کد خبر: 14708
ف
یوسفی راد:
باید سنت نبوی را مبنا قرار داد تا اعتدال رفتاری و عملی ایجاد شود
یوسفی راد در همایش گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و جهان عرب گفت: باید سنت نبوی و سیره ائمه اطهار(ع) را هم در روش گفتگو و هم در هدف­گذاری مبنا قرار داد تا تعقل و اعتدال رفتاری و عملی متجلی گردد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، همایش نقش اندیشه های فلسفی در گفت‌وگوهای فرهنگی ایران و جهان عرب، چهارشنبه و پنج شنبه دوم و سوم اسفندماه با همکاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بیت الحکمه شهر بغداد برگزار شد. مرتضی یوسفی‌راد استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به ارائه مقاله خود با عنوان ظرفیت­های عقل عملی در گفت و گوهای فرهنگی ایران و جهان عرب پرداخت که در ادامه از نظر شما می گذرد:

ایران و کشورهای عربی از جهات جغرافیایی و فرهنگی و قومی و نژادی متکثرند و مادامی که این کثرت­ها خردمندانه مدیریت نشوند به جهت متکثر و مختلف بودنشان در منافع، استعداد و قابلیت دارند که به تعارض و تشنج و جنگ و خونریزی تبدیل گردند اما اگر خردمندانه مدیریت شوند اختلافات و تعارض ­ها کنار رفته و کثرت­ها و تفاوت­ها هم افزا شده و به همگرایی و همزیستی تبدیل می ­شود و توانمندی ­ها و ظرفیت ­ها طرفین جهت دست یابی به اهداف بالا می­ رود.

از این رو ادعا آن است که عقل عملی که در فضای اسلامی بر پایه حکمت و شریعت قرار گرفته است، مادامی که به دور از تعصبات باشد کارویژه­های ادراکی و خصوصا تدبیری و تجویزی آن ظرفیت­های همگرایانه و وحدت بخش را میان ایران و کشورهای عربی بر اساس مشترکات مبنایی (دینی و اسلامی و فرهنگی و تاریخی) تولید می­ کند. از این رو ابتدا اشاره ­ای به جایگاه عقل و گفت‌وگو در آموزه ­های دینی شده سپس به چیستی و کارویژه‌های ادراکی و تدبیری و تجویزی عقل عملی پرداخته و در ادامه بر محیط بیرون یعنی گفتگوهای فرهنگی میان ایران و جهان عرب تطبیق داده می­شود و در آخر به موانع و آفات و آسیب­های جهت شناسایی و تدبیر در رفع آنها پرداخته می­شود.

1- جایگاه عقل و گفتگو در آموزه ­های دینی

آیات متعددی در قرآن به انسان تفکر و تعقل از  محیط اطراف خود را توصیه می­ کند تا با چشم گشوده حقایق عالم هستی را به درستی فهم نموده و از آنچه حقیقت ندارد دوری نماید (روم/ 5). در نگاه قرآنی اهل خرد و اهل تفکر مورد تمجید قرار گرفته­ اند به طوری که آن در کنار ذکر و یاد خدا آمده است (آل عمران/ 191). در مقابل قرآن به مذمت کسانی برمی ­آید که اهل تعقل و تفکر نیستند و زندگی را بر پایه احساسات و عواطف بدون سنجش عقل و سنجش منافع و مضار و بر پایه تعصبات یا کینه ­ها می­ دانند. اینان به جای رشد و پیشرفت مایه عقب ماندگی می­ شوند.

تأکید آموزه­ های دینی همواره بر این است که مسلمانان در روابط خود با یکدیگر با تدبیر عمل کنند و از عقل بهره گیرند تا جایی که عقل در مقام پیامبر درونی هر انسانی معرفی شده است. چنین توجهی نشان از آن است که دین اسلام بیش از ادیان دیگر به عقل و کاربری آن در زندگی توجه نموده است تا مسلمین از رفتارهای احساسی اجتناب کنند و افراط و تفریط­ ها را بشناسند و آنها را از خود واگذارند. دین اسلام بر امر گفتگوی سازنده و هدفمند بیش از همه اصرار و تأکید می­ ورزد و کاربرد خشونت را تجویز نمی کند مگر در شرائطی خاص. در عین حال که برای دامنه موضوعاتِ گفتگو محدودیتی قائل نیست.

2- کارویژه­ های ادراکی و معرفتی عقل عملی

در معرفت شناسی فلسفی عقل عملی توانایی دارد امور واقعیِ عینیِ خارجی و جزیی و زمان­مند را درک کند و از وجود و عدم وجود، از خیریت و عدم خیریت آنها، از مصالح و منافع و ضرر و زیان­ها و ملاکات برتری­ها و مضرات آنها اطلاع یابد. از جمله اموری را که می­ تواند درک کند حُسن و خیریت گفتگو است از آن جهت که گفتگو می‌تواند تضادها و تعارضات را رفع کند و منافع و زبان مشترک افراد و جامعه و ملت­ها و اقوام مختلف را تثبیت نماید تا وحدت جامعه را در پی داشته باشد. از طرفی چون زبان مشترک را می­ فهد در این صورت تفکر و فرهنگ مشترک ملت­ها و جوامع را درک می­ کند.

 در فضای گفتگویی کثرت­ها مانند تفاوت­های فرهنگی، قومی، سرزمینی، مذهبی و زبانی موضوعیت داشته و  دیده می­شوند و دیگر متغیرهایِ واگرای ژئوپلیتیکی و غیر آن مثل رقابت­های ناسالم و غیر معقول سیاسی و سرزمینی شرّ و ناپسند و نامطلوب تلقی می­ گردند و شأن تجویزیِ عقل آنها را تجویز نمی ­کند.

3-کارویژه تدبیری و تجویزی عقل عملی

به نظر فلاسفه اسلامی عقل عملی همراه با ادراک امور واقعی عینی خارجیِ متکثر، بر پایه مبانی معرفت شناسانه و اهداف برخاسته از آنها توانایی دارد ابتدا درکی از وحدت و اشتراک امور متکثر داشته و سپس حول وحدت و اشتراک، آنها را جمع بلکه تجمیع و ترکیب نموده و از تجمیع و ترکیب آنها هویت و تشخصی دیگر با آثار و نتایج متفاوت از حالت فردی برای آنها اعتبار و ایجاد نماید و در نهایت به تجویز اقتضائات و لوازم هویت و تشخص جدید و برآوردن آنها بر می­ آید.

بنابراین حیثیت تدبیری و تجویزی عقل عملی: 1. در جلوگیری از تفرقه و تشتت و کثرت ­ها به عنوان انحراف از تعادل و از مصالح و منافع، 2. در ایجاد حساسیت نسبت به منافع خود، و 3. ایجاد تعادل میان کثرت­ها و  تشتت­ها نقش آفرینی می­ کند.

3/1:ویژگی­های عقل عملی

- عقل عملی مشکلات زندگی مدنی را می­بیند و جهت رفعشان چاره اندیشیدی می­نماید.

- عقل عملی به جای پذیرش تک عقلی شدن و وحدت انگاری محض، کثرت­ها و تفاوت­ها و اختلافات را هم می­ بیند و با توجه به آنها تجویز می­ کند. از این رو عطف به همزیستی و همکاری دارد.

- آنچه موجب می­شود در جهان خارج و حوزۀ عینیات به حسن معاش بیانجامد و تعاون و همکاری و همیاری و همبستگی انسان­ها را در برداشته باشد حکومت عقل است و آن است که بیشترین سود را برای بشر به ارمغان می­آورد. اینکه غرب و در رأس آن امریکا به شدت به مخالفت با هسته­ ای شدن ایران برمی ­آید به خاطر آن است که نمی­ خواهد عقل عملی که عقل  محاسبه­ گر و سودانگار است نزد کارگزاران و حاکمان فعال شود.

4-عقل عملی؛ ظرفیت­های گفت و گویی مشترک ایران و جهان عرب

ایران و کشورهای عربی از جهات مختلفی متعدد و متکثر و متفاوت می ­باشند اما با توجه به مشترکات فرهنگی ـ مذهبی و تاریخی و جغرافیایی می­ توان با ابزار گفتگو منافع مشترک را شناسایی و سپس آنها را تجمیع و هدفمند نموده تا با تجمیع و ترکیب میان آنها تشخص و هویتی جدید یابند و با عقل جمعی سامان دهنده و هدایت کننده ابتدا منافع و مضار خود را خوب تشخیص داده و در ادامه تدابیر بعدی جهت حفظ و دوام و کارآمد سازی آنها صورت گیرد تا حاصل آن همبستگی و تعامل و در نهایت یکپارچگی ایران و جهان عرب را در پی داشته باشد. از این رو باید بیش از پیش خردورزی از منافع و مصالح جهان اسلام مورد بحث قرار گیرد و با گفتگوهای فرهنگی، عقلانیت متناسب تولید شود و از تفسیر­های ستیزه­جویانه و انحصار طلبانه تکفیری خودداری گردد.

4/1:راه حل­های (ایجابی) تدبیری و تجویزی عقل عملی

- باید میان ایران و کشورهای عربی به ایجاد فهم مشترک از شناخت موانع، چالش­ها، راه حل­ها و اهداف برآمد.

- از مهم­ترین نتایج کارکرد عقل عملی در میان ایرانیان و کشورهای عربی به ­ویژه میان نخبگان آنها تولید عقلانیت برخاسته از حکمت و شریعت است. از مهم­ترین آثار عقلانیت در جامعه برقراری صلح و آرامش است و صلح و آرامش به سود ملت­های مسلمان ایران و کشورهای عربی می ­باشد و باید به شدت از رفتارهای ناسازگار با چنین عقلانیتی پرهیز نمود.

- باید احترام متقابل را حاکم بر فضای گفتگوها نمود تا گفتگوها ضمانت بقا و استمرار پیدا نماید.

- باید با به کارگیری عقل محاسبه ­گرانه گفتگوها هدف گذاری شود تا نتایج عملی در برداشته باشد.

-باید از طریق نقش آفرینی نخبگان فرهنگی در سیاست­های دولت­ها صلح و آشتی را بر روابط آنها حاکم گرداند تا با تقویت گفتگوها روابط مبتنی بر تأمین منافع همه کشورهای مورد گفتگو جایگزین گردد.

- باید سنت نبوی و سیره ائمه اطهار(ع) را هم در روش گفتگو  و هم در هدف­ گذاری مبنا قرار داد تا تعقل و اعتدال رفتاری و عملی متجلی گردد.

- باید طرفین گفتگو یکدیگر را به مثابه استراتژی نگاه کنند نه تاکتیک.

- باید نگاه به آینده را به عنوان یک راهبرد حاکم بر گفتگوها نمود تا هدف­مند جلو رفته و از میل به گذشته جلوگیری نمود.

4/2:راه حل­های (سلبی) تدبیری و تجویزی عقل عملی

بر طبق خردورزی تدبیری عقل عملی در گفتگوهای ایران و جهان عرب در نیل به اهداف مورد نظر ابتدا باید ضعف­ها و نارسایی­ها و آفات و تهدیدات شناسایی شده، در ادامه به راه مقابله با آنها اندیشیده شود. بنابراین خردورزی عقل عملی در دو سطح رفع و دفع انحرافات و ایجاد همگرایی و ارائه مصادیق آن می ­باشد.

- باید به شدت مانع بروز هرگونه خشونت و جنگ افروزی میان دولت­های مسلمان شد؛ زیرا به حکم عقل جنگ و خشونت مایه بی­ثباتی و تنش اجتماعی می­شود و تخریب ­ها و هزینه­ های زیادی در ابعاد مختلف جامعه برای ملت­های درگیر جنگ و برای بشریت در بردارد و جامعه و بشریت را از مسیر توسعه خود باز می­ دارد.

- باید صورت­های قومی و تعصبات نژادی مانند ناسیونالیسم افراطی تحت عنوان پان ایرانیسم و پان عربیسم که راه را برای خردورزی از تعاملات فرهنگی تنگ می­ کنند و جهل و ناتوانی که دائم خشونت خلق می ­کنند را از سر راه برداشت تا گفتگوها جایگزین شود و نتایج عملی مثبت بار آورند.

 - باید اختلافات مذهبی را در کیفیت تعاملات و ارتباطات و گفتگوهای فرهنگی کنار گذاشت و به جای آن اشترکات را برجسته نمود و بر پایه آنها ظرفیت­های بهره­وری را شناسایی و شکوفا ساخت.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)