به گزارش ثریا در نظام فکری اسلام، «کار» فراتر از یک فعالیت صرفاً اقتصادی برای تأمین معیشت، به عنوان یک ارزش اخلاقی و عبادی و بلکه رکنی برای تعالی روح و تحقق عدالت اجتماعی تعریف میشود. برخلاف مکاتب مادی که کارگر را تنها ابزاری در خدمت تولید ثروت یا قطعهای از ماشین سرمایهداری میبینند، اسلام کارگر را «مجاهد فیسبیلالله» و عمل او را مایه عزت، کمال عقل و استقلال شخصیت میداند. بوسه پیامبر اکرم (ص) بر دستان پینهبسته کارگر، نه یک حرکت نمادین ساده، بلکه عالیترین تجلیل قدسی از جایگاه کسی است که با بازوی خویش، چرخهای حیات جامعه را به حرکت درمیآورد. در ادامه به بررسی جامع جایگاه کارگر در سه ساحت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی با تکیه بر منابع اصیل اسلامی و اندیشههای معاصر میپردازیم.

کارگر به عنوان ستون فقرات تولید و پیشرفت
در منطق قرآنی و روایی، درآمد باید برخاسته از سعی، تلاش و عمل باشد. بر این اساس، اسلام هرگونه ثروت بادآورده، سوداگری، ربا و دلالبازی را که ریشه در کار واقعی ندارند، نفی میکند. از منظر اقتصادی، کارگر «ستون فقرات تولید» و به تعبیر دقیقتر، عامل جانبخشی به سرمایه است. بدون حضور کارگر، سرمایه و فناوری به خودی خود توان ایجاد ارزش افزوده و شکوفایی ملی را ندارند.
در اندیشه سیاسی-اقتصادی اسلام، دولت موظف به توازنبخشی در جامعه است تا شکاف طبقاتی مانع از کرامت انسانی کارگر نشود. مقصود از توازن اجتماعی، نه برابری مطلق در درآمد، بلکه تأمین سطح معیشتی متعارف و همراه با رفاه برای همگان است. کارگر باید بتواند با دسترنج خود، هزینههای زندگی خانوادهاش را در حد شأن انسانی تأمین کند. از همین رو، دخالت دولت اسلامی در روابط کارگری و کارفرمایی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای تحقق «قسط و عدل» است. وضع مقرراتی همچون تعیین حداقل حقوق متناسب با تورم، نظارت بر بهداشت محیط کار و صیانت از حقوق مزدبگیران، از وظایف حاکمیتی است که ریشه در فقه مقارن و اصول سیاست اقتصادی اسلام دارد.
کارگر در آیینه نهجالبلاغه و سیره معصومین
در سیره حضرت علی (ع) و متون نهجالبلاغه، کار به عنوان ابزاری برای تربیت انسان و زدودن سستی و تنبلی مطرح است. امام علی (ع) خود در مقام حاکم اسلامی، از کار بدنی در مزارع و نخلستانها ابایی نداشتند و با این عمل، فرهنگ کار را در جامعه نهادینه میکردند. در اندیشه علوی، تقسیم کار یک ضرورت اجتماعی است و پاداش هر کس باید دقیقاً در قبال کاری باشد که انجام میدهد. کار باعث حفظ استقلال فردی و مانع از وابستگی و ذلت در برابر دیگران میشود.
از نظر اجتماعی، جامعه کارگری در اسلام به عنوان «سرمایه انسانی» و نه صرفاً «نیروی کار» شناخته میشود. اسلام با نفی بهرهکشی و استثمار، بر رابطه برادرانه میان کارگر و کارفرما تأکید دارد. امنیت شغلی و ایمنی محیط کار، حقوقی است که اجتماع موظف به تأمین آن برای کارگران است. همچنین، کار به عنوان عاملی برای پیشگیری از فساد اخلاقی و اجتماعی نگریسته میشود؛ چرا که بیکاری منشأ بسیاری از انحرافات است و کارگر با اشتغال سازنده، نه تنها خود را، بلکه جامعه را از سقوط در گرداب فقر و بزهکاری نجات میدهد.
کارگر، رکن اقتدار ملی و مقابله با وابستگی
در ساحت سیاسی، جامعه کارگری در خط مقدم استقلال کشور قرار دارد. در دنیای امروز که تحریمهای اقتصادی به ابزاری برای فشار بر ملتهای مستقل تبدیل شده است، کارگر نقش مدافع مرزهای اقتصادی را ایفا میکند. «جهش تولید» که به عنوان یک راهبرد کلان در نظام اسلامی مطرح است، بدون حضور کارگر ماهر، باانگیزه و باایمان میسر نخواهد بود. کارگر با تولید کالای باکیفیت داخلی، وابستگی به بیگانگان را قطع کرده و قدرت چانهزنی سیاسی نظام اسلامی را در عرصههای بینالمللی افزایش میدهد.
اندیشه سیاسی اسلام تأکید دارد که حال خوب جامعه کارگری، حال ملت را خوب میکند. این بدین معناست که رضایتمندی، امنیت خاطر و رفاه کارگران، مستقیماً با ثبات سیاسی و امنیت ملی گره خورده است. دشمنان همواره تلاش کردهاند تا با تحریک مطالبات کارگری، شکاف ایجاد کنند، اما هوشیاری این قشر نجیب و پیوند عمیق آنان با ارزشهای دینی، همواره مانع از تحقق این توطئهها شده است. مشارکت کارگران در سود تولید و شریک کردن آنان در سرنوشت کارگاهها، راهبردی است که اسلام برای ارتقای انگیزه و تحقق عدالت سیاسی-اقتصادی پیشنهاد میدهد.
چالشها و الزامات تحقق جایگاه واقعی کارگر
علیرغم تأکیدات فراوان متون اسلامی، رسیدن به نقطه مطلوب نیازمند تحولات ساختاری است. فرهنگسازی درباره رابطه مستقیم «درآمد و ثروت با کار و تلاش» یکی از نیازهای مبرم است. باید این تفکر در جامعه نهادینه شود که ثروتهای ناشی از ویژهخواری و رانت، مخالف منطق قرآنی است. از سوی دیگر، دولت و نهادهای قانونگذار باید با اصلاح قوانین کار، بر تضمین امنیت شغلی و جلوگیری از قراردادهای موقت استثماری تمرکز کنند.
ارتقای مهارت کارگران، توجه به آموزشهای فنی و حرفهای و فرهنگسازی برای مصرف کالای ایرانی، اضلاع دیگری هستند که جایگاه کارگر را در زنجیره ارزش ملی تقویت میکنند. وقتی مصرف کالای داخلی به یک فرهنگ تبدیل شود، تقاضا برای کار کارگر ایرانی افزایش یافته و ثروت ملی به جای خروج از کشور، در سفره کارگران به جریان میافتد.
مطالعه جایگاه کارگر در اندیشه اسلامی نشان میدهد که این دین مبین، جامعترین نگاه را به این قشر دارد. کارگر در اسلام نه یک برده اقتصادی، بلکه یک شریک اجتماعی و یک مجاهد سیاسی است. از دیدگاه فقهی، حقوق کارگر پیش از خشک شدن عرق او باید پرداخت شود و از دیدگاه سیاسی، او رکن استقلال ملی است. تحقق آرمانهای اقتصادی اسلام در گرو تکریم واقعی کارگر، تأمین معیشت او و مبارزه با ساختارهایی است که ثروت را بدون تلاش تولید میکنند.
جامعهای که در آن کارگر عزیز باشد، جامعهای مقتدر، مستقل و مزین به عدالت خواهد بود.
منبع: مهر
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
شرایط ثبتنام پذیرفتهشدگان نوورود شاهد و ایثارگر
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد
کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون
آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش میکشد
چرا سهم شیر دانشآموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟
درخشش دانشآموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیههای متفرقه اطلاعیه داد
اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را میآموزد
کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!
نهضت مدرسهسازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام میرسد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.