به گزارش شبکه علمی ثریا به نقل از شرق؛ فلسفه تحلیلی یکی از مهمترین سنتهای فلسفی در جهان جدید است که در مقام یک سنت معرفتی دستاوردهایی در عرصه آکادمیک و در حیطه رسمی تدریس و تحقیق فلسفی و همچنین در حوزه فرهنگ داشته است. در این سنت فکری بر عناصری همچون عقلانیت نقاد، یادگیری از اشتباهات، کثرتگرایی معرفتی، اخلاقیات مبتنیبر اصول عام و فراگیر تاکید میشود.
فلسفه تحلیلی در دهههای آغازین حیات خود تا حد زیادی به کاوشهای منطقی در ساختارهای زبانی مربوط به نظریههای فیزیکی توجه داشت، اما اهمیت علوم انسانی و اجتماعی نیز از نظر محققان در این حوزه پنهان نماند. از همان سالهای آغازین، بحث درخصوص شباهتها و تفاوتهای علوم انسانی و اجتماعی از یکسو و علوم فیزیکی و طبیعی از سوی دیگر و یافتن الگوی مناسب برای تبیین در حوزه علوم انسانی و اجتماعی در زمره موضوعاتی بود که توجه فیلسوفان تحلیلی را به خود جلب کرد.
در دهههای اخیر، ظرفیتهای موجود در سنت تحلیلی به نحو گستردهتری مورد استفاده پژوهشگران در حوزههای علوم انسانی و اجتماعی قرار گرفته است. همچنین بسیاری بر این باورند که فلسفه تحلیلی بهمثابه یک ابزار نظری هم به کار ارزیابی و سنجش نظریههایی میآید که مدعی بازنمایی واقعیتاند و هم در خدمت تحلیل نقادانه محتوای نظامهای فکری و نظری و معرفتی از سنخهای گوناگون است. باورها و آموزههای دینی و نیز پدیدار دین، بهمنزله یک پدیدار اجتماعی، در زمره موضوعات مورد توجه فیلسوفان تحلیلی است.
کتاب «فلسفه تحلیلی از منظر عقلانیت نقاد» برای تبیین اهمیت آموزههای اصلی سنت تحلیلی، آنها را با دو نمونه از رویکردهای نظری-عملی متعلق به جهان قدیم و جهان جدید مقایسه کرده است. نمونه نخست برگرفته از مجموعهای از توصیههاست که نویسنده کتاب مهم قابوسنامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، در تالیف خود آورده و نمونه دوم به رویکرد فیلسوفی ریچارد رورتی تعلق دارد که زمانی در زمره فیلسوفان تحلیلی بود و بعدها به صف نویسندگان پستمدرن پیوست.
در کتاب «فلسفه تحلیلی از منظر عقلانیت نقاد» نشان داده میشود که هدف اولی و اصلی توصیههای عملگرایانه عنصرالمعالی، دستیابی به معرفتهای نو و حذف خطاهای پیشین و پرده برگرفتن از رازهای نامکشوف واقعیت نیست، بلکه توجه آن معطوف به بالابردن شانس بقای مخاطب در عرصه تعاملات اجتماعی است. هدف فلسفه تحلیلی اما، فهم و شناخت واقعیت، اعم از واقعیتهای برساخته آدمی و غیر آن است.
کتاب حاضر مدعی است توفیق فلسفه تحلیلی را میتوان با توجه به تنوع رشتههایی که در درون آن رشد کرده و میزان تاثیری که بر اندیشه و عمل کنشگران در قلمروهای مختلف از علم و اخلاق و فلسفه گرفته تا سیاست و اقتصاد و فرهنگ گذاشته مشاهده کرد. کتاب اذعان دارد که به اعتبار گستردگی و تنوع حیطههایی که فلسفه تحلیلی و شاخههای متعدد آن، در آنها حضور داشتهاند و نیز به اعتبار پیدایش مداوم اندیشههای نو در سنت تحلیلی برای پاسخگویی به انواع مسائل جدید، ارائه تصویری جامع از تحولات مستمر در این سنت، هدفی نیست که بتوان در حد ظرفیت یک کتاب با حجم محدودی از صفحات بدان رسید. از اینرو، رصد مستمر آنچه در حوزه فلسفه تحلیلی رخ میدهد، به همت کنشگران مختلف و تکاپوی دائم آنان برای معرفی سنجیده این تحولات امکانپذیر است. مجموعه حاضر مدعی است به نیت تکمیل قسمت کوچکی از «جورچین» عظیم فلسفه تحلیلی فراهم آمده است، بخشی از یک طرح بزرگتر برای معرفی جنبههای مختلف این سنت فلسفی است.
