کد خبر: 5319
ف
روایت عنایت‌الله رضا از کاسبی فرقه دموکرات
علی بهرامیان، مدیر مرکز اسناد مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی درباره اهمیت کتاب «ناگفته‌ها» خاطرات عنایت‌الله رضا گفت: رضا یکی از شاهدان عینی در رابطه با جنبش چپ در ایران بود.

به گزارش شبکه علمی ثریا به نقل از ایبنا، علی بهرامیان، مدیر بخش اسناد مرکز دایره‌المعارف اسلامی درباره کتاب خاطرات عنایت‌الله رضا گفت: مدتی با دکتر رضا، مدیر بخش جغرافیا در مرکز دایره‌المعارف اسلامی که شخصیتی علمی و آثاری در حوزه تالیف و ترجمه داشت، همکاری داشتم. وی در حوزه جغرافیا تحصیل کرده بود و از شهریور ۱۳۲۰ در برخی از رویدادهای سیاسی و تاریخی حضور داشت.
 
وی افزود: عنایت‌الله رضا در قضیه فرقه دموکرات در آذربایجان فعالیت‌هایی داشت که بعدا به درگیری با حزب توده و اقامت بیست و پنج ساله در شوروی منجر شد. به عبارتی می‌توان گفت وی یکی از شاهدان عینی در رابطه با جنبش چپ در ایران تا سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ بود.
 
مدیر بخش اسناد مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی ادامه داد: وقتی عنایت‌الله رضا از شوروی برگشت چند هدف را مدنظر قرارداد یکی از این اهداف، نقد مارکسیسم بود. زیرا زمان اقامت در شوروی به منابع اصلی و استادان این حوزه دسترسی پیدا کرده بود و احساس می‌کرد باید ذهن برخی را در این زمینه روشن کند.
 
بهرامیان بیان کرد: هدف دوم عنایت‌الله رضا به آذربایجان مربوط می‌شد، به دلیل مطامعی که شوروی نسبت به آذربایجان داشت، تبیین، توضیح، نوشتن مقالات، کتاب‌ها و سخنرانی‌های متعددی را در دستور کار قرار داد تا نشان دهد که در واقع آذربایجان جزء ایران و این موضوع مسلم و ثابت است و جمهوری آذریابجان که در شوروی تشکیل شد و در حال حاضر یک جمهوری مستقل است، نامی جعلی دارد و آنجا هیچ‌گاه در طول تاریخ جزء آذربایجان محسوب نمی‌شده است. همچنین درباره این موضوع چند کتاب را هم معرفی و تالیف کرد.
 
وی افزود: با توجه به آنچه عنایت‌الله رضا پشت سر گذرانده بود همیشه احساس می‌کردیم، حتما چنین فردی خاطرات بسیاری برای گفتن دارد. از طرفی در مدت زمان بیست و پنج سالی که با هم همکار بودیم به خاطراتش زیاد اشاره می‌کرد و هر وقت کتابی درباره کمونیسم، حزب توده و آذربایجان به چاپ می‌رسید، وی به شرح مطالبی در این زمینه‌ها می‌پرداخت. بنابراین ما دکتر سیدصادق سجادی، عبدالحسین آذرنگ و دستیارش علی همدانی مرتب به وی اصرار می‌کردیم که این خاطرات مکتوب شود.
 
 این پژوهشگر تاریخ معاصر ادامه داد: دکتر رضا در مقابل اصرار ما برای گفتن خاطراتش مقاومت می‌کرد و استدلالش این بود که این خاطرات از زاویه دید یک نفر بازگو می‌شود که ممکن است به همه امور مسلط نباشد و اطلاع دقیقی از همه وقایع نداشته باشد و در مقابل فردی که آن خاطرات را می‌خواند، ممکن است درباره آن تحقیقی نکرده باشد و تنها خاطرات در ذهنش بماند و این یک نوع تحریف است.
 
بهرامیان اظهار کرد: همچنین معتقد بود بعضی افراد که از وی در قضیه آذربایجان ناراحت بودند، به جای اینکه از این مساله ابراز نارضایتی کنند، سوابق وی را در جنبش چپ برجسته می‌کنند و بعد هم بازگشتش از شوروی را خدمت به شاه نشان می‌دهند. بنابراین عنایت‌الله رضا در بیان خاطراتش از این مسائل واهمه داشت.
 
