به گزارش ثریا، مجالس عزاداری سیدالشهدا (ع) در طول تاریخ کارکردها و تأثیرات به سزایی داشته است از جمله اینکه سبب انسجام بخشی به شیعیان در ادوار مختلف تاریخ بوده و نهضت های بزرگ تاریخ از جمله انقلاب اسلامی از بستر همین مجالس عزاداری به ثمر نشسته است.
اما این سوال مطرح است که آیا مجالس عزاداری به صورتی که امروز شاهد آن هستیم مورد تأکید اهل بیت (ع) بوده است و ائمه ما بر اهمیت آن اشاره ای داشته اند؟ مثلاً یکی از سوالات مطرح در این زمینه رسمی است که از دیرباز در مورد عزاداری دهه اول محرم بوده است. آیا اهل بیت تأکیدی بر عزاداری دهه اول محرم داشته اند؟ در حالی که اصل مصیبت وارده بر سیدالشهدا و خانواده آن حضرت پس از عاشورا بوده است.
به مناسبت طلیعه محرم مروری بر اهمیت مجالس عزاداری از منظر اهل بیت خواهیم داشت. حاج علی قربانی مداح اهل بیت و کارشناس دینی و همچنین حجت الاسلام سیدعبدالحمید شهاب سخنران هیئات مذهبی به سوالات مهر در این مورد پاسخ داده اند.

چرا دهه اول خاص است؟
حاج علی قربانی در مورد عزاداری دهه اول محرم گفت: بعضیها میگویند که اصل مصیبت از روز عاشورا و شب یازدهم شروع میشود، لذا اصرار دارند دهه دوم مجلس بگیرند و توقع هم دارند که مجلس دهه دوم، سوم، و یا ماه صفر که ایام عزای آل بیت است، مجالس نسبت به دهه اول باشکوه تر هم برگزار شود.
وی ادامه داد: اما این حرف درست نیست، چون این مسائل اعتباری نیست که مثلاً همانگونه که یک روز را به نام روز کارگر، روز معلم و... نامگذاری می کنند، برای اقامه عزای امام حسین(ع) نیز یک روز در نظر گرفته شود. شاید اکثراً هم نظرشان همین باشد که میگویند بعد از دهه اول مصیبت تازه شروع میشود، اما اصل ماجرا دهه اول است. درست است که بعد از دهه اول مصیبت شروع میشود، اما آن چیزی که باعث شده مجالس، روضهها و شور و حال دهه اول رونق پیدا کند مربوط به عالم تکوین است و اصلاً مربوط به اعتباریات ما نیست.
روایت حضرت ثامن الحجج سلام الله علیه در احوالات پدر بزرگوارشان حضرت موسی بن جعفر که فرمودند: در این دهه اول یعنی از روز اول ماه محرم «لایری ضاحکا» کسی خنده امام موسی بن جعفر را نمیدید
وی افزود: روایاتی که در مورد احوالات معصومین سلام الله علیهم اجمعین وجود دارد، به خصوص بر دهه اول تأکید شده است. روایت حضرت ثامن الحجج سلام الله علیه در احوالات پدر بزرگوارشان حضرت موسی بن جعفر(ع) وارد شده که فرمودند: در این دهه اول یعنی از روز اول ماه محرم «لایری ضاحکا» کسی خنده امام موسی بن جعفر(ع) را نمیدید. در مورد خود حضرت علی بن موسی الرضاء سلام الله علیه هم همین طور است که وقتی ریّان بن شبیب خدمت امام رضا رسید، حضرت فرموند امروز چه روزی است؟ گفت امروز روز اول محرم است. حضرت فرمودند که امروز روزه ای؟ گفت نه آقا. حضرت فرمودند امروز روزی است که دعای جناب زکریا سلام الله علیه به اجابت رسید.
بعد از آن ماجرا که جبرائیل بر زکریا نازل شد و آن حروف خاص را که در ابتدای سوره مریم آمده کاف یاء عین صاد برای او خواند، وقتی که زکریا سوال کرد که این حروف چه حروفی است؟ فرمود که کاف یعنی کربلا و.... لذا جناب زکریا خیلی گریه کرد. در روایت دارد زکریا و همسرش سه روز در مسجد ماندند و مسجد را هم بستند و کسی را راه ندادند و سه روز فقط این زن و شوهر برای امام حسین گریه میکردند.
این کارشناس دینی ادامه داد: احوالاتی که در مورد معصومین در روایات آمده است، مربوط به روز اول محرم و دهه اول محرم می شود. اگرچه کل سال جا دارد که بر حضرت سیدالشهدا سلام الله علیه اقامه عزا شود و مجلس گرفته شود، اما حال و سوز و گداز دهه اول منحصر به فرد است. دلیل این امر هم این است که وقتی قلب ولی خدا، حضرت صاحب الزمان در این ساعات و در این لحظات مکدر و گرفته میشود، تکویناً همه عالم متأثر میشوند. چون همه عالم، اعم از عالم تکوین وابسته به حجت خداست. در مورد روز عاشورا فرمودند که در آن لحظات خاصی که حضرت در گودی قتلگاه بودند، اوضاع آسمانها بهم ریخت و باد مخالف وزید. یا در زیارت امام حسین(ع) در ماه رجب آمده است که سلام بر آن آقایی که آسمانها و زمین و آن چیزهایی که در بین آسمان و زمین است، اهل بهشت، اهل جهنم، هرچیزی که دیده میشود و هرچه دیده نمیشود بر او گریه کردند.
حاج علی قربانی گفت: در زیارت مطلقه امام حسین(ع) که در مفاتیح هست میفرماید جهنم هم برای شما گریه کرد. لذا این مربوط به عالم تکوین است چون امام حسین حجت خداست. هیچ فیضی در این عالم حاصل و نازل نمیشود الا به واسطه حجت خدا.
اهمیت مجلس روضه
حضرت علی بن موسی الرضا سلام الله علیه میفرمایند «یا بن شبیب ان هذه المجالس افضل من روضه المبارکه و الحرم مطهر» با توجه به روایاتی که در مورد فضائل کربلا و زیارت کربلا و خاک کربلا و... آمده است، این روایت برای ما قدری عجیب است. اگر واقعا مجلس، مجلس توسل باشد شرافت آن از عرش هم بالاتر است
وی در پاسخ به این سوال که این مجالس روضه در دیدگاه اهل بیت چه اهمیتی دارد، گفت: روایتی در جلد ۲ صفحه ۱۲۸ کتاب شریف باب السلام از جناب محدث نوری، استاد شیخ عباس قمی، آمده است که حضرت علی بن موسی الرضا سلام الله علیه میفرمایند «یا بن شبیب ان هذه المجالس افضل من روضه المبارکه و الحرم مطهر» با توجه به روایاتی که در مورد فضائل کربلا و زیارت کربلا و خاک کربلا و... آمده است، این روایت برای ما قدری عجیب است. میفرماید مجالسی که در آن ذکر فضایل حضرت سیدالشهداء سلام الله علیه و حضرات معصوم سلام الله علیهم اجمعین میشود، «افضل من روضه مبارکه و الحرم مطهر». اگر واقعا مجلس، مجلس توسل باشد شرافت آن از عرش هم بالاتر است.
حجت الاسلام عبدالحمید شهاب نیز در مورد اهمیت هیئات مذهبی گفت: برای اینکه یک تعریف صحیح از هیأت و نقش آن در اهداف مکتب حسینی را بیان کنیم میتوان از این سخن امام رضا(ع) بهره بگیریم که فرمودند: «مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً یُحیَی فیه أمْرُنا، لم یَمُتْ قَلبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ القُلُوبُ» شما مجالس ما اهل بیت را احیا کنید، آنهم احیای امر ما، که وقتی سوال شد منظور از احیای امر چیست، فرمودند اقوال و افعال ماست یعنی سیره و سنت ما را احیا کنید، قلبتان احیا میشود. قبل از آنی که آن روزی برسد که قلبها همه مرده است و در آلودگی است.

وی ادامه داد: پس هیأت باید سبب احیای قلوب شود تا معارف دین پذیرش شود. مقام معظم رهبری فرمودند: بهترین دانشگاه تربیتی اهل بیت(ع) همین هیأتها و روضههاست. یعنی در همین هیأتها نقش تربیت و محکمسازی قلوب مومنین آشکار میشود. بنابراین هیأت باید به دنبال احیا امر اهل بیت باشد، تا قلب را از مردگی خارج کند. پس اولین حرکت بهینهسازی فضای هیأتها برای احیای قلوب است. وقتی حیات قلب حاصل شود، قطعاً حیات عمل نیز حاصل خواهد شد. وقتی معارف اهل بیت شنیده شود، آرام آرام ذهن از جمود خود و قلب از قسوت خود خارج میشود و لطافت و طراوت پیدا میکند و این طراوت را به دیگران منتقل میکند. لذا عناصر موجود در هیئت میتوانند این نقش احیای قلوب را در پذیرش فرهنگ اهل بیت ایفا کنند.
وی افزود: دعبل خزاعی میگوید در ایام محرم خدمت امام رضا(ع) رسیدم: «فَرَأَیْتُهُ جَالِساً جِلْسَهَ الْحَزِینِالْکَئِیبِ وَ أَصْحَابُهُ مِنْ حَوْلِهِ» و خدمت امام رضا(ع) نشستم در حالی که شدت حزن کاری کرده بود که نفس حضرت شکسته شکسته میآمد و حالت هق هق داشت. «فَلَمَّا رَآنِی مُقْبِلًا قَالَ مَرْحَباً بِکَ یَا دِعْبِلُ مَرْحَباً بِنَاصِرِنَا بِیَدِهِ وَ لِسَانِهِ ثُمَّ إِنَّهُ وَسَّعَ لِی فِی مَجْلِسِهِ وَ أَجْلَسَنِی إِلَی جَانِبِهِ» مجلس را طوری ترتیب دادند که مرا کنار خود نشاندند. اولاً این نشان میدهد سیره امامان ما این بوده است که مجالس حسینی مجالس حزن است. یعنی فرهنگ محرم، فرهنگ حزن و بکاء است.
این حزن و بکاء تولید معرفت میکند و به تعبیری این پیام را دارد که مجالس حسینی، مجالسی است برای این که مردم بفهمند ما در مقام دوستی اهل بیت احساس رأفت قلوب داریم و هرگز در مصیبتشان شاد نیستیم. پس این خود یک ضرورت است و تشکیل مجلس حسینی معرفت زا است.
وی ادامه داد: امام به دعبل میفرماید: «مَرْحَباً بِنَاصِرِنَا» یعنی همین که در مجلس ما شرکت کنی، به هر شکلی، با سینهزدن، با حنجره یا با صدا، ما را یاری و نصرت میکنی. در زیارت جامعه میخوانیم «و نصرتی معده لکم» که آماده بودن شیعه برای نصرت اهل بیت بیان شده است. یاری عملی در جبهه فرهنگی، مبارزه با استکبار، ظلمستیزی برگرفته از فرهنگ امام حسین(ع) است.
یکی از اهداف تشکیل مجالس حسینی همین نصرتطلبی است که اعلام میکنیم ما «ناصراً بالحسین» هستیم. حال گاهی بصورت معرفتی و گاهی با ریختن اشک این یاری صورت میگیرد
حجت الاسلام شهاب گفت: لذا یکی از اهداف تشکیل مجالس حسینی همین نصرتطلبی است که اعلام میکنیم ما «ناصراً بالحسین» هستیم. حال گاهی به صورت معرفتی و گاهی با ریختن اشک این یاری صورت میگیرد. حال بعضی از اندیشههای سکولار این امر را کهنه میخوانند که اینطور نیست و هر لحظه آن طراوت است. به تعبیری این نصرت یک نصرت معنوی است. بنابراین تشکیل این جلسات تأثیر معنوی و معرفتی با شئون و شقوق مختلف خود را خواهد گذاشت.
وی ادامه داد: مقام معظم رهبری فرمودند هیأت مطلوب باید دو شاخصه داشته باشد یکی معرفتافزایی و دیگری بصیرتافزایی.
این کارشناس دینی گفت: بنابراین هیأت مطلوبی که شالوده و اساسش بر این اصول بنا شده باشد با گناه سنخیتی ندارد. یعنی هیأت مطلوب اهل بیت با زشتی و گناه جمع نخواهد شد. اگر هیأت آن دو ویژگی را داشته باشد گناه هم کمرنگ و حذف خواهد شد. ما معتقدیم که هیأتهای ما قدرت تطهیر دارند چون ما داریم بندگی خدا را میکنیم، عبد وقتی در مسیر عبودیت قدم گذاشت اول تجلی این بندگی از ناحیه رب به حکم فیض رحمانی طهارت است. طهارت هم با نجاست قابلیت جمع ندارد.
وی در پایان اظهار داشت: شخص «حر» اهل خطا و یزیدی مسلک بود ولی وقتی در بستر بصیرت و تحت شعاع هدایت اهل بیت قرار گرفت یک بصیرت اخلاقی از خودش نشان داد. عیب را شناخت و خودش را اصلاح کرد و جانش را در راه خدا داد. پس اگر روی این دو عنصر کار کنیم به هیأت مطلوب خواهیم رسید.
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
شرایط ثبتنام پذیرفتهشدگان نوورود شاهد و ایثارگر
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد
کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون
آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش میکشد
درخشش دانشآموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی
چرا سهم شیر دانشآموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیههای متفرقه اطلاعیه داد
نهضت مدرسهسازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام میرسد
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید
روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را میآموزد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.