کتاب حاضر شامل بیستوچهار مقاله مختلف درخصوص شماری از حوزههای سنت تحلیلی است. این حوزهها ذیل چهار عنوان عام مشخص شدهاند: «فلسفه تحلیلی بهطور کلی»، «فلسفه علوم اجتماعی و انسانی»، «فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی»، و «رئالیسم علمی». از جمله بخشهای مهم کتاب مربوط به بخش اول است.
مقاله اول بخش اول، «فلسفه تحلیلی چیست؟»، محصول نشستی است که در سال ١٣٨٢ با حضور ضیا موحد، شاپور اعتماد، حسین معصومیهمدانی و علی پایا برای بحث درباره فلسفه تحلیلی برگزار شد. در این گفتوگو هر یک از شرکتکنندگان، به اعتبار حوزه تخصصی خود، از منظری کموبیش متفاوت با دیگران به سنت تحلیلی نظر دارند و بر جهاتی تاکید میورزند که از دیدگاه تخصصی خود آنان برجستگی بیشتری دارد. این تنوع رویکرد، نکتههای درخوری را درباره سنت تحلیلی مطرح میکند.
در دومین بخش مجموعه حاضر بحثی درباره ظرفیتهای موجود در سنت تحلیلی ارائه میشود. سومین بخش نیز به مباحثی در حوزه فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی اختصاص دارد. فیلسوفان تحلیلی، ظرفیتهایی را که درون سنت فلسفی مختارشان پرورده شده به شیوهای موثر در خدمت پژوهشهای معرفتشناسانه در حوزههایی به کار گرفتهاند که از نزدیک به امور عملی میپردازند و صرفاً به مسائل و موضوعات نظری محدود نمیشوند. از حدود دهه ١٩٨٠ به اینسو، آنچه در سنت تحلیلی «فلسفه کاربردی» نام گرفته، بخش وسیعی از تکاپوهای معرفتی فیلسوفان تحلیلی را به خود اختصاص داده است. در این حوزه، صرفا روشنگریهای انتزاعی و نظری مدنظر نیست بلکه کوششهای فکری فیلسوفان تحلیلی به ارائه راهحلهای عملی برای مسائل و موضوعات انضمامی نیز معطوف است. اما اهمیتیافتن مباحث کاربردی، نهتنها موجب کمرنگشدن جایگاه کاوشهای متعارف نظری نشده بلکه تواناییهای فیلسوفان تحلیلی برای اتخاذ رویکردهای ناظر به پیشنهاد راهحلهای عملی، ناشی از انباشت معرفت نظری است که از رهگذر پژوهشهای تازه حاصل میشود. نکته مهم درخصوص این پژوهشها آن است که فیلسوفان تحلیلی میکوشند با پلزدن میان حوزههای مختلف و استفاده از امکاناتی که در هر یک ظاهر شده، بر غنای نظری تحقیقات خود بیفزایند. مقالاتی که در این بخش آمده به این رهیافت میپردازد.
رئالیسم علمی نیز یکی از محوریترین موضوعات در فلسفه علم در سنت تحلیلی است. این موضوع اما به اعتبار دلالتهای معرفتشناسانه گستردهای که دارد صرفاً در حوزه فلسفه علم محدود نمانده و آموزههای مربوط به آن در کموبیش همه دیگر حوزههای فلسفه تحلیلی کاربرد دارد. مقالات چهارمین بخش این کتاب به بررسی برخی از جنبههای بحث دامنهدار رئالیسم علمی اختصاص دارد.
تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه
سرمایهگذاری در اتاق شیشهای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرمهای مالی دیجیتال است؟
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
شهادت یک مامور فراجا در سیستانوبلوچستان
رونمایی ناسا از قراردادهای جدید ۱۰ میلیارد دلاری خود
استوری هادی چوپان برای حضرت زهرا(س)+عکس
ابداع یک آبنباتچوبی برای معاینه کودکان
نانوپوششها به کمک افزایش عمر لنتهای ترمز آمدند
دانشگاه باید از پارادایم «مدرکگرایی» به سمت «مهارتمحوری» حرکت کند
گاهی بزرگترین سرقت، دزدیدن فرصت زندگی دیگران است
تدوین برنامه اجرایی برای ورود با تأخیر نودانشجویان علوم پزشکی
جزئیات ثبت نام ۴ درس مجازی برای دانشجویان علوم پزشکی اعلام شد
شرایط ثبتنام پذیرفتهشدگان نوورود شاهد و ایثارگر
«پرواز ۶۵۵» دهنمکی به تدوین رسید
امت پیامبر(ص) چگونه در ستم به دخترش همدست شدند؟
میزبانی محوطه تئاتر شهر از مجلس تعزیه شهادت حضرت زهرا (س)
عامل هوش مصنوعی متا به جای کاربر تماس میگیرد
«پروانه الماس» بهترین فیلمنامه به «دختر پریخانوم» رسید
برد پیت ۵۰ سال عقب میرود؛ بازی در نقش یک فلزکار در آسمانها
مویه حضرت علی (ع) بر پیکر زهرا (س) در نقاشی علی بحرینی
جایزه سزار افتخاری آکادمی فیلم فرانسه به نیکول کیدمن میرسد
حضرت زهرا(س) موضوع فدک را به سطح «حق مسلمانان و مشروعیت حکومت» بردند
مدیرعامل انویدیا استعفا کرد
یک کشف جدید از معادلات اینشتین درباره گرانش
۲ دنیای بکر پنهان در اقیانوس آرام کشف شد
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
عدالت اجتماعی در دیدگاه اسلامی به معنای برابری مطلق نیست
همه عمار و مالکاشتر نیستند، اما هرکس در قبال حق مسئول است
برای جلوگیری از عادی شدن حرام، باید قبح اجتماعی آن را زنده کرد
کنش حضرت زهرا(س)، حقیقت را به حافظه تاریخ سپرد
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
توییت صفحه فرمانده کل سپاه به مناسبت روز هوافضا و بازنشر بخشی از پیام ایشان
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
زمان اعلام نتایج نهایی آزمون سراسری مشخص شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
تصویب ساماندهی مراکز تحقیقات و شبکههای تحقیقات و فناوری علوم پزشکی
حمایت ویژه از پژوهشگران پسادکتری در قالب طرح شهید چمران
ثبتنام تکدروس دانشگاه علوم پزشکی هوشمند از ۲۳ آبان آغاز میشود
ضرورت ایجاد فضای امن و با نشاط در مدارس سمپاد
مرکز جدید برای برگزاری آزمون الکترونیکی زبان انگلیسی «تولیمو» ایجاد شد
آزمون صلاحیت حرفه ای گروه پرستاری دی ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
آغاز ثبتنام اعتکاف دانشآموزی ۱۴۰۵
دلایل افت رتبه دانشگاهها در رتبه بندیها چیست؟
دانشگاه آزاد درباره عدم اعتبار بورسیههای متفرقه اطلاعیه داد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
مزار پنهان دختر پیامبر(ص)، تناقضی که تاریخ صدر اسلام را به چالش میکشد
چرا سهم شیر دانشآموزان به ۳۰ نوبت محدود شد؟
رقابت ۸ هزار نفر در آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
برای شناخت دختر پیامبر(ص)، این ۱۰ کتاب را بخوانید
چرا شناخت هوش هیجانی کودکان مهم است؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
درخشش دانشآموزان البرزی با کسب ۱۵ مدال علمی
روایتی از زندگی و میراث شهید حسن طهرانیمقدم در برنامه تلویزیونی «نردبان»
سند توسعه متوازن دانشگاههای علوم پزشکی در دست بازنگری قرار دارد
انتشار یک قطعه موسیقایی جدید به مناسبت شهادت حضرت زهرا (س)
این سیاره خورشیدی چرا گم شد؟
اپل و سامسونگ برای ورود به بازار چین دست به دامن هوش مصنوعی محلی شدند
بیش از ۶۰ درصد مدارس کشور را خیرین ساختند
تلاش نمایش «کورش» برای بازسازی اسطوره قهرمان و پیوندزدن گذشته با اکنون
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.