وی افزود: بالاخره اصرارها و پیگیری فراوان باعث شد که وی بپذیرد خاطراتش را در چند جلسه بگوید و ما ضبط کنیم. قرار بر این شد که آنچه می‌خواهد بیان کند و اگر در این میان ما هم نسبت به موضوع صحبتی داشتیم، مطرح کنیم تا ذهن وی آماده و تشویق به شرح وقایع شود. عنایت‌الله رضا،  در بیست  جلسه به بیان خاطراتش پرداخت و ما آن خاطرات را ضبط کردیم و قصد داشتیم ادامه دهیم به ویژه اینکه تا آن‌زمان خاطرات مطرح شده، منحصر به فعالیت‌های سیاسی شده بود، اگرچه قدری هم از امور تحقیقی هم در آن روایت شد.
 
بهرامیان افزود: اما آنچه برای ما مهم بود، اطلاعاتی پیرامون دوران جوانی و خانواده وی بود؛ خانواده‌ عریضی که در گیلان داشت و خودش هم مدتی از شاگردان و یاران نزدیک احمد کسروی بوده و اطلاعات بسیاری از کسروی داشت و رساله دکترای‌اش در مسکو درباره اندیشه‌های کسروی بود. بنابراین دکتر رضا یکی از شایسته‌ترین کسانی بود که می‌توانست درباره کسروی صحبت کند اما سخن نمی‌گفت. ما تلاش کردیم قسمت اطلاعات دکتر رضا از کسروی هم برسیم اما در میان راه، وی بیمار شد که بعد به دنبال مداوا و درمان بود و در نهایت منجر به فوتش شد. متاسفانه ضبط خاطراتش ادامه پیدا نکرد، اما آنچه نیز از وی به صورت کتاب منتشر شد، نیز غنیمت است. از این‌رو کتاب در حالی منتشر شد که وی در قیدحیات نبود.
 
مدیر بخش اسناد مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی با اشاره به خاطرات دکتر رضا از فرقه دموکرات گفت: قضیه فرقه دموکرات آذربایجان و ربط آن با سیاست‌های شوروی هنوز هم به تحقیق بسیاری نیاز دارد. به ویژه آنکه در این زمینه به اندازه کافی به اسناد استناد نشده است و باید اسنادی که در جمهوری آذربایجان، مسکو و ایران وجود دارد، مشاهده شود و به همراه اسناد به خاطرات نیز توجه شود. 
 
بهرامیان افزود: دکتر رضا در قضیه فرقه دموکرات آذربایجان، اطلاعات دقیق و نزدیکی داشت که ممکن است حتی در اسناد هم ثبت نشده باشند و شاید اگر وی از طرف حزب توده مامور به خدمت در حزب دموکرات نمی‌شد، چه بسا جدایی‌اش از حزب توده نیز به این سرعت اتفاق نمی‌افتاد. در واقع سیاهکاری‌ها، فریبکاری‌ها و سیاست‌بازی‌های سیاستمداران اتحاد جماهیر شوروی و رهبران جنبش چپ ایران در قضیه فرقه دموکرات مقدار بسیار زیادی موثر واقع شد در باز شدن چشم افرادی امثال دکتر رضا که به قصد و نیت خیر و آرمانگرایی به دنبال جنبش چپ رفته بودند.
 
وی ادامه داد: فریب‌خوردگان جنبش چپ ایران وقتی در قضیه فرقه دموکرات آذربایجان فهمیدند سران جنبش چپ با آنها صادق نیست و فرقه به طور کلی آلت‌دست بیگانه است، از حزب روی برگرداندند. دکتر رضا می‌گفت وقتی فهمیدم چه اشتباه بزرگی کردم و در این راه برای خودم خیانت به وطن قائل بودم، حتی تصمیم به خودکشی گرفتم. اما با همه این تفاسیر، مانند بقیه نبودم که عقلم را در اختیار اربابان چپ و راست قرار دهم و باری خودم آرمان‌هایی داشتم، طبیعتا آن آرمان‌ها محقق نشد.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

نهضت مدرسه‌سازی خوزستان تا مهر ۱۴۰۷ به سرانجام می‌رسد

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی