایات، امام سجاد(ع) میفرمایند: إنّ للعباس عندالله منزلةً یغبطه بها جمیع الشهداء این روایت نشان میدهد که مقام حضرت عباس(ع) در آخرت، مقامی ممتاز و ویژه است؛ مقامی که حتی دیگر شهدا به آن غبطه میخورند. این جایگاه، نتیجه اخلاص، ایثار و فداکاری بیچشمداشت اوست.
از همین منظر است که در فرهنگ شیعه، حضرت عباس(ع) به عنوان بابالحوائج شناخته میشود. این عنوان، نه یک باور احساسی بیپایه، بلکه جلوهای از اعتقاد شیعه به کرامت اولیای الهی و نقش شفاعت آنان به اذن خداوند است. مردم، عباس(ع) را واسطهای امین میدانند؛ نه مستقل از خدا، بلکه نزدیک به خدا است.
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
شرایط ثبتنام پذیرفتهشدگان نوورود شاهد و ایثارگر
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد
کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون
آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت
دستنوشته رهبر شهید انقلاب برای تقدیر از شهید حسن طهرانی مقدم
تصویر منتشرشده در رسانهها تحت عنوان تست موشک در آسمان غرب تهران
ساخت نانوذرات دارویی ضدسرطان با نور خورشید در زمانی کوتاه
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند
روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را میآموزد
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟
زمزمههای استعفای مدیر انویدیا آغاز شد
«مواد و ساخت پیشرفته» پیشران اقتدار صنعتی و ارتقای تابآوری فناورانه
سناریوهای ورود با تأخیر دانشجویان نوورود گروه علوم پزشکی بررسی شد
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
درخشش دانشآموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش میکشد
چرا سهم شیر دانشآموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!
دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیههای متفرقه اطلاعیه داد
برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید
روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را میآموزد
اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند
نهضت مدرسهسازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام میرسد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
سناریوهای ورود با تأخیر دانشجویان نوورود گروه علوم پزشکی بررسی شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.