کد خبر: 1809
ف
تأملی در نابسندگی امر کلی در درک واقعیت‌های جامعه
ذهن جامعه ایرانی به دلیل حافظه تاریخی مهمی که در سیاست دینی، شعر عرفانی و فلسفه وجودی دارد، کلی‌نگر است. این کلی‌نگری باعث آرمان‌خواهی و ماندن در دنیای ایده‌هاست.

شبکه علمی ثریا ـ فاطمه دلاوری پاریزی: تفکر کلی و درک مفاهیم، از نشانه‌های رشد خرد است اما بسندگی به امر کلی و منطقی، می‌تواند منجر به ندیدن واقعیات انضمامی و جزئی و در نتیجه شکاف بین نظر و عمل شود. چرا که عمل در موارد خاص، جزئی و انضمامی صورت می‌گیرد و نظر مربوط به موارد کلی و انتزاعی است. وقتی در جامعه‌ای مفاهیم و انتزاعیات، اجر و قرب دارند نشان از آن دارد که خرد به خوبی در این جامعه رشد یافته است. اما اگر جامعه، توان درک جزئیات را در دیالکتیک با آن امر کلی نداشته باشد، محکوم به ماندن در دنیای آرمانی و غیر واقعی است. برای واقعی شدن و کاربردی شدن، لازم است که افراد علاوه بر داشتن تفکر کلی، تصورشان را از کلی با درک جزئیات و دیالکتیک بین جزء و کل، بازسازی کنند.
ذهن جامعه ایرانی به دلیل حافظه تاریخی مهمی که در سیاست دینی، شعر عرفانی و فلسفه وجودی دارد، کلی‌نگر است. این کلی‌نگری باعث آرمان‌خواهی و ماندن در دنیای ایده‌هاست. ذهن ایرانی گوئی با واقعیت انضمامی جزئی سر و کار ندارد. به همین دلیل است که توان واقعی‌سازی آرمان‌ها، تحلیل واقعیت‌ها و توصیف کفِ میدان را ندارد. ذهن کلی‌نگر برای نوشتن مرام‌نامه، اسناد بالادستی تحول و پیشرفت و نسخه‌های مربوط به باید و نباید، آماده است و همواره می‌تواند آرمان‌شهر را توصیف کند. این البته بسیار مطلوب است. شهری که آرمان ندارد، مرده است. پویا نیست. اما ذهن کلی‌نگر نمی‌تواند مسیر رسیدن به این آرمان‌شهر و نیز نقطه‌ای که اکنون ایستاده‌ایم را درست تحلیل و توصیف کند. در نتیجه برای رسیدن به آرمان‌ها لازم است تفکر تحلیلی و جزئی ‌نگر مبتنی بر توصیف وقایع و پدیده‌ها در ذیل آن مفاهیم کلی از خیر، عدالت، آزادی، پیشرفت، معنویت و... حضور داشته باشد.
پدیده شعارزدگی و نداشتن برنامه توسط کاندیداهای ریاست جمهوری و شورای شهر در کشور ما می‌تواند ناشی از همین مسئله باشد. اکتفا به حرف‌های کلیِ خوب بدون داشتن برنامه‌ای جهت تحقق این اهداف یا اولویت‌بندی ای جهت اجرایی کردن شعارهای کلی. کاندیدها در موارد بسیار نشان داده‌اند که تنها می دانند چه چیزی خوب است. بی آن‌که بدانند مردم چه می‌خواهند و بی آن‌که بدانند برای رسیدن به آن چیزهای خوب چه باید کرد.  این مسئله نه تنها در سیاست که در هنر هم گاه خود را نشان می‌دهد. گاهی که هنرمندی قصد دارد شعری سیاسی بسراید یا فیلمی تاریخی بسازد، شعر او چونان بیانیه و فیلمش چونان مقاله‌ای سرشار از کلیات زیبا و انتزاعی و شعارزده و نچسب می‌شود. چرا که او ماده یا امر واقعی و انضمامی و عینی را نمی‌شناسد و صرفا به آن ایده یا امر ایدئال و آرمانی می‌اندیشد.
از آفات دیگر وجود این کلیشه‌ها و قالب‌های فکری،انسداد گفتگو است. گفتگو در جایی شکل می‌گیرد که هنوز امر کلی شکل نگرفته است. امر کلی، حاصل گفتگو است. گفتگو از دیالکتیک بین اجزاء امرکلی ساخته می‌شود. در حالی‌که در برخی اذهان، استریوتایپ‌ها به صورت دگماتیک، حضور دارند و در نحوه تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی، مدیریت، مشارکت و حتی مشاهده شهروندان تاثیرگذارند. این استریوتایپ‌ها توان تجزیه و تحلیل و دیدن امر جزئی را از ذهن می‌گیرند و فرد، اشیاء بیرونی را با قالب‌ها و آرک‌تایپ‌های از پیش تعیین شده می‌بیند و می‌شناسد و تعریف و مشاهده می‌کند.
 به طور مثال، ایده‌هایی چون، اصلاح‌طلبان، غیرمذهبی و اصول‌گرایان مرتجع هستند، چنان بر فضای فکری برخی افراد جامعه حاکم است که گاه حتی بر  افراد متعلق به این طیف‌ها، حکومت می‌کند. مثلا در بخشی از تویتر، پیام‌های زیادی شبیه این مورد می‌بینیم: «چه رییسی یاد گرفته از حقوق زنان و شغلشون و غیره حرف می زنه». در حالی‌که هرکس کوچکترین آشنایی با خانواده ایشان داشته باشد می‌داند همسر ایشان استاد دانشگاه و فعال فکری و فرهنگی است و هرچند ایده‌های همسر وی را قبول نداشته باشد اما در زن فعال اجتماعی بودن وی هیچ تردیدی نمی‌تواند بکند. از دیگر سو، استفاده از آیه «و وهبنا له اسحاق» توسط سید محمد خاتمی، برای اسحاق جهانگیری نوعی سوء استفاده از آیات قرآن قلمداد شد، در حالی که خاتمی، ملبس به لباس روحانیت و جهانگیری فردی متدین و از خانواده شهید است و دلیل چنین استفاده‌ای تنها می‌تواند آشنازدایی یا تلمیحی ادبی باشد.
رسانه و پروپاگاندای حاکم بر آن نیز نقش مهمی در ساخت این استریوتایپ‌ها یا کلیشه‌های ذهنی دارد. به طوری‌که با ایجاد تصورات کلی، مانع از دیدن وقایع می‌شود و گویی مفهوم کلی، بین انسان و واقعیت قرار می‌گیرد و چونان پرده‌ای جلوی دید او را می‌پوشاند و مانع از مواجهه مستقیم با واقعیت انضمامی می‌شود.
شاید لازم باشد همه ما دوباره به انسان نگاه کنیم. این انسانِ پیچیده و سرشار از انضمامیت. و همه محدودیت‌ها، نیازها، بودن‌ها و نبودن‌هایش را ببینیم. یک‌بار دیگر با چشم‌های باز به انسان نگاه کنیم تا قبل از آن که آنقدر دیر بشود که از انسان تنها تعریفی ذهنی و مفهومی کلی در ذهنمان باشد. تعریفی آنقدر کلی، بزرگ و مفهومی که چیزی نباشد جز «هیچ». یک هیچِ بزرگِ. یک هیچِ تهی. یک هیچِ هیچ.
 

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش