کد خبر: 11283
ف
سیاست و سلامت
پیامدهای ناخواستۀ نیکوکاری
روبان‌ها و مچ‌بندهای سلامت و نیکوکاری چگونه کنش سیاسی را از بین می‌برند؟
شبکه علمی ثریا به نقل از ترجمان: مفهومی وجود دارد به نام «قانون پیامدهای ناخواسته» که رابرت مرتونِ جامعه‌شناس آن را ترویج داده است. البته همه می‌دانیم که پیامدهای ناخواسته ممکن است مثبت هم باشند؛ اما این اصطلاح بیشتر به عواقب منفیِ پیش‌بینی‌نشده‌ای ارجاع دارد که از کارهایمان حاصل می‌شود. مطابق این قانون، گاهی کسانی که بهترین نیت را دارند، بیشترین آسیب را می‌رسانند! با اندیشه‌ای در این باب، می‌توان فهمید که کمپین‌های «آگاهی‌بخشی» نیز می‌توانند چنین نتیجه‌ای داشته باشند.
 
کن مک‌لاکلین ـ اسپایکد — مفهومی وجود دارد به نام «قانون پیامدهای ناخواسته (1)» که رابرت مرتون (2) جامعه‌شناس آن را ترویج داده است. البته همه می‌دانیم که پیامدهای ناخواسته ممکن است مثبت هم باشند؛ اما این اصطلاح بیشتر به عواقب منفیِ پیش‌بینی‌نشده‌ای ارجاع دارد که از کارهایمان حاصل می‌شود. مطابق این قانون، گاهی کسانی که بهترین نیت را دارند، بیشترین آسیب را می‌رسانند! با اندیشه‌ای در این باب، می‌توان فهمید که کمپین‌های «آگاهی‌بخشی (3)» نیز می‌توانند چنین نتیجه‌ای داشته باشند.


هدف این‌دست کمپین‌ها که روشنگرانه به نظر می‌رسند، معمولاً افزایش آگاهی ما دربارۀ یک سری امور و همچنین جمع‌آوری کمک‌های مالی برای اهداف خاص است. منتها این کمپین‌ها هرگز روشنگرانه یا حتی خیرخواهانه نیستند؛ بلکه ابعاد منفی زیادی در این مُد تازه، یعنی افزایش سطح آگاهی وجود دارد.

اول اینکه پیام‌های افزایش سطح آگاهی را در همه‌جا می‌توان دید. نگاهی گذرا به تقویم پروژۀ بریتانیا (4) دربارۀ برنامه‌های افزایش سطح آگاهی نشان می‌دهد که تنها در مارس ۲۰۱۵ چندین برنامۀ این‌چنینی برگزار می‌گردد: «هفتۀ آگاهی ذهنی»، «هفتۀ جهانی بیماری آب‌سیاه» و «روز جهانی کلیه». در ماه‌های بعد هم آگاهی ما دربارۀ بسیاری مسائل همچون کودک‌آزاری، مصرف الکل، بدرفتاری در خانه، بیماری قلبی، سرطان، استرس و چندین مشکل ذهنی دیگر افزایش می‌یابد. با نگاهی به این فهرست‌ها اینگونه به نظر می‌رسد که امروزه مشکل اصلی پیش‌ِ روی بشریت، ناآگاهی است. مفسری به‌طعنه می‌نویسد که «اگر چیزی مهم‌تر از افزایش سطح آگاهی وجود داشته باشد»، او از آن آگاهی ندارد!

به نظر می‌رسد این کمپین‌ها نه‌تنها به ما کمکی نمی‌کنند تا با مشکلات جامعه دست‌وپنجه نرم کنیم؛ بلکه فقط پریشانی ما را افزایش داده و مردم را با پیام‌های بی‌پایان و سردرگم‌کننده بمباران می‌کنند. این پیام‌ها به ما می‌گویند که در معرض خطرات بی‌شمار هستیم. این اثرات منفی، ریشه در مشکل سیاسی عمیق‌تری دارد. معمولاً کمپین‌های آگاهی‌بخشی، نوعی کنش سیاسی به شمار می‌روند. برگزارکنندگان این برنامه‌ها می‌گویند که مردم با افزایش سطح آگاهی‌شان می‌توانند کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشند. این در حالی است که در اکثر موارد، اینگونه کمپین‌ها سبک‌زندگی و روابط ما را هدف قرار می‌دهند؛ نه هرگونه طرح وسیع‌تر سیاسی را. پیش‌تر در مطلبی در پایگاه اسپایکد (5) گفته بودم که مفهوم توانمندسازی شخصی (6)، بیشتر برای این است که مردم به سمت حاکمیت دولت (7) کشیده شوند. این، امری است که آنان کنترل معنادار چندانی بر آن ندارند.

درواقع شوق کنونی برای «آگاهی‌بخشی»، نشانۀ نفی کنش سیاسی و قراردادن نوعی اخلاق‌آموزیِ بالا به پایین و درمانی به جای آن است. برخی کنش‌گران معتقدند که امروزه افزایش سطح آگاهی، مشابه کنش‌های

زمان آن رسیده است که سطح آگاهی خود را دربارۀ «خطرات افزایشِ سطح آگاهی» بیشتر کنیم.

