پس از ریشه کن شدن بیماری آبله در سال ۱۹۸۰ میلادی که حدوداً پانصد میلیون قربانی گرفت، شیوع بیماریهایی مثل ابولا، سارس، و… نگرانیهایی جدی را در جامعه بین المللی دامن زد. با وجود این در پایان دهه دوم قرن ۲۱، که سرعت پیشرفت علم و فناوری به حد اعجاب انگیزی رسید، برای کمتر کسی این امر قابل تصور بود که ویروس جدیدی به نام کرونا به عامل تهدید حیات افراد تبدیل شود و بحرانی بین المللی ایجاد کند.
شیوع کرونا بیشک رخدادی بزرگ با ابعاد بهداشتی و درمانی، اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و امنیتی است که عرصه جهانی و روابط و حقوق بینالملل را نیز تحت تأثیر قرار داده است. این بحران بزرگ جهانی نشان داد که کشورهای بزرگ علیرغم انباشت قدرت سختِ بسیار، آسیبپذیریِ زیادی نیز دارند. یعنی نظام بینالمللی که همگان انتظار داشتند به صورت یک تقابل هستهای یا جنگ جهانی سوم دستخوش تغییر و تحول شود، تحت تأثیر یک ویروس غیر قابل پیشبینی قرار گرفته است. نظام بینالمللی در دهههای اخیر با بحرانها و مسائل مختلفی مواجه بوده است، اما هیچکدام از آنها به اندازه شیوع ویروس کرونا یا کوویید -۱۹ نتوانسته بودند کشورهای بسیاری را از چین تا آمریکا، از ایران تا ایتالیا و از آسیا تا آفریقا و اروپا را درگیر کنند.
با شیوع ویروس کرونا و به ویژه همه گیرشدن این ویروس، یکی از موضوعات درخور توجه در وضع روابط و نظام بین الملل، دوران پس از کرونا است. این میان، تحلیلگران مختلف از چهرههای رسانهای تا نظریه پردازان بزرگ روابط بین الملل و حقوق بین الملل در سطح جهانی از دیدگاههای مختلف به این موضوع پرداختهاند. بنابراین به نظر میرسد که تأثیر کرونا بر آینده روابط و نظام بین الملل را از ۵ دیدگاه میتوان مورد توجه قرار داد.
۱. موضوع اصلی: یکی از مسائل اصلی مورد توجه متفکران روابط بین الملل در دورههای مختلف این بوده است که چه تحولی در وضعیت بازیگران روابط بین الملل رخ میدهد. در بحران کرونا نیز این امر بیش از هر موضوع دیگری در بین نظریه پردازان روابط بین الملل مطرح شده است. رویکرد غالب این است که ویروس کرونا باعث قدرتمندشدن دولتها بهعنوان بازیگران سنتی روابط بین الملل شده و بار دیگر آنها را احیا کرده است. فارغ از این دیدگاه، به نظر میرسد در شرایط همه گیری ویروس کرونا نمیتوان نقش برجسته سازمانهای بین المللی مانند سازمان بهداشت جهانی به عنوان سنگر اصلی مقابله با ویروس کرونا در دنیا، صندوق بین المللی پول، بانک جهانی، و… را نادیده گرفت. اگرچه، این بحران را میتوان آزمونی اساسی و مهم برای سازمانهای بین المللی نیز تلقی کرد و نتیجه گرفت که در کنار دولتها، سازمانهای بین المللی نیز فعالیت بسیار پررنگی در مقابله با این بحران داشتهاند.
۲. موضوع جهانیشدن: بسیاری از تحلیلگران رسانهای و استادان روابط بین الملل بر این باورند که جهانیشدن نخستین قربانی شیوع کرونا بوده است و کاهش رفتوآمدها، تحکیم مرزها، تضعیف اتحادیههایی نظیر اتحادیه اروپا و… را نشانه و دلیل ادعای خود میدانند. با اینحال، باید در نظر داشت که نفس شیوع کرونا در سطح جهانی میتواند نشانهای از جهانیشدن باشد. هرچند با همه گیری کرونا محدودیتهایی در مقابل مبادلات و مراودات جهانی و چالشهایی برای هم گراییهای فرامرزی رخ داده است.
۳. موضوع محیط زیست درحالیکه دو عنصر بالا به کنشگران و چارچوب کنشگری در نظام بینالملل میپردازد، از اینجا به بعد سه موضوع روز نظام بینالملل بررسی میشود. به نظر میرسد که مسئله محیط زیست یکی از جدیترین مسائل روز سیاست بین الملل باشد. بحران کرونا تا کنون به نفع محیط زیست بوده است، زیرا تولید و مصرف را کاهش داده و نوعی آرامش و پاکیزگی بر زمین حاکم شده است. با این حال، پس از بحران کرونا ممکن است محیط زیست با نوعی تقاضای فزاینده انسانی مواجه شود و این میتواند مخرب باشد.
۴. صلح و منازعه: صلح و منازعه قدیمیترین و جدیترین موضوع روابط بین الملل است. شیوع کرونا ظاهراً بر این موضوع نیز بیتأثیر نبوده است. پیامدهای کرونا برای صلح جهانی از زاویههای مختلف قابل بررسی است، اما در یک نگاه کلی به نظر میرسد که حداقل تاکنون جوانبی از صلح و منازعه به طور هم زمان تحتتأثیر کرونا بروز یافته است. از یک سو، دغدغه مشترک کشورهای مختلف در زمینه کرونا باعث تمرکز آنها بر این مسئله شده است و از سوی دیگر، بیم آن میرود که برخی کشورها برای انحراف افکار عمومی دست به رفتارهای ستیزهجویانه بزنند.
۵. نظامیان و نظامیگری: نهایتاً نکتهای که لازم است به آن توجه داشت، نقش متفاوت نظامیان در بحران کروناست. نظامیان تا کنون موفق شدهاند صورت دیگری از خود را نشان دهند و کارآمدی خود در مواقع بحرانی را بهعنوان نیروهای انساندوست بهتصویر بکشند. مروری بر فعالیت دولتهای مختلف در مقابله با بحران کرونا مؤید این امر و ایفای نقش نظامیان در حوزه درمانی است. به عنوان مثال، همانطور که شاهد هستیم در این روزها که هموطنان عزیزمان در سیستان و بلوچستان درگیر شیوع موج جدید و بسیار سخت کرونا هستند به گفته فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران کادر درمانی نزاجا تا پایان بحران کرونا در سیستان و بلوچستان مستقر شده است.
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»
فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصههای مجید
رمزگشایی از یک مشکل رایج اجتماع؛چرا یکدیگر را به آسانی قضاوت می کنیم؟
ولادت امام حسن عسکری(ع) هیئت کجا برویم؟
فرماندار کالیفرنیا کلید قطع هوش مصنوعی ایجاد می کند
مصر حساب شبکه های اجتماعی کاربران زیر ۱۳ سال را ممنوع کرد
جمینای هم هکر شد
ویرایش جدید کتاب «امین زبان و ادب پارسی» منتشر شد
خاتمِ گمشده را باز بجو ای ایران! که بدان حلقه جهان زیر نگین ما بود
ورود کتابهای دیجیتال، پایان عمر کتابهای چاپی نیست
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.