هدف ایندست کمپینها که روشنگرانه به نظر میرسند، معمولاً افزایش آگاهی ما دربارۀ یک سری امور و همچنین جمعآوری کمکهای مالی برای اهداف خاص است. منتها این کمپینها هرگز روشنگرانه یا حتی خیرخواهانه نیستند؛ بلکه ابعاد منفی زیادی در این مُد تازه، یعنی افزایش سطح آگاهی وجود دارد.
اول اینکه پیامهای افزایش سطح آگاهی را در همهجا میتوان دید. نگاهی گذرا به تقویم پروژۀ بریتانیا (4) دربارۀ برنامههای افزایش سطح آگاهی نشان میدهد که تنها در مارس ۲۰۱۵ چندین برنامۀ اینچنینی برگزار میگردد: «هفتۀ آگاهی ذهنی»، «هفتۀ جهانی بیماری آبسیاه» و «روز جهانی کلیه». در ماههای بعد هم آگاهی ما دربارۀ بسیاری مسائل همچون کودکآزاری، مصرف الکل، بدرفتاری در خانه، بیماری قلبی، سرطان، استرس و چندین مشکل ذهنی دیگر افزایش مییابد. با نگاهی به این فهرستها اینگونه به نظر میرسد که امروزه مشکل اصلی پیشِ روی بشریت، ناآگاهی است. مفسری بهطعنه مینویسد که «اگر چیزی مهمتر از افزایش سطح آگاهی وجود داشته باشد»، او از آن آگاهی ندارد!
به نظر میرسد این کمپینها نهتنها به ما کمکی نمیکنند تا با مشکلات جامعه دستوپنجه نرم کنیم؛ بلکه فقط پریشانی ما را افزایش داده و مردم را با پیامهای بیپایان و سردرگمکننده بمباران میکنند. این پیامها به ما میگویند که در معرض خطرات بیشمار هستیم. این اثرات منفی، ریشه در مشکل سیاسی عمیقتری دارد. معمولاً کمپینهای آگاهیبخشی، نوعی کنش سیاسی به شمار میروند. برگزارکنندگان این برنامهها میگویند که مردم با افزایش سطح آگاهیشان میتوانند کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشند. این در حالی است که در اکثر موارد، اینگونه کمپینها سبکزندگی و روابط ما را هدف قرار میدهند؛ نه هرگونه طرح وسیعتر سیاسی را. پیشتر در مطلبی در پایگاه اسپایکد (5) گفته بودم که مفهوم توانمندسازی شخصی (6)، بیشتر برای این است که مردم به سمت حاکمیت دولت (7) کشیده شوند. این، امری است که آنان کنترل معنادار چندانی بر آن ندارند.
درواقع شوق کنونی برای «آگاهیبخشی»، نشانۀ نفی کنش سیاسی و قراردادن نوعی اخلاقآموزیِ بالا به پایین و درمانی به جای آن است. برخی کنشگران معتقدند که امروزه افزایش سطح آگاهی، مشابه کنشهای
سیاسی آگاهیبخشی (8) در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ است. از نظر بسیاری از چپگرایانِ دهۀ ۱۹۶۰، مشکلات از آنجا نشأت میگرفت که تودهها، برخلاف خود آنان، از «آگاهی کاذب (9)» رنج میبرند. این باعث میشود که نتوانند متوجه ستمی شوند که به آنها میشود. امروزه نیز برگزارکنندگان کمپینها، ناآگاهی را مشکلی میدانند که تودهها را محکوم به بیماری و ناامیدی میکند. در هر دو مورد، تمایز اخلاقی روشنی وجود دارد: در مورد اول، تمایز بین افراد دارای آگاهی راستین و افراد دارای آگاهی کاذب؛ در مورد دوم بین افراد آگاه و ناآگاه.
در اینگونه رویکردهای بالا به پایین به مسائل اجتماعی و سیاسی، وجه جمعی سیاست نادیده گرفته میشود. بله، افراد دیدگاههایی دارند که به نظرشان درست است. این طبیعتاً باعث میشود دیدگاههای مخالف را نادرست بدانند. اما آگاهی سیاسی از طریق فرایند کشمکش، بحث و اندیشه شکل میگیرد. «حقیقتگوییِ» بالا به پایین اصلاً جایگزین خوبی برای این فرایند نیست.
منتها یک تفاوت اصلی بین آگاهیبخشان دهۀ ۱۹۶۰ و افزایشدهندگان امروزیِ سطح آگاهی وجود دارد. حداقل این است که کنشگرانِ دهه ۱۹۶۰ هدف خود را ترویج پیامی خاص میدانستند؛ اما کنشگران امروزی بیشتر میخواهند آگاهی خود را (با مچبند و روبان) به رخ بکشند؛ نه اینکه آن را ترویج دهند.
سارا مور (10) تحلیلی ارزنده در باب «فرهنگ روبانی» انجام میدهد. این مفهوم مربوط به مُدی است که بر اساس آن، مردم روبانهای آگاهی و مچبندهای نیکوکاری میبندند. وی در تحلیل خود خاطرنشان میکند که بسیاری از کسانی که مچبند و روبان میبندند، در مورد نیکوکاری، بیماری یا مسئلهای که روبانشان نماد آن است، دانش چندانی ندارند. او یادآور میشود که افراد بسیاری، روبانشان را بر مبنای همخوانی آن با لباس آن روزشان انتخاب میکنند.
مور در ادامه اذعان میکند که بستن روبان یا مچبند نشاندهندۀ این است که فرد در حالت خودآگاهی است؛ نه آگاهی از هدف یا مسئلهای خاص. بهعبارتدیگر، چیزی که به خورد عموم میدهند، خودنمایی است: اینکه بگویند من «آگاه» هستم. پس بدینصورت، نشاندادن آگاهی، تبدیل به روشی میشود برای ابراز وجود که عاری از هرگونه نظرگاه سیاسی یا چارچوبِ داوری است. این امر بهخصوص دربارۀ روبانهایی صادق است که نهضتهای مربوط به سلامت را ترویج میدهند. اینگونه روبانها نشان میدهند که فرد، با آگاهی از خطراتی که برای سلامتش تهدیدکنندهاند، میکوشد تا از آنها اجتناب کند. پس افزایش آگاهی در این معنا به بقای خویشتن تبدیل میشود. این یعنی مِیلی به جلوگیری از مرگ، نه تصدیق زندگی و گزینههای سیاسی آن.
فرقۀ آگاهیبخشی، هرگز خیرخواهانه نیست و تأثیری زیانبار و آشکار دارد. برای مبارزه با این مد مخرب و برای احیای حوزۀ عمومی و سیاسی باید آگاهی خود را از خطرات افزایش سطح آگاهی، بیشتر کنیم.
پینوشتها:
* کن مکلاکلین دانشیار دانشگاه متروپولیتن منچسترِ انگلیس است. کتاب اخیر او را انتشارات راتلج با عنوان بقای هویت: آسیبپذیری و روانشناسی بازشناخت منتشر کرده است.
[۱] The law of unintended consequences
[۲] Robert Merton
[۳] Awareness raising campaigns
[۴] Project Britain's calendar
[۵] spiked
[۶] Personal empowerment
[۷] State governance
[۸] Consciousness-raising
[۹] False consciousness
[۱۰] Sarah Moore
مترجم: علیرضا شفیعینسب
مرجع: Spiked
اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران
جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد
استرالیا جریمه شبکههای اجتماعی را دو برابر کرد
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.