ثریا - دکتر انصاری‌پور با اشاره به مفهوم سقط جنین گفت: از زمانی که لقاح صورت گرفته و جنین تشکیل می‌شود، یعنی از ابتدای حاملگی تا هفته 23-20 بارداری، درصورتی که جنین بهصورت خود بخودی از بین برود، سقط جنین اتفاق افتاده است.

انواع سقط جنین

وی افزود: در 80 درصد موارد سقط جنین در همان 12 هفته نخست بارداری اتفاق می‌افتد و حتی درصد زیادی از این موارد سقط زمانی اتفاق می‌افتد که لقاح صورت گرفته است، اما خانم اصلاً متوجه بارداری نشده است که اصطلاحاً سقط نامحسوس گفته می‌شود.

فلوشیپ ناباروری و عضو هیأت علمی پژوهشگاه ابن‌سینا تأکید کرد: در برخی از موارد نیز جنین‌ در همان ابتدای تشکیل از بین می‌رود؛ در این شرایط تست بارداری مثبت است، اما در سونوگرافی جنینی در داخل رحم دیده نمی‌شود که به این موارد سقط شیمیایی گفته می‌شود.

دکتر انصاری‌پور خاطر نشان کرد: گاهی در سونوگرافی، ساک حاملگی تشکیل می‌شود، ولی کیسه زرد و قطب جنینی (یک ساختار منسجم که در نهایت به جنین تبدیل می‌شود) دیده نمی‌شود و این موارد، سقط پوچ نامیده می‌شود. گاهی اوقات نیز جنین تشکیل می‌شود، اما قلب مشاهده نمی‌شود یا قلب جنین بعد از مدتی از بین می‌رود که منجر به سقط می‌شود. این موارد سقط در سه ماهه نخست بارداری اتفاق می‌افتد و پس از آن یعنی از 12-20 بارداری میزان سقط بشدت پایین می‌آید.

درصد شیوع سقط در زوج‌های نابارور

دکتر انصاری‌پور تأکید کرد: شیوع یک بار سقط در خانم‌هایی که در سنین باروری هستند، حدود 15 تا 20 درصد است. این آمار سقط در مواردی است که جنین در سونوگرافی دیده می‌شود؛ البته موارد سقط نامحسوس (قبل از اینکه خانم متوجه بارداری شود) هم وجود دارد که نشان می‌دهد سقط جنین پدیده نسبتاً شایعی است.

دلایل اصلی سقط جنین

فلوشیپ ناباروری و عضو هیأت علمی پژوهشگاه ابن‌سینا با اشاره به اینکه دو دلیل مهم برای سقط وجود دارد، گفت: یک دسته از دلایل سقط مربوط به خود جنین و دسته دیگر، دلایل مادری هستند. تقسیمات کروموزومی یکی از دلایل سقط مربوط به خود جنین هستند.

دکتر انصاری‌پور افزود: اگر یک زوج طبیعی و سالم را در نظر بگیریم، در 30  تا 50 درصد موارد، جنین‌ها از لحاظ کروموزومی غیرطبیعی هستند که در همان ابتدای حاملگی از بین می‌روند. در واقع جنینی که دچار اختلال کروموزمی است، پیش از اینکه خانم متوجه بارداری شود، از بین می‌رود. بنابراین از دلایل مهم سقط جنین، ناهنجاری‌های کروموزومی غیرطبیعی، ناهنجاری‌های ساختمانی یا هر دو مورد است. با افزایش سن خانم، احتمال ایجاد جنین غیرطبیعی از لحاظ کروموزومی افزایش پیدا می‌کند. عوامل خطر دیگری مانند نازایی یا اسپرم غیرطبیعی نیز درصد ایجاد جنین‌های غیرطبیعی را افزایش می‌دهند.

فلوشیپ ناباروری و عضو هیأت علمی پژوهشگاه ابن‌سینا با اشاره به دلایل مادری سقط جنین گفت: چاقی، اختلالات تیروئیدی، دیابت، بیماری‌های مزمن زمینه‌ای که جدی و مهم باشند، هم در باروری و هم در حفظ جنین داخل رحم نقش دارند.

جراح و متخصص زنان و زایمان تأکید کرد: مسائل مربوط به رحم مانند میوم‌های بزرگ، آدنومیوز که نوعی اندومتریوز رحم است، نارسایی گردن رحم، اینکه رحم به صورت مادرزادی کوچک تشکیل شده باشد یا از لحاظ آناتومی دچار اختلال باشد، یا وجود عفونت می‌توانند باعث سقط جنین در سه ماهه دوم بارداری (البته با شیوع کمتر) شوند. البته این تقسیم‌بندی وجود ندارد که در سه ماهه اول اصلاً سقط جنین به دلایل مادری یا در سه ماهه دوم سقط بدلیل مسائل جنینی نداشته باشیم.

سقط جنین در زوج‌های نابارور

دکتر انصاری‌پور گفت: مطالعات نشان‌دهنده مختصری افزایش سقط در بین افرادی است که درمان‌های ناباروری را دریافت می‌کنند. اگر شیوع سقط در جمعیت بارور 20-15 درصد باشد، این میزان در بین زوج‌های نابارور که درمان‌های کمک باروری دریافت می‌کنند، حدود 22 درصد گزارش شده است و عوامل مختلفی در این زمینه دخیل هستند؛ به عنوان مثال اگر در بحث تعداد انتقال جنین یا داروهایی که مصرف می‌شود، دقت لازم صورت نگیرد، خطر سقط وجود دارد.

وی تأکید کرد: گاهی اوقات خانم‌ها روی تعداد انتقال جنین بیشتر، اصرار می‌کنند تا شانس حاملگی افزایش پیدا کند یا حتی در مواردی که دچار ناباروری نیستند، اما به دلیل بالا رفتن سن و به تأخیر انداختن بارداری، خواستار دوقلو باردار شدن هستند که در این موارد خطر سقط برای این افراد که تحت درمان هستند، وجود دارد.

توجه ویژه به فاکتور سن برای بارداری

دکتر انصاری‌پور با اشاره به اهمیت توجه به سن بارداری خاطر نشان کرد: خانم‌ها اگر نمی‌توانند در زمان مناسب برای باردار شدن اقدام کنند، می‌توانند تخمک یا جنین خود را فریز کنند. سابقه خانوادگی و وجود عوامل خطر از جمله نازایی یا سابقه سقط، سندرم پلی‌کیستیک یا اندومتریوز، از جمله عوامل خطر سقط هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

وی افزود: درمان ناباروری یک درمان زمان‌بر است و زوجین باید در این مدت استرس و نگرانی خود را کنترل کنند؛ در عین حال، مردان نیز همراهی بیشتری با همسر خود داشته باشند. کنترل وزن و داشتن تغذیه سالم نیز در این بین بسیار حائز اهمیت است.

خدمات قابل ارائه به زوج‌های نابارور در مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا جهاد دانشگاهی

دکتر انصاری‌پور، هدف از انجام IVF را تولد یک نوزاد سالم عنوان کرد و افزود: در مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا روی این موضوع بسیار تمرکز شده است. انتخاب یک جنین خوب بسیار مهم بوده و بستگی به انتخاب تخمک و اسپرم خوب دارد.

 در مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا تلاش کرده‌ایم که مشاوره‌های خوبی در همه زمینه‌ها به زوجین ارائه کنیم و کار به صورت گروهی انجام می‌شود. خانم باید از سلامت متعارفی برخوردار باشد؛ بنابراین پیش از اقدام به بارداری، در صورت اضافه وزن باید وزن خود را کم کند، رژیم غذایی مناسبی داشته باشد، استرس خود را کاهش دهد. در کنار توجه به سلامت خانم‌ها (در کلینیک زنان)، متخصصان اورولوژی (در کلینیک مردان) سلامت آقایان را تحت کنترل داشته و علاوه بر تمرکز روی انتخاب اسپرم خوب، درمان‌های مورد نیاز آقایان از جمله افراد مبتلا به واریکوسل را ارائه می‌کنند. متخصصان روانشناسی و تغذیه نیز مشاوره‌های لازم را در این کنترل استرس و داشتن تغذیه مناسب به زوج‌ها ارائه می‌کنند.

 برنامه تلویزیونی پایان ناباروری با مشارکت گروه دانش شبکه چهار سیما و پژوهشگاه و مرکز درمان ناباروری ابن‌سینا جهاد دانشگاهی تولید و شنبه‌ها ساعت ۱۹ از شبکه چهار سیما پخش می‌شود.

خبرگزاری ایسنا