کد خبر: 951
ف
شرق شناسی قدیم و شرق شناسی جدید
برخی از مسلمانان با نادیده انگاشتن مواجهه غرب، همان شیوه زندگی پیش از آشنایی با این تمدن را ادامه دادند. این دیدگاه به دیدگاه سنتی در اندیشه اسلامی ۱۵۰ ساله جهان اسلام معروف شد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، محمد پزشگی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در یادداشتی به بررسی تمدن و جامعه شرقی قدیم و تفاوت آن با نگرش و بینش جامعه و تمدن شرقی جدید و همچنین تفاوت های این نگرش ها با بینش و گرایش های غربی پرداخته است که در ادامه از نظرتان می گذرد:

از زمان آشنایی جوامع اسلامی با تمدن و فرهنگ مغرب زمین، واکنش جوامع اسلامی در برابر این پدیده به پیدایش دیدگاه های مختلفی در حوزه اندیشه اسلامی منجر گشت. برخی از مسلمانان با نادیده انگاشتن مواجهه غرب، همان شیوه زندگی پیش از آشنایی با این تمدن را ادامه دادند. این دیدگاه به دیدگاه سنتی در اندیشه اسلامی ۱۵۰ ساله جهان اسلام معروف شد. این دیدگاه با نادیده انگاشتن تحولات پیش آمده، خواهان تداوم همان سبک زندگی مبتنی بر آداب و رسوم چندین ساله در جوامع اسلامی هستند. اما دیدگاه های دیگر در این جوامع در قبال پدیده غرب به بی تفاوتی خلاصه نشد.

دیگر مسلمانان در برابر این تحول یا واکنش منفی از خود نشان دادند و یا این که با پذیرش واقعیت موجود درصدد یافتن زندگی مؤمنامه در شرایط جدید برآمدند. واکنش های منفی به نفوذ فرهنگ غرب به سه شکل عمومی خود را نشان داد. نخستین شکل، مقاومت در برابر این نفوذ و پناه بردن به گذشته پرافتخار تمدن اسلامی و تلاش جهت بازسازی الگوی ایده آل گذشته برای دوران حاضر بود. این دیدگاه که در واقع دیدگاه محافظه کاری اسلامی است، برخلاف دیدگاه سنتی در تلاش برای ساختن ایدئولوژی اسلامی از سنت گذشته بود. دیدگاه محافظه کار در تمایز آن از دیدگاه پیشین، دیدگاه سنت گرا نامیده می شود. در این نوشته دیدگاه سنت گرا مورد بررسی قرار نگرفت، چرا که نویسنده، اطلاعی از متفکران این دیدگاه که درخصوص مطالعات زنان سخن گفته باشند نیافت. 

 دومین دیدگاه منفی به تمدن غرب، دیدگاه نوسلفی است. دیدگاه نوسلفی که به لحاظ تاریخی از دهه دوم سده بیستم میلادی به صورت دیدگاه مسلط در جهان اسلام خود را نشان داد و تا دهه هشتاد میلادی نفوذ گسترده ای داشت، براساس تعالیم جنبش های سلفی نیمه دوم سده هجدهم و آموزه های محمدبن عبدالوهاب پا گرفت، این دیدگاه با آموزه های اخیر محمد رشید رضا ـ آموزه های پس از وفات استادش عبده ـ و با یاری نویسندگانی مانند سید قطب و ابوالاعلی المودودی نضج گرفت. این گرایش پس از دهه هشتاد میلادی به دو گرایش معتدل که نوعاً در مصر آشکار شد و گرایش تندرو که در عربستان تداوم یافت، در جهان اسلام ارایه شده است.

دیدگاه سوم که واکنش احتیاط آمیزی در برابر تمدن غرب از خود نشان می دهد، دیدگاه اجتهادگراست. این دیدگاه تداوم اندیشه نوگرا در اندیشه اسلامی است که تا پیش از فروپاشی امپراتوری عثمانی، و ادامه اصلاحات عبده در جامعه الازهر در جهان اهل سنت وجود دارد. فرآیند نزدیکی مذاهب اسلامی در اوایل دهه سی میلادی سده بیستم، دیدگاه حاضر را به حوزه جهان تشیع نیز کشاند که پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ ایران، در این کشور و دیگر نقاط جهان اسلام رو به گسترش گذارد.

دیدگاه های موافق با دستاوردهای تمدنی غرب، از آن جا که تصور می شد می توانند در بهبود زندگی مؤمنانه جوامع اسلامی در عصر کنونی مفید واقع شوند، در دو دیدگاه عمده خلاصه می شوند. دیدگاه تجددگرای اسلامی که درصدد تلفیق تعالیم فمینیستی ۱۵۰ ساله اخیر غرب با تجارب اسلامی و شریعت آن است. این دیدگاه خود برحسب تمایل به رهیافتی خاص، تنوعات گوناگونی می پذیرد. این دیدگاه از سویی به نقد دیدگاه های سنتی و اصول گرا پرداخته و از سوی دیگر رهیافت های تجددگرای عرفی را نمی پذیرد. تمامی دیدگاه های بالا به جز دیدگاه سنتی مسئله اساسی خود را هویت یابی مسلمانان در جهان کنونی قرار داده اند.

دومین دیدگاه اسلامی که به تحولات روی داده با نظر مثبت می نگرد، دیدگاه نسبتاً متأخر معرفت گراست که از اوایل دهه هشتاد میلادی آشکارا خود را نشان داد. این دیدگاه برخلاف دیدگاه های پیشین مسئله تجدید سنت اسلامی را وجهه همت خود قرار داده است و از طریق سازوکارهای معرفت شناسانه و روش شناسانه درصدد این مهم است. علاوه بر دیدگاه های بالا می توان از دو دیدگاه دیگر نیز نام برد که در این نوشته مورد بررسی قرار نگرفته است. دیدگاه شرق شناسی قدیم و دیدگاه شرق شناسی جدید. این دو دیدگاه با اسلام به عنوان یک موضوع مطالعاتی برخورد می کنند، یعنی اسلام برای آنها موضوع مطالعه است نه این که شیوه زندگی باشد.

پس میان مسلمانانه زیستن و درباره اسلام تحقیق کردن می توان تفاوت گذاشت. دو دیدگاه شرق شناسی از نوع مطالعه درباب اسلام هستند و از این رو بیشتر از طریق پدیدارشناسی در پی شناخت نمود میراث اسلامی هستند. تفاوت شرق شناسی قدیم که به لحاظ تاریخی تا دهه هفتاد میلادی ادامه یافت، با شرق شناسی جدید که از دهه هشتاد میلادی آغاز شد این است که دیدگاه دوم به وسیله دانشجویان مسلمان کشورهای اسلامی که فارغ التحصیل کشورهای غربی هستند به نگارش درآمد، در حالی که شرق شناسی قدیم به وسیله خود غربیان ارائه می شد.

منبع: صورت بندی مطالعات زنان در جهان اسلام، محمد پزشگی، نشر پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!