سیاسی آگاهی‌بخشی (8) در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ است. از نظر بسیاری از چپ‌گرایانِ دهۀ ۱۹۶۰، مشکلات از آنجا نشأت می‌گرفت که توده‌ها، برخلاف خود آنان، از «آگاهی کاذب (9)» رنج می‌برند. این باعث می‌شود که نتوانند متوجه ستمی شوند که به آن‌ها می‌شود. امروزه نیز برگزارکنندگان کمپین‌ها، ناآگاهی را مشکلی می‌دانند که توده‌ها را محکوم به بیماری و ناامیدی می‌کند. در هر دو مورد، تمایز اخلاقی روشنی وجود دارد: در مورد اول، تمایز بین افراد دارای آگاهی راستین و افراد دارای آگاهی کاذب؛ در مورد دوم بین افراد آگاه و ناآگاه.

در اینگونه رویکردهای بالا به پایین به مسائل اجتماعی و سیاسی، وجه جمعی سیاست نادیده گرفته می‌شود. بله، افراد دیدگاه‌هایی دارند که به نظرشان درست است. این طبیعتاً باعث می‌شود دیدگاه‌های مخالف را نادرست بدانند. اما آگاهی سیاسی از طریق فرایند کشمکش، بحث و اندیشه شکل می‌گیرد. «حقیقت‌گوییِ» بالا به پایین اصلاً جایگزین خوبی برای این فرایند نیست.

منتها یک تفاوت اصلی بین آگاهی‌بخشان دهۀ ۱۹۶۰ و افزایش‌دهندگان امروزیِ سطح آگاهی وجود دارد. حداقل این است که کنشگرانِ دهه ۱۹۶۰ هدف خود را ترویج پیامی خاص می‌دانستند؛ اما کنشگران امروزی بیشتر می‌خواهند آگاهی خود را (با مچ‌بند و روبان) به رخ بکشند؛ نه اینکه آن را ترویج دهند.

سارا مور (10) تحلیلی ارزنده در باب «فرهنگ روبانی» انجام می‌دهد. این مفهوم مربوط به مُدی است که بر اساس آن، مردم روبان‌های آگاهی و مچ‌بندهای نیکوکاری می‌بندند. وی در تحلیل خود خاطرنشان می‌کند که بسیاری از کسانی که مچ‌بند و روبان می‌بندند، در مورد نیکوکاری، بیماری یا مسئله‌ای که روبانشان نماد آن است، دانش چندانی ندارند. او یادآور می‌شود که افراد بسیاری، روبانشان را بر مبنای هم‌خوانی آن با لباس آن روزشان انتخاب می‌کنند.

مور در ادامه اذعان می‌کند که بستن روبان یا مچ‌بند نشان‌دهندۀ این است که فرد در حالت خودآگاهی است؛ نه آگاهی از هدف یا مسئله‌ای خاص. به‌عبارت‌دیگر، چیزی که به خورد عموم می‌دهند، خودنمایی است: اینکه بگویند من «آگاه» هستم. پس بدین‌صورت، نشان‌دادن آگاهی، تبدیل به روشی می‌شود برای ابراز وجود که عاری از هرگونه نظرگاه سیاسی یا چارچوبِ داوری است. این امر به‌خصوص دربارۀ روبان‌هایی صادق است که نهضت‌های مربوط به سلامت را ترویج می‌دهند. اینگونه روبان‌ها نشان می‌دهند که فرد، با آگاهی از خطراتی که برای سلامتش تهدیدکننده‌اند، می‌کوشد تا از آن‌ها اجتناب کند. پس افزایش آگاهی در این معنا به بقای خویشتن تبدیل می‌شود. این یعنی مِیلی به جلوگیری از مرگ، نه تصدیق زندگی و گزینه‌های سیاسی آن.

فرقۀ آگاهی‌بخشی، هرگز خیرخواهانه نیست و تأثیری زیان‌بار و آشکار دارد. برای مبارزه با این مد مخرب و برای احیای حوزۀ عمومی و سیاسی باید آگاهی خود را از خطرات افزایش سطح آگاهی، بیشتر کنیم.


پی‌نوشت‌ها:
* کن مک‌لاکلین دانشیار دانشگاه متروپولیتن منچسترِ انگلیس است. کتاب اخیر او را انتشارات راتلج با عنوان بقای هویت: آسیب‌پذیری و روانشناسی بازشناخت منتشر کرده است.

[۱] The law of unintended consequences
[۲] Robert Merton
[۳] Awareness raising campaigns
[۴] Project Britain's calendar
[۵] spiked
[۶] Personal empowerment
[۷] State governance
[۸] Consciousness-raising
[۹] False consciousness
[۱۰] Sarah Moore

مترجم: علیرضا شفیعی‌نسب

مرجع: Spiked


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

دست‌نوشته رهبر شهید انقلاب برای تقدیر از شهید حسن طهرانی مقدم

تصویر منتشرشده در رسانه‌ها تحت عنوان تست موشک در آسمان غرب تهران

ساخت نانوذرات دارویی ضدسرطان با نور خورشید در زمانی کوتاه

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

زمزمه‌های استعفای مدیر انویدیا آغاز شد

«مواد و ساخت پیشرفته» پیشران اقتدار صنعتی و ارتقای تاب‌آوری فناورانه

سناریوهای ورود با تأخیر دانشجویان نوورود گروه علوم پزشکی بررسی شد

تقویم جدید آزمون زبان انگلیسی MHLE سال ۱۴۰۵ منتشر شد

دانشجویان متأهل ملزم به بازپرداخت یکجای وام ودیعه مسکن شدند

تغییرات تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی اعلام شد؛ تمدید مهلت ثبت نام

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

قبل از خرید قطعات آسانسور این 7 نکته را بدانید

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

مکرون: هوش مصنوعی خطرناک باید برای کودکان ممنوع شود

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

کشف سیاره ای که ناگهان ناپدید شد!

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

روبات جدید گوگل آسیب نرساندن به کودکان را می‌آموزد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید