کد خبر: 817
ف
بیژن عبدالکریمی:
از نظر طباطبایی هیچ نقطه ای خارج از تجدد وجود ندارد
عبدالکریمی گفت: از نظر طباطبایی هیچ نقطه ای خارج از تجدد وجود ندارد. به اعتقاد ایشان اندیشه ای که به گذشته تعلق دارد اساسا نمی تواند دوران جدید را تبیین کند.

به گزارش شبکه علمی ثریا، بیژن عبدالکریمی در نشست هم اندیشی «ابن خلدون و علوم اجتماعی؛ نگاهی انتقادی به روایت سیدجواد طباطبایی» که به همت پژوهشگاه علومی انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، ابتدا با بیان اینکه اینکه سیدجواد طباطبایی برای تاریخ تفکر کشورمان بسیار مهم است، گفت: ضرورت دارد با ایشان وارد دیالوگ شویم. طباطبایی برای اینکه توجه عمیقش به بحران اندیشه و آگاهی است، بسیار مهم است و من با آن در اینجا همدل هستم. اینکه باید تلاش کرد که به دور از فهم های ایدئولوژیک با تفکر برخورد کرد هم کاملا درست است. طباطبایی جزو اولین کسانی است که سعی می کند مفهوم سازی ایجاد کند. ایشان به توهم غرب ستیزی به عنوان تنها راه برون رفت از بحران آگاهی تکیه دارد و اینکه ما همیشه مشکل را به گردن غرب می اندازیم تاکید دارد.

وی افزود: طباطبایی جزو اولین کسانی است که به تفکر فلسفی می پردازد و تلاش می کند که یک نوع مفهوم سازی متافیزیکی در باره سنت تاریخی ما  انجام بدهد. در روزگار فروپاشی همه عناصر هویت بخش به درستی به این پرسش که ایرانی کیست و ایرانی چیست می پردازد و تلاش می کند که راه برون شدی از وضعیت کنونی پیدا کند. به نظرم طباطبایی به سطح عمیقی از وضعیت کنونی ما دست پیدا کرده است. دیدگاه طباطبایی را من حول چهار محور روش تفکر، مسائل و پرسش های بنیادی، راه حل های سلبی و پاسخ های ایجابی تقسیم بندی می کنم.

عبدالکریمی در ادامه گفت: روش تفکر طباطبایی در صدد است که در سطح فلسفی و نگرشی تاریخی به مسائل بپردازد و سنت نظری ما را جلوی چشم بیاورد. مسائل و پرسش های بنیادینی که طباطبایی به آنها نظر دارد عبارتند از؛ اینکه مسئله اصلی ما مسئله عقلانیت است. دومین مسئله تجدد است و ما به دلیل بحران در عقلانیت دچار بحران در تجدد شده ایم. مسئله دیگر امتناع و زوال اندیشه در ایران است که ما در سنت خودمان کمتر به مفهوم امتناع اندیشیده ایم و خود این نپرداختن و اندیشه نکردن درباره آن یک نوع امتناع است. ایشان ما را از راه هایی باز می دارد و اولین راه، بازگشت به گذشته است.

این استاد دانشگاه در ادامه یادآور شد: از نظر طباطبایی هم بازگشت به گذشته نامطلوب و ناممکن است. از نظر وی افرادی که در عقل شرعی می خواهند راهی پیدا کند این عقل شرعی  قدرت پرسشگری ندارد و به هیچ وجه نمی تواند به تاسیس عقلانیت جدیدی مباردت بکند تا بتوانیم به بحران های کنونی غلبه کنیم. از نظر طباطبایی هیچ نقطه ای خارج از تجدد وجود ندارد. به اعتقاد ایشان اندیشه ای که به گذشته تعلق دارد اساسا نمی تواند دوران جدید را تبیین کند.

عبدالکریم در ادامه راه حل های ایجابی طباطبایی را برشمرد و گفت: تکیه بر مواجهه فلسفی به این معناست که برای خروج از بحران عقلانیت ما نیاز به فلسفه داریم. راه دیگر ایجاد بنیادی برای عقلانیت است که جز به کمک فلسفه امکان پذیر نیست. ایشان معتقد است که در کنار سنن عارفانه، نوعی خردگرایی در قبل از اسلام وجود داشته است لااقل در حوزه اندیشه سیاسی، که آن را به نام اندیشه ایرانشهری می نامد. از نظر ایشان این اندیشه ایرانشهری خودش را در سیاست نامه ها در دوره های مختلف نشان می دهد که کاملا مغایر با مدینه فاضله فارابی و ... است.

وی در ادامه گفت: نکته دیگر توجه به تاریخیت بشر است. وی معتقد است نمی توان تجدد را نادیده گرفت. هرآن چیزی که به ما کمک کند که به تجدد بپیوندیم جزو اندیشه ایرانشهری محسوب می شود و هر آن چیزی که ما را از آن باز بردارد عوامل انحطاط است. تا اینجا من با دکتر طباطبایی همدل و همراه هستم اما از جایی که از ایشان پرسش دارم به این شرح است.

عبدالکریمی با قرائت چند جمله از ابتدای کتاب طباطبایی تصریح کرد: ظاهرا قصه از این قرار است که ما یک عصر زرین فرهنگ ایرانی و تفکر و فلسفه داشته ایم که با غلبه ترکان دچار انحطاط شده است. سوال این است که آیا ما حق داریم سنت حکمت ایرانی یا ایران شهری را به منزله اندیشه ایرانشهری - یونانی تلقی بکنیم؟ نکته دیگر این است که طباطبایی می پذیرد که ما یک عصر زرین داشته ایم، اما ایشان بحث را از انحطاط آغاز می کند. در تحلیل های تاریخی ایشان دو، سه قرن ابتدایی و تاریخ باستان کاملا مسکوت مانده است یعنی آغازگاهها مورد توجه قرار نگرفته است و این امری حیاتی و سرنوشت ساز است.

عبدالکریمی یادآور شد: در صورتی که آغاز را نباید کنار گذاشت. چرا طباطبایی درباره این سه قرن سکوت می کند و اساسا ما با محمد(ص) چه نسبتی داریم؟ در اندیشه ایرانشهری، محمد(ص) کجاست؟ به اعتقادم طباطبایی نمی توانسته است به قرون ابتدایی رجوع کند چرا که عصر زرین تاریخ ایرانی با تئوری ایشان سازگار نیست. کسی که می خواهد امتناع بنویسد نمی تواند عصر زرین را نادیده بگیرد چرا که باید یک عصر زرین بوده باشد که به انحطاط و امتناع رسیده باشد. به اعتقاد من تصور تفکر ایرانی بدون حکمت ایرانی در واقع مرگ تفکر ایرانی است و تمام تحلیل طباطبایی حول منطق یونانی است و دو وجه دیگر فرهنگ و تاریخ ایرانی به گونه ای تقلیل گرایانه نادیده گرفته شده است.

وی در ادامه گفت: به نظرم پاشنه آشیل تفکر دکترطباطبایی در این است که ایشان از انحطاط سنت صحبت می کند، دائما درباره سنت بحث می کند و ایشان از عوامل انحطاط صحبت می کند. اما مسئله بنیادی این است که سنت اساسا چیست؟ تا زمانی که ما نتوانیم سنت تاریخی خودمان را بیان کنیم و  فهم خودمان را از سنت روشن کنیم، مسیر بحث روشن نیست. به نظرم آنچه که طباطبایی درباره سنت می گوید سنت به منزله مجموعه باورها، اندیشه ها و جریاناتی است که در برابر عقلانیت متافیزیکی مقاومت می کند. لذا به این صورت نیست که در سنت تاریخی ما از اساس عین انحطاط است. این همان نگاه روشنگرانه به سنت است. نگاه طباطبایی نهایتا نگاهی روشنگرانه و روشنفکرانه و در واقع ضد سنت است. لذا در ذهن طباطبایی یک نوع ثنویت شکل می گیرد یعنی از یک سو عقلانیت یونانی را داریم و از یک سو کل سنت ما که عین انحطاط است. در واقع با طباطبایی به یک نوع ثنویت اندیشی ایدئولوژیک متصلب مواجه می شویم.

وی در پایان یادآور شد: من از اینجا که هیچ نقطه ای خارج از مدرنیته نیست موافقم و اگر کسی بخواهد خارج از آن بحث کند دچار توهم است. اما اینکه ما باید سنت را از چشم انداز تجدد نگاه کنیم آن سنت دیگر سنت نخواهد بود و دکتر طباطبایی همان مسیری را خواهد رفت که روشنفکران به اصطلاح دینی ما رفته اند و نهایت این مسیر عبارت از صورت مدرن بخشیدن به ماده سنت تاریخی  و این به معنای سکولار کردن و از درون تهی کردن سنت تاریخی است. من فکر می کنم ما امکانات هرمنوتیکی دیگر ی هم داریم.

 

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

سرویس‌های مایکروسافت احیا شدند

درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌؛ کسب ۹ مدال

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بین‌المللی

هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت

فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هسته‌ای

نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال

شهادت یک مامور فراجا در سیستان‌وبلوچستان

رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود

استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس

ابداع یک آبنبات‌چوبی برای معاینه کودکان

نانوپوشش‌ها به کمک افزایش عمر لنت‌های ترمز آمدند

دانشگاه باید از پارادایم «مدرک‌گرایی» به سمت «مهارت‌محوری» حرکت کند

گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است

تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی

جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد

شرایط ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان نوورود شاهد و ایثارگر

«پرواز ۶۵۵» ده‌نمکی به تدوین رسید

امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟

میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پری‌خانوم» رسید

برد پیت ۵۰ سال عقب می‌رود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمان‌ها

مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی

جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن می‌رسد

حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند

مدیرعامل انویدیا استعفا کرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش

۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست

همه عمار و مالک‌اشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول‌ است

برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد

کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)

تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون

آنچه کیهان کلهر درباره کتاب «بهجت الروح» گفت

زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد

ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکه‌های تحقیقات و فناوری علوم پزشکی

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران

ثبت‌نام تک‌دروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز می‌شود

مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد

آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود

فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی

آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار می‌شود

آغاز ثبت‌نام اعتکاف دانش‌آموزی ۱۴۰۵

دلایل افت رتبه دانشگاه‌ها در رتبه بندی‌ها چیست؟

دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیه‌های متفرقه اطلاعیه داد

مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش می‌کشد

چرا سهم شیر دانش‌آموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟

رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

درخشش دانش‌آموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی

برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید

روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانی‌مقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»

سند توسعه متوازن دانشگاه‌های علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد

اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند

بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند

این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟

چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟

عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس می‌گیرد

یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش