کد خبر: 1809
ف
تأملی در نابسندگی امر کلی در درک واقعیت‌های جامعه
ذهن جامعه ایرانی به دلیل حافظه تاریخی مهمی که در سیاست دینی، شعر عرفانی و فلسفه وجودی دارد، کلی‌نگر است. این کلی‌نگری باعث آرمان‌خواهی و ماندن در دنیای ایده‌هاست.

شبکه علمی ثریا ـ فاطمه دلاوری پاریزی: تفکر کلی و درک مفاهیم، از نشانه‌های رشد خرد است اما بسندگی به امر کلی و منطقی، می‌تواند منجر به ندیدن واقعیات انضمامی و جزئی و در نتیجه شکاف بین نظر و عمل شود. چرا که عمل در موارد خاص، جزئی و انضمامی صورت می‌گیرد و نظر مربوط به موارد کلی و انتزاعی است. وقتی در جامعه‌ای مفاهیم و انتزاعیات، اجر و قرب دارند نشان از آن دارد که خرد به خوبی در این جامعه رشد یافته است. اما اگر جامعه، توان درک جزئیات را در دیالکتیک با آن امر کلی نداشته باشد، محکوم به ماندن در دنیای آرمانی و غیر واقعی است. برای واقعی شدن و کاربردی شدن، لازم است که افراد علاوه بر داشتن تفکر کلی، تصورشان را از کلی با درک جزئیات و دیالکتیک بین جزء و کل، بازسازی کنند.
ذهن جامعه ایرانی به دلیل حافظه تاریخی مهمی که در سیاست دینی، شعر عرفانی و فلسفه وجودی دارد، کلی‌نگر است. این کلی‌نگری باعث آرمان‌خواهی و ماندن در دنیای ایده‌هاست. ذهن ایرانی گوئی با واقعیت انضمامی جزئی سر و کار ندارد. به همین دلیل است که توان واقعی‌سازی آرمان‌ها، تحلیل واقعیت‌ها و توصیف کفِ میدان را ندارد. ذهن کلی‌نگر برای نوشتن مرام‌نامه، اسناد بالادستی تحول و پیشرفت و نسخه‌های مربوط به باید و نباید، آماده است و همواره می‌تواند آرمان‌شهر را توصیف کند. این البته بسیار مطلوب است. شهری که آرمان ندارد، مرده است. پویا نیست. اما ذهن کلی‌نگر نمی‌تواند مسیر رسیدن به این آرمان‌شهر و نیز نقطه‌ای که اکنون ایستاده‌ایم را درست تحلیل و توصیف کند. در نتیجه برای رسیدن به آرمان‌ها لازم است تفکر تحلیلی و جزئی ‌نگر مبتنی بر توصیف وقایع و پدیده‌ها در ذیل آن مفاهیم کلی از خیر، عدالت، آزادی، پیشرفت، معنویت و... حضور داشته باشد.
پدیده شعارزدگی و نداشتن برنامه توسط کاندیداهای ریاست جمهوری و شورای شهر در کشور ما می‌تواند ناشی از همین مسئله باشد. اکتفا به حرف‌های کلیِ خوب بدون داشتن برنامه‌ای جهت تحقق این اهداف یا اولویت‌بندی ای جهت اجرایی کردن شعارهای کلی. کاندیدها در موارد بسیار نشان داده‌اند که تنها می دانند چه چیزی خوب است. بی آن‌که بدانند مردم چه می‌خواهند و بی آن‌که بدانند برای رسیدن به آن چیزهای خوب چه باید کرد.  این مسئله نه تنها در سیاست که در هنر هم گاه خود را نشان می‌دهد. گاهی که هنرمندی قصد دارد شعری سیاسی بسراید یا فیلمی تاریخی بسازد، شعر او چونان بیانیه و فیلمش چونان مقاله‌ای سرشار از کلیات زیبا و انتزاعی و شعارزده و نچسب می‌شود. چرا که او ماده یا امر واقعی و انضمامی و عینی را نمی‌شناسد و صرفا به آن ایده یا امر ایدئال و آرمانی می‌اندیشد.
از آفات دیگر وجود این کلیشه‌ها و قالب‌های فکری،انسداد گفتگو است. گفتگو در جایی شکل می‌گیرد که هنوز امر کلی شکل نگرفته است. امر کلی، حاصل گفتگو است. گفتگو از دیالکتیک بین اجزاء امرکلی ساخته می‌شود. در حالی‌که در برخی اذهان، استریوتایپ‌ها به صورت دگماتیک، حضور دارند و در نحوه تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی، مدیریت، مشارکت و حتی مشاهده شهروندان تاثیرگذارند. این استریوتایپ‌ها توان تجزیه و تحلیل و دیدن امر جزئی را از ذهن می‌گیرند و فرد، اشیاء بیرونی را با قالب‌ها و آرک‌تایپ‌های از پیش تعیین شده می‌بیند و می‌شناسد و تعریف و مشاهده می‌کند.
 به طور مثال، ایده‌هایی چون، اصلاح‌طلبان، غیرمذهبی و اصول‌گرایان مرتجع هستند، چنان بر فضای فکری برخی افراد جامعه حاکم است که گاه حتی بر  افراد متعلق به این طیف‌ها، حکومت می‌کند. مثلا در بخشی از تویتر، پیام‌های زیادی شبیه این مورد می‌بینیم: «چه رییسی یاد گرفته از حقوق زنان و شغلشون و غیره حرف می زنه». در حالی‌که هرکس کوچکترین آشنایی با خانواده ایشان داشته باشد می‌داند همسر ایشان استاد دانشگاه و فعال فکری و فرهنگی است و هرچند ایده‌های همسر وی را قبول نداشته باشد اما در زن فعال اجتماعی بودن وی هیچ تردیدی نمی‌تواند بکند. از دیگر سو، استفاده از آیه «و وهبنا له اسحاق» توسط سید محمد خاتمی، برای اسحاق جهانگیری نوعی سوء استفاده از آیات قرآن قلمداد شد، در حالی که خاتمی، ملبس به لباس روحانیت و جهانگیری فردی متدین و از خانواده شهید است و دلیل چنین استفاده‌ای تنها می‌تواند آشنازدایی یا تلمیحی ادبی باشد.
رسانه و پروپاگاندای حاکم بر آن نیز نقش مهمی در ساخت این استریوتایپ‌ها یا کلیشه‌های ذهنی دارد. به طوری‌که با ایجاد تصورات کلی، مانع از دیدن وقایع می‌شود و گویی مفهوم کلی، بین انسان و واقعیت قرار می‌گیرد و چونان پرده‌ای جلوی دید او را می‌پوشاند و مانع از مواجهه مستقیم با واقعیت انضمامی می‌شود.
شاید لازم باشد همه ما دوباره به انسان نگاه کنیم. این انسانِ پیچیده و سرشار از انضمامیت. و همه محدودیت‌ها، نیازها، بودن‌ها و نبودن‌هایش را ببینیم. یک‌بار دیگر با چشم‌های باز به انسان نگاه کنیم تا قبل از آن که آنقدر دیر بشود که از انسان تنها تعریفی ذهنی و مفهومی کلی در ذهنمان باشد. تعریفی آنقدر کلی، بزرگ و مفهومی که چیزی نباشد جز «هیچ». یک هیچِ بزرگِ. یک هیچِ تهی. یک هیچِ هیچ.
 

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران

جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد

استرالیا جریمه شبکه‌های اجتماعی را دو برابر کرد

یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز می‌شود

هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است

آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید

صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل می‌شوند

شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیس‌ایکس» آغاز شد

جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت

اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد

سری جدید انیمیشن «داستان اسباب‌بازی» همه رقبا را کنار زد

پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان

شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد

فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی

زیرساخت‌های فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریت‌های «آرتمیس» نیستند

راز کندی تنبل‌ها کشف شد

تأثیر پنهان طعم‌های محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید

آیا خاطرات را می‌توانیم بخوریم؟

عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد

کاروان دانش‌آموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود

دستورالعمل فعالیت‌های تابستانی مدارس ابلاغ شد

کلاس‌های جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز می‌شود

راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیط‌های دانشگاهی

صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران

حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول

قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد

تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا

رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخ‌نگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)

برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم

نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی

پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه‌ برای مراسم عاشورای کربلای معلی

مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز می‌شود

توسعه تعاملات دانشگاه‌های ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار

ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت

در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟

فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی

ثبت‌نام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود

زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی

چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟

تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد

اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد

هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستم‌های دولت آمریکا را شناسایی کرد

امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

ارسال آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها به شورای عالی انقلاب فرهنگی

آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانش‌آموزان

آموزش و پرورش: شرایط ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع اعلام خواهد شد

نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام می‌شود

ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت

خوابگاه‌های علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید

برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد

حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول

آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم

ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبت‌نام تا شنبه ۳۰ خرداد

نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن می‌گوید

شرایط بهره‌مندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد

نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز به‌جا ماند

پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز

شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت

روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیت‌ها مانع ثبت جنایات جنگ شده‌اند

تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد

حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان

ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟

کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است

اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی

آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی می‌شود

تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئین‌های حسینی

بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت

انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیست‌ها عکس نگیر!

مجموعه کامل فیلم‌های استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه می‌شود

عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی

تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟

سیره امام حسین(ع) آمیزه‌ای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود

مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد

دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایان‌ترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد

مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمی‌شود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟

مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!

این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند می‌سازند

توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس

از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)

ماشین ثروت‌اندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی

مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد

دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایان‌ترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد

امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت

یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز می‌شود

برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد

خوابگاه‌های علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید

ارسال آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها به شورای عالی انقلاب فرهنگی

ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبت‌نام تا شنبه ۳۰ خرداد

آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم

شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد

مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز می‌شود

تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟

نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن می‌گوید

حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول

مجموعه کامل فیلم‌های استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه می‌شود

تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئین‌های حسینی

آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانش‌آموزان

فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی

آموزش و پرورش: شرایط ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع اعلام خواهد شد

رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخ‌نگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)

حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول

نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام می‌شود

چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟

عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد

آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی می‌شود

انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیست‌ها عکس نگیر!

ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت

اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد

آیا خاطرات را می‌توانیم بخوریم؟