کد خبر: 171147
ف
ریشه‌های ترجمه قرآن روشن شد
«قرآن فارسی کهن» نوشته سید محمد عمادی حائری، کتابی است درباره اولین ترجمه های قرآن به فارسی، و با این که حجم کمی دارد در شناخت تاریخ ترجمه این متن مقدس الهی و روند آن بسیار روشنگر است.

به گزارش ثریا آذرتاش آذرنوش، استاد زبان و ادبیات عرب درباره‌اش نوشته است: «من این کتاب را مانند یک رمان روان تا آخر خواندم و کوتاه‌نویسی و مجمل‌نویسی مؤلف را کاری مدرن می‌دانم. مؤلف توانسته با ظرافت‌های خاص خود ثابت کند کتاب‌های مشابه ترجمه تفسیر طبری، در واقع اقتباسی از این اثر هستند و بیش از آنچه فکر می‌کنیم تقلیدی از ترجمه رسمی محسوب می‌شوند.» کتاب قرآن فارسی کهن، نوشته سید محمد عمادی حائری کتابی است درباره اولین ترجمه های قرآن به فارسی، و با این که حجم کمی دارد در شناخت تاریخ ترجمه این متن مقدس الهی و روند آن بسیار روشنگر است.

ترجمه‌های قرآنی بخشی مهم از متون فارسی به‌شمار می‌آیند که هم در تاریخ زبان فارسی و هم در تاریخ متون دینی جایگاهی ویژه دارند. «ترجمه تفسیر طبری» از کهن‌ترین آثار فارسی نو است که با خط فارسی ـ عربی نوشته شده و ترجمه آیات قرآن در ضمن آن، نخستین ترجمه فارسی قرآن (متعلق به قرن چهارم) محسوب می‌شود.

این ترجمه که با پشتوانه فتوای فقیهان ماوراءالنهر پدید آمد، سال‌ها به عنوان برگردانی معتبر و معیار شناخته می‌شد و دست‌کم تا دو قرن بعد، مبنای ترجمه‌ها و تحریرهای دیگر قرآن به فارسی قرار گرفت. رساله حاضر به شناخت، تحلیل و نقد این ترجمه کهن و پنج تحریر قدیم و جدید آن می‌پردازد و از این رهگذر به حوزه‌هایی چون تاریخ ادبیات فارسی، تاریخ زبان فارسی، دستور تاریخی، زبان‌شناسی، سبک‌شناسی، متن‌شناسی، تصحیح متون و نیز بخشی از تاریخ و علوم قرآن وارد می‌شود.

پشت جلد این کتاب می‌خوانیم:

«بنابر برخی نقل‌ها سلمان فارسی صحابی بزرگ پیامبر (ص) نخستین کسی بود که بخش‌هایی از قرآن را به فارسی برگرداند. این گزارش‌ها صرف نظر از صحت و سقم آن، نشان از علاقه دیرینه ایرانیان مسلمان به آگاهی از مفاهیم قرآنی دارد. اما نخستین بار در قرن چهارم هجری است که از ترجمه کامل قرآن به فارسی سخن به میان می آید. ترجمه ای که به دستور امیر سامانی، منصور بن نوح (حکـ: ٣٥٠ - ٣٦٦ ق) و با پشتوانه فتوای فقهای ما وراء النهر صورت انجام پذیرفت. این ترجمه کهن فارسی نه تنها اولین ترجمه سراسری قرآن به فارسی بود بلکه به عنوان ترجمه معیار قرآن جایگاهی یافت که می‌توان از آن به قرآن فارسی تعبیر کرد. بدین گونه بود که این ترجمه از زمان پیدایش تا دو - سه قرن بعد، مادر ترجمه های فارسی قرآن گردید.

تعیین نخستین ترجمه قرآن و تحلیل و نقد افزون بر شش تحریر قدیم و جدید کهن‌ترین ترجمه قرآن به فارسی موضوع کتاب پیش روست. مؤلف برای پژوهش خود ترجمه سوره یوسف را برگزیده و بدین منظور ویراستی تازه از شش تحریر (متعلق به قرون چهارم تا ششم ترجمه سوره یوسف از قرآن فارسی کهن عرضه کرده است. وی در طی این اثر، مسائل عمده متن شناسی را به بحث می‌گذارد و از آموزه‌های تازه‌ای در تصحیح متون سخن به میان می‌آورد.»

کتاب قرآن فارسی کهن در هفت بخش سامان یافته است. پنج بخش نخست به بررسی زبان فارسی نو و نسبت آن با اسلام، زمینه فرهنگی کهن‌ترین ترجمه فارسی قرآن، جایگاه ترجمه رسمی قرآن نزد ایرانیان مسلمان، ترسیم جغرافیای متون قرآنی فارسی و نیز مطالعه سبک‌شناختی شش ترجمه کهن (به‌عنوان تحریرهایی از قدیم‌ترین ترجمه فارسی قرآن) اختصاص دارد و در ضمن، مسائل مهم متن‌شناسی مانند تحریرهای گوناگون یک متن، تاریخ‌گذاری، گونه‌های زبانی و شیوه‌های نگارش را با تکیه بر سوره یوسف بررسی می‌کند.

بخش ششم بر پایه یافته‌های پژوهش، آموزه‌ها و راهکارهای تازه‌ای در تصحیح متون ارائه می‌دهد و بخش هفتم متن ویرایش‌شده سوره یوسف را بر اساس همان شش ترجمه عرضه می‌کند که مبنای تحلیل‌های پیشین بوده است. افزون بر این، کتاب شامل کتاب‌شناسی جامعی از متون چاپی قرآنی فارسی تا نیمه قرن هفتم (هم‌زمان با حمله مغول) و نیز مقاله‌ای دانشنامه‌ای درباره مبانی نظری تصحیح متون ـ با تأکید بر متون فارسی ـ است که برای فهم بهتر مباحث رساله سودمند خواهد بود.

کتاب قرآن فارسی کهن، به قلم سید محمد عمادی حائری پژوهشگر دین‌پژوهی و زبان و ادبیات فارسی و عضو هیئت علمی بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، نخستین بار در سال ۱۳۸۶ در ۲۲۶ صفحه توسط موسسه میراث مکتوب منتشر و تا کنون سه بار تجدید چاپ شده است.